Anahtar Kelimeler
sürücü davranışları
sürüş becerileri
trafikte öfke ifadesi
cinsiyetçilik
Nasıl Atıf Yapılır
Öz
Bu araştırmanın amacı, trafikte kadın sürücülere yönelik tutumların anlaşılabilmesi adına bir ölçek geliştirerek bu ölçeğin geçerlik ve güvenirlik çalışmalarının tamamlanmasıdır. Bu amaçla, ilgili alanyazın incelenerek 59 maddeden oluşan bir madde havuzu oluşturulmuştur. Araştırmaya 160’ı erkek ve 173’ü kadın olmak üzere toplam 333 kişi katılmıştır. Yapılan açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi sonuçları Kadın Sürücülere Yönelik Tutumlar Ölçeğinin toplam varyansın %57.60’ını açıklayan 15 maddelik tek faktörlü bir yapıda olduğunu göstermiştir. Ölçeğin Cronbach’s alpha iç tutarlık katsayısı .94 olarak bulgulanmıştır. Uyum geçerliğin test edilmesi amacıyla Sürücü Davranışları Ölçeği, Sürüş Becerileri Ölçeği ve Trafikte Öfke İfadesi Ölçeği; benzeme geçerliği için ise BEM Cinsiyet Rolleri Ölçeği ve Çelişkili Duygulu Cinsiyetçilik Ölçeği kullanılmıştır. Yapılan korelasyon ve regresyon analizlerinin sonuçları Kadın Sürücülere Yönelik Tutumlar Ölçeğinin ilgili alanyazında ve uygulamalarda kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğunu göstermiştir. Araştırma sonuçlarının trafik ortamında kadın sürücülere yönelik tutumlarda değişim meydana getirecek programlarının geliştirilmesine ve trafikte istenmeyen davranışların azaltılmasına aracılık etmesi hedeflenmektedir.
Referanslar
Akşar, C., Alavcı, T., Tekin, M. E. ve Tekeş, B. (2018). Cinsiyetçiliğin Sürücü Öfkesi ve Sürücü Öfke İfadesi ile İlişkisi. Trafik ve Ulaşım Araştırmaları Dergisi, 1(1), 69–87.
Al-Balbissi, A. H. (2003). Role of gender in road accidents. Traffic injury prevention, 4(1), 64-73. https://doi.org/10.1080/15389580309857
Berger, M. L. (1986). Women drivers!: The emergence of folklore and stereotypic opinions concerning feminine automotive behavior. In Women's Studies International Forum (Vol. 9, No. 3, pp. 257-263). Pergamon. https://doi.org/10.1016/0277-5395(86)90061-0
Blockey, P. N. ve Hartley, L. R. (1995). Aberrant driving behaviour: errors and violations. Ergonomics, 38(9), 1759-1771. https://doi.org/10.1080/00140139508925225
Deffenbacher, J. L., Lynch, R. S., Filetti, L. B., Dahlen, E. R. ve Oetting, E. R. (2003). Anger, aggression, risky behavior, and crash-related outcomes in three groups of drivers. Behaviour research and therapy, 41(3), 333-349. https://doi.org/10.1016/S0005-7967(02)00014-1
Deffenbacher, J. L., Lynch, R. S., Oetting, E. R. ve Swaim, R. C. (2002). The Driving Anger Expression Inventory: A measure of how people express their anger on the road. Behaviour research and therapy, 40(6), 717-737. https://doi.org/10.1016/S0005-7967(01)00063-8
Elander, J., West, R. ve French, D. (1993). Behavioral correlates of individual differences in road-traffic crash risk: An examination of methods and findings. Psychological bulletin, 113(2), 279. https://psycnet.apa.org/doi/10.1037/0033-2909.113.2.279
Eşiyok, B., Yasak, Y. ve Korkusuz, I. (2007). Anger expression on the road: validity and reliability of the driving anger expression inventory. Turkish Journal of Psychiatry, 18(3), 231-243.
Evans, L. (1991). Traffic safety and the driver (20 ed.). Van Nostrand Reinhold.
Glendon, M. A. (1996). A nation under lawyers: How the crisis in the legal profession is transforming American society. Harvard University Press. https://doi.org/10.1111/j.1539-6924.1996.tb00826.x
González-Iglesias, B., Gómez-Fraguela, J. A. ve Luengo-Martín, M. Á. (2012). Driving anger and traffic violations: Gender differences. Transportation research part F: traffic psychology and behaviour, 15(4), 404-412. https://doi.org/10.1016/j.trf.2012.03.002
Holland, C., Geraghty, J. ve Shah, K. (2010). Differential moderating effect of locus of control on effect of driving experience in young male and female drivers. Personality and individual differences, 48(7), 821-826. https://doi.org/10.1016/j.paid.2010.02.003
Işık, S. Y. ve Koçak Oksev, B. (2022). İktidara Karşı Sürmek: Türkiye'de Otomobil Kültüründeki Cinsiyetçilik ve Kadın Sürücüler. Journal of Economy Culture & Society, 66.
Karacasu, M. ve Er, A. (2011). An analysis on distribution of traffic faults in accidents, based on driver's age and gender: Eskisehir case. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 20, 776-785. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2011.08.086
Karadoğan, F. ve Bıçaksız, P. (2020). Trafikte Cinsiyetçilik Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24(Özel Sayı), 151-165.
Lajunen, T. ve Parker, D. (2001). Are aggressive people aggressive drivers? A study of the relationship between self-reported general aggressiveness, driver anger and aggressive driving. Accident Analysis & Prevention, 33(2), 243-255. https://doi.org/10.1016/S0001-4575(00)00039-7
Lajunen, T. ve Summala, H. (1995). Driving experience, personality, and skill and safety-motive dimensions in drivers' self-assessments. Personality and individual differences, 19(3), 307-318. https://doi.org/10.1016/0191-8869(95)00068-H
Lawton, R., Parker, D., Manstead, A. S. ve Stradling, S. G. (1997). The role of affect in predicting social behaviors: The case of road traffic violations. Journal of applied social psychology, 27(14), 1258- 1276. https://doi.org/10.1111/j.1559-1816.1997.tb01805.x
Li, M. ve Luo, Z. (2020). The ‘bad women drivers’ myth: The overrepresentation of female drivers and gender bias in China’s media. Information, Communication & Society, 23(5), 776-793. https://doi.org/10.1080/1369118X.2020.1713843
Özcan, M. (2015, Mayıs 25). Kadın sürücü sayısı artıyor. Anadolu Ajansı. https://www.aa.com.tr/tr/yasam/kadin-surucu-sayisi-artiyor/43820
Özkan, B., Azık, D. ve Öz, B. (2024). Impact of Stereotype Threat on Evaluating Female Drivers' Skills. Trends in Psychology, 1-18.
Özkan, T. ve Lajunen, T. (2005). Why are there sex differences in risky driving? The relationship between sex and gender‐role on aggressive driving, traffic offences, and accident involvement among young Turkish drivers. Aggressive Behavior: Official Journal of the International Society for Research on Aggression, 31(6), 547-558. https://doi.org/10.1002/ab.20062
Özkan, T. ve Lajunen, T. (2006). What causes the differences in driving between young men and women? The effects of gender roles and sex on young drivers’ driving behaviour and self-assessment of skills. Transportation research part F: Traffic psychology and behaviour, 9(4), 269-277. https://doi.org/10.1016/j.trf.2006.01.005
Özkan, T. ve Lajunen, T. (2011). Person and environment: Traffic culture. İçinde B. E. Porter (Eds.), Handbook of Traffic Psychology (s.179-192). San Diego, CA: Elsevier.
Öztürk, İ., Fındık, G. ve Özkan, T. (2019). Trafik ortamında cinsiyet rollerinin sürücü davranışları ve sürüş becerileriyle ilişkisi. Trafik ve Ulaşım Araştırmaları Dergisi, 2(2), 78-92. https://doi.org/10.38002/tuad.531596
Reason, J., Manstead, A., Stradling, S., Baxter, J. ve Campbell, K. (1990). Errors and violations on the roads: a real distinction?. Ergonomics, 33(10-11), 1315-1332. https://doi.org/10.1080/00140139008925335
Rehman, N., Haroon, W., Nouman, S. ve Ashraf, R. (2024). Submissive Behavior, Gender Stereotyping and Driving Behavior in Female Drivers. Asian Journal of Integrated Social and Behavioural Sciences (AJISBS). 1(1), 24-30.
Song, J., Song, X., Bai, J. ve Liu, Y. (2024). The influence of gender driving stereotype threat on the driving performance of female drivers and its mechanism. Current Psychology, 43, 1-12. https://doi.org/10.1007/s12144-024-05695-1
Tabachnick, B. G. ve Fidell, L. S. (2007). Experimental designs using ANOVA (Vol. 724). Belmont, CA: Thomson/Brooks/Cole.
Türkiye İstatistik Kurumu. (2022). Karayolu Trafik Kaza İstatistikleri. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Karayolu-Trafik-Kaza-Istatistikleri-2021-45658
World Health Organization. (2018). Global Status Report on Road Safety. https://www.who.int/publications/i/item/9789241565684
Yagil, D. (1998). Gender and age-related differences in attitudes toward traffic laws and traffic violations. Transportation Research Part F: Traffic Psychology and Behaviour, 1(2), 123-135. https://doi.org/10.1016/S1369-8478(98)00010-2
Yıldız, N. B. ve Güneş Yüce, T. (2022). Eril Trafik Kültürü İçerisinde Kadın Sürücülerin Konumu: Haber Analizi, Sosyal Araştırmalar ve Yönetim Dergisi, 1, 121-139.
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Telif Hakkı (c) 2024 Nesne Psikoloji Dergisi