Anahtar Kelimeler
merkezlilik
uyarlama
geçerlik
güvenirlik
Nasıl Atıf Yapılır
Öz
Bu çalışmanın amacı, Paullay ve arkadaşları (1994) tarafından, çalışanların yaşamlarında işlerinin ne derece önemli bir rol oynadığına ilişkin inançlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş olan İş Merkezliliği Ölçeğini Türk kültürüne uyarlamaktır. Araştırmada iki çalışma yürütülmüştür. İlk çalışmada beyaz yakalı statüsünde çalışan katılımcılara İş Merkezliliği Ölçeği uygulanarak madde-toplam korelasyonları, Cronbach alfa güvenirlik katsayısı ve açımlayıcı faktör analizi bulgularına yer verilmiştir. 213 (YaşOrt.=33.52, S=8.53) katılımcının yer aldığı birinci çalışmanın madde-toplam korelasyonları incelenmiş ve .30’un altında kalan 2 madde ölçekten çıkarılmıştır. Ölçekten elde edilen Cronbach alfa katsayısı .83’tür. Açımlayıcı faktör analizi bulgularına göre ölçeğin orijinalinde olduğu gibi tek faktörlü yapısı desteklenmiştir. Çalışmanın ikinci aşamasında ölçeğin faktör yapısını doğrulamak amacıyla 287 (YaşOrt.=28.60, S=7.48) katılımcıdan elde edilen verilere doğrulayıcı faktör analizi uygulanmıştır. Çalışmanın ölçüt geçerliliği için İş Stresi Ölçeği ve İş Tatmini Ölçeği kullanılmıştır. Ölçeğin doğrulayıcı faktör analizinden elde edilen uyum değerleri ile ölçüt geçerliliğinde kullanılan değişkenler arasındaki korelasyonlar incelendiğinde İş Merkezliliği Ölçeğinin geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu görülmektedir. İş Merkezlilik Ölçeği'nin Türk kültürüne uyarlanmasıyla, Türkiye'deki çalışanların iş merkezli yaşam algılarının daha doğru ve kültüre uygun bir şekilde ölçülebileceği öngörülmektedir. Anahtar kelimeler:
İş merkezliliği, merkezlilik, uyarlama, geçerlik, güvenirlik
Referanslar
Alvesson, M., Lee-Ashcraft, K. ve Thomas, R. (2008). Identity matters: Reflections on the construction of identity scholarship in organization studies. Organization, 15(1), 5-28. https://doi.org/10.1177/1350508407084426
Bal, P. M. ve Kooij, D. (2011). The relations between work centrality, psychological contracts, and job attitudes: The influence of age. European Journal of work and organizational psychology, 20(4), 497- 523. https://doi.org/10.1080/13594321003669079
Brayfield, A. H. ve Rothe, H. F. (1951). An index of job satisfaction. Journal of applied psychology, 35(5), 307-311. https://doi.org/10.1037/h0055617
Brief, A. ve Nord, W. (1990). Work and meaning: Definitions and interpretations. A. Brief ve W. Nord (Ed.) içinde, The meaning of occupational work (ss. 1–20). Lexington, MA: Lexington.
Burke, R. J. ve Fiksenbaum, L. (2009). Work motivations, work outcomes, and health: Passion versus addiction. Journal of Business Ethics, 84, 257-263. https://doi.org/10.1007/s10551-008-9697-0
Büyüköztürk, Ş. (2019). Sosyal Bilimler için Veri Analizi El Kitabı: İstatistik, Araştırma Deseni, SPSS Uygulamaları ve Yorum. (25. bs.). PEGEM Akademi Yayıncılık.
Diefendorff, J. M., Brown, D. J., Kamin, A. M. ve Lord, R. G. (2002). Examining the roles of job involvement and work centrality in predicting organizational citizenship behaviors and job performance. Journal of organizational behavior, 23(1), 93-108. https://doi.org/10.1002/job.123
Dubin, R. (2013). Industrial workers' worlds: A study of the “central life interests” of industrial workers. Human Behavior and Social Processes içinde (ss. 247-266). Routledge.
Efeoğlu, İ. E. (2006). İş-aile yaşam çatışmasının iş stresi, iş doyumu ve örgütsel bağlılık üzerindeki etkileri: İlaç sektöründe bir araştırma, (Yayımlanmamış Doktora Tezi), Çukurova Üniversitesi, Adana.
England, G. W. ve Misumi, J. (1986). Work centrality in Japan and the United States. Journal of Cross- Cultural Psychology, 17(4), 399-416. https://doi.org/10.1177/0022002186017004002
Gürbüz, S. ve Şahin, F. (2018). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri, felsefe-yöntem-analiz. (5. bs.). Seçkin Yayıncılık.
Harpaz, I. (1986). The factorial structure of the meaning of working. Human Relations, 39(7), 595-614. https://doi.org/10.1177/001872678603900701
Harpaz, I. (1990). The meaning of work in Israel: Its nature and consequences. New York: Praeger.
Harpaz, I. ve Fu, X. (1997). Work centrality in Germany, Israel, Japan, and the United States. Cross-Cultural Research, 31(3), 171-200. https://doi.org/10.1177/106939719703100301
Harpaz, I. ve Snir, R. (2003). Workaholism: Its definition and nature. Human relations, 56(3), 291-319. https://doi.org/10.1177/0018726703056003613
Hirschfeld, R. R. ve Feild, H. S. (2000). Work centrality and work alienation: Distinct aspects of a general commitment to work. Journal of Organizational Behavior: The International Journal of Industrial, Occupational and Organizational Psychology and Behavior, 21(7), 789-800. https://doi.org/10.1002/1099-1379(200011)21:7%3C789::AID-JOB59%3E3.0.CO;2-W
Hofstede, G. (2001). Culture's consequences: Comparing values, behaviors, institutions and organizations across nations. Sage.
Hooper, D., Coughlan, J. ve Mullen, M. (2008). Structural equation modelling: Guidelines for determining model fit. Electronic Journal of Business Research Methods, 6(1), 53-60.
House, R. J. ve Rizzo, J. R. (1972). Role Conflict and Ambiguity as Critical Variables in Model of Organizational Behavior. Organizational Behavior and Human Performance, 7, 467–505. https://doi.org/10.1016/0030-5073(72)90030-X
Hu, L. T. ve Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling, 6(1), 1-55. https://doi.org/10.1080/10705519909540118
Jöreskog, K. G. ve Sörbom, D. (1993). LISREL 8: Structural equation modeling with the SIMPLIS command language. Chicago: Scientific Software International.
Judge, T. A., Locke, E. A., Durham, C. C. ve Kluger, A. N. (1998). Dispositional effects on job and life satisfaction: The role of core evaluations. Journal of Applied Psychology, 83(1), 17–34. https://doi.org/10.1037/0021-9010.83.1.17
Kalleberg, A. L. ve Mastekaasa, A. (2001). Satisfied movers, committed stayers: The impact of job mobility on work attitudes in Norway. Work and Occupations, 28(2), 183-209. https://doi.org/10.1177/0730888401028002004
Kanungo, R. (1982a). Work alienation: An integrative approach. Bloomsbury Publishing USA.
Kanungo, R. N. (1982b). Measurement of job and work involvement. Journal of applied psychology, 67(3), 341. https://doi.org/10.1037/0021-9010.67.3.341
Karakulak, Ö. (2019). Mühendislerde işe yabancılaşma, mesleki kimliklenme ve örgütsel adalet ile örgüte bağlılık arasındaki ilişkiler (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ankara Üniversitesi, Ankara.
Keser, A. ve Bilir, K. B. Ö. (2019). İş tatmini ölçeğinin Türkçe güvenilirlik ve geçerlilik çalışması. Kırklareli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 3(3), 229-239.
Kim, S. H. (2014). Relationships among perceived working hours, general stress, work centrality, job control, job demands, and work condition constraints (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Texas A&M Üniversitesi, Texas.
Mamatoğlu, N. (2010). Lider davranışları algıları ve örgütsel kimliklenme boyutları arasında çalışanın kişilik özelliklerinin düzenleyici rolü. Türk Psikoloji Dergisi, 25(65), 82-97.
Manhaim, B., Chomsky, Y. ve Cohen, A. (1972). Work centrality, rewards and role strains of Israeli male occupational groups. Technion Research and Development Foundation, Center for the Study of Man at Work.
Mannheim, B. (1975). A comparative study of work centrality, job rewards and satisfaction: Occupational groups in Israel. Sociology of Work and Occupations, 2(1), 79-102. https://doi.org/10.1177/073088847500200104
Mannheim, B. (1993). Gender and the effects of demographics, status, and work values on work centrality. Work and Occupations, 20(1), 3-22. https://doi.org/10.1177/0730888493020001001
Mannheim, B., Baruch, Y. ve Tal, J. (1997). Alternative models for antecedents and outcomes of work centrality and job satisfaction of high-tech personnel. Human Relations, 50(12), 1537-1562. https://doi.org/10.1023/A:1016971615417
MOW International Research Team. (1987). The meaning of working. London: Academic Press.
Ng, T. W., Sorensen, K. L. ve Feldman, D. C. (2007). Dimensions, antecedents, and consequences of workaholism: A conceptual integration and extension. Journal of Organizational Behavior: The International Journal of Industrial, Occupational and Organizational Psychology and Behavior, 28(1), 111-136. https://doi.org/10.1002/job.424
Park, J., Yoon, S., Moon, S. S., Lee, K. H. ve Park, J. (2017). The effects of occupational stress, work- centrality, self-efficacy, and job satisfaction on intent to quit among long-term care workers in Korea. Home health care services quarterly, 36(2), 96-111. https://doi.org/10.1080/01621424.2017.1333479
Paullay, I. M., Alliger, G. M. ve Stone-Romero, E. F. (1994). Construct validation of two instruments designed to measure job involvement and work centrality. Journal of applied psychology, 79(2), 224-228. https://doi.org/10.1037/0021-9010.79.2.224
Robinson, J. P., Shaver, P. R. ve Wrightsman, L. S. (1991). Criteria for scale selection and evaluation. Measures of personality and social psychological attitudes, 1, 1-16.
Sari, N. F. P. ve Wahyuni, S. (2023). The role of mediation and moderation in the sharing of knowledge and work centrality effects of employee creativity on ınnovative work behavior. International Journal of Economics, Business and Management Research, 7(6), 44-56. https://doi.org/10.51505/IJEBMR.2023.7604
Schaufeli, W. B., Taris, T. W. ve Van Rhenen, W. (2008). Workaholism, burnout, and work engagement: Three of a kind or three different kinds of employee well‐being?. Applied psychology, 57(2), 173- 203. https://doi.org/10.1111/j.1464-0597.2007.00285.x
Schumacker, E. R. ve Lomax, G. R. (1996). A beginner’s guide to structural equation modeling. Mahwah, NJ: Erlbaum.
Sharabi, M. ve Harpaz, I. (2007). Changes in work centrality and other life areas in Israel: A longitudinal study. Journal of Human Values, 13(2), 95-106. https://doi.org/10.1177/097168580701300203
Sharabi, M. ve Harpaz, I. (2010). Improving employees' work centrality improves organizational performance: work events and work centrality relationships. Human Resource Development International, 13(4), 379-392. https://doi.org/10.1080/13678868.2010.501960
Snir, R. ve Harpaz, I. (2002). Work-leisure relations: Leisure orientation and the meaning of work. Journal of Leisure Research, 34(2), 178-203. https://doi.org/10.1080/00222216.2002.11949968
Tabachnick, B. G. ve Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6. bs.). USA: Pearson Education Limited.
Tziner, A., Ben-David, A., Oren, L. ve Sharoni, G. (2014). Attachment to work, job satisfaction and work centrality. Leadership & Organization Development Journal, 35(6), 555-565. https://doi.org/10.1108/LODJ-08-2012-0102
Uçanok, B. ve Karabatı, S. (2013). The effects of values, work centrality, and organizational commitment on organizational citizenship behaviors: Evidence from Turkish SMEs. Human Resource Development Quarterly, 24(1), 89-129. https://doi.org/10.1002/hrdq.21156
Uçanok-Tan, B. (2023). Effects of materialist values and work centrality on organizational citizenship behaviors. SAGE Open, 13(4), 1-14. https://doi.org/10.1177/21582440231214466
Volery, T. ve Tarabashkina, L. (2021). The impact of organisational support, employee creativity and work centrality on innovative work behaviour. Journal of Business Research, 129, 295-303. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2021.02.049
Walsh, K. ve Gordon, J. R. (2008). Creating an individual work identity. Human resource management review, 18(1), 46-61. https://doi.org/10.1016/j.hrmr.2007.09.001
Warr, P. (1982). Psychological aspects of employment and unemployment. Psychological Medicine, 12(1), 7- 11. https://doi.org/10.1017/S0033291700043221
Weber, M. (1958). The Protestant ethic and the spirit of capitalism. New York: Scribner.
Yaman, Ü. T., Bağdoğan, S. Y. ve Keser, A. (2023). Covıd-19 sürecinde uzaktan çalışmada iş stresi, iş tatmini ve işten ayrılma niyeti. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14(1), 163- 184.
Yeni, H. K. ve Sezici, E. (2022). Pozitif psikolojik sermayenin iş stresi üzerindeki etkisinin belirlenmesi. Alanya Akademik Bakış, 6(2), 2379-2397.
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Telif Hakkı (c) 2024 Nesne Psikoloji Dergisi