Anahtar Kelimeler
duygu
dil
etik
Nasıl Atıf Yapılır
Öz
İnsan-makine etkileşimi sonucunda devasa boyutta, yüksek hız ve çeşitlilikte olan büyük veri, bilgileri toplama, düzenleme ve analiz edebilme potansiyeli nedeniyle psikoloji araştırmaları için yeni bir disiplinin gelişmesine katkıda bulunmaktadır. Psiko-informatik adı verilen bu disiplin insan duygu, düşünce ve davranışlarını tahmin etmede bilgisayar bilimlerinden yararlanmaktadır. Teknolojinin hayatın her alanına temas ettiği içinde bulunduğumuz yüzyılda internetin kullanımı, insanların sınırsız bilgiye çok hızlı bir şekilde ulaşmasının yanı sıra kişilerin dijital dünyaya izler bırakarak sınırsız bilgi oluşturmasını da sağlamaktadır. Bugün psiko-informatik çalışmalarına bakıldığında uluslararası alanyazında daha çok bireylerin kişilik özelliklerini; akıllı telefon, sosyal medya ve internet kullanım davranışlarını; psikolojik sağlıklarını ve problemli davranışlarını tahmin etme üzerine çalışmalar olduğu görülmektedir. Mevcut çalışma psiko-informatik konusuna dikkat çekmeyi amaçlarken, psiko-informatiğe dair kısa bir bilgilendirme sunulmuş ve ortaya çıkabilecek etik problemler tartışılmıştır. Psikoloji, dilbilim ve bilgisayar bilimleri gibi alanlarda çalışan araştırmacıların, ortak çalışmalar yürütmesi gerekliliği ve çalışmaların sağlıklı yürütülebilmesi için temel etik standart konusunda bilgilenmesi öncelikli görünmektedir.
Referanslar
Acemoğlu, D. (2022). Yapay Zekâyı Yeniden Tasarlamak. (Çev. H. Dölkeleş). Efil Yayınevi.
Andrews, S., Ellis, D.A., Shaw, H. ve Piwek, L. (2015). Beyond self-report: Tools to compare estimated and real-world smartphone use. PLoS ONE, 10(10). doi: https://doi.org/10.1371/journal.pone.0139004
Azucar, D., Marengo, D. ve Settanni, M. (2018). Predicting the Big 5 personality traits from digital footprints on social media: A meta-analysis. Personality and Individual Differences, (124), 150-159. https://doi.org/10.1016/j.paid.2017.12.018
Bradley, J., Reberger, C., Dixit, A. ve Gupta, V. (2013). Internet of Everything (IoE) top 10 insights from cisco’s IoE value at stake analysis for the public sector. Cisco.
Chen, M., Mao, S., Zhang, Y. ve Leung, V. (2014). Big data: Related technologies, challenges and future prospects (1.baskı). Springer.
Davies, D., Beauchamp, G., Davies, J. ve Price, R. (2019). The potential of the ‘Internet of Things’ to enhance inquiry in Singapore schools. Research in Science & Technological Education, 38(4), 484- 506.
Doğan, K. ve Arslantekin, S. (2016). Büyük veri: Önemi, yapısı ve günümüzdeki durum. DTCF Dergisi, 56(1), 15-36.
Eichstaedt, J.C., Smith, R.J., Merchant, R. M., Ungar, L.H., Crutchley, P., Preotiuc-Pietro, D., Asch, D.A. ve Schwartz, H.A. (2018). Facebook language predicts depression in medical records. PNAS, (115), 11203-11208. https://doi.org/10.1073/pnas.1802331115
Endüstri 4.0 Platformu (2016, 1 Şubat). Davos’ta gündem: Endüstri 4.0. https://www.endustri40.com/davosungundemi-endustri-4-0/
Ergen, Y. (2018). Büyük veri, sosyal medya ve etik: Facebook örneğinde bir değerlendirme. Yeni Düşünceler, (10), 53-64.
Evans, D. (2012). The internet of everything: How more relevant and valuable connections will change the world ?. Cisco. https://www.cisco.com/c/dam/global/en_my/assets/ciscoinnovate/pdfs/IoE.pdf
Greenfield, D.N. (1999). Psychological characteristics of compulsive internet use: a preliminary analysis. CyberPsychology & Behavior, (2), 403-412.
Hinds, J. ve Joinson, A. (2019). Human and computer personality prediction from digital footprints. Current Directions in Psychological Science, 28(2), 1-8. https://doi.org/10.1177/0963721419827849.
Katschnig, H. (2006). Quality of life in mental disorders: Challenges for research and clinical practice. World Psychiatry, 5(3), 139–145.
Lin, Y.H., Lin, Y.C., Lee Y.H., Lin, P.H., Lin, S.H., Chang, L.R., Tseng, H.W., Yen, L.Y., Yang, C.C.H. ve Kuo, T.B.J. (2015). Time distortion associated with smartphone addiction: Identifying smartphone addiction via a mobile application (App). Journal of Psychiatric Research (65), 139-145. https://doi.org/10.1016/j.jpsychires.2015.04.003
Marengo D., Azucar D., Giannotta F., Basile V. ve Settanni M. (2019). Exploring the association between problem drinking and language use on Facebook in young adults. Heliyon, (5), e02523. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2019.e02523
Marengo, D. ve Montag, C. (2020). Digital phenotyping of big five personality traits via Facebook data mining: A meta-analysis. Digital Psychology, (1), 52-64. doi: https://doi.org/10.24989/dp.v1i1.1823
Marengo, D., Azucar, D., Longobardi, C. ve Settanni, M. (2021). Mining Facebook data for quality of life assessment. Behaviour & Information Technology, (40), 597-607. https://doi.org/10.1080/0144929X.2019.1711454
Marengo, D., Montag, C., Mignogna. A. ve Settanni M. (2022). Mining digital traces of Facebook activity for the prediction of ındividual differences in tendencies toward social networks use disorder: a machine learning approach. Frontiers in Psychology, (13). doi: https://doi.org/10.3389%2Ffpsyg.2022.830120
Marengo, D., Poletti I., Settanni M. (2020). The interplay between neuroticism, extraversion, and social media addiction in young adult Facebook users: testing the mediating role of online activity using objective data. Addictive Behaviors, (102). doi: https://doi.org/10.1016/j.addbeh.2019.106150
Marino C., Finos L., Vieno A., Lenzi M. ve Spada M. M. (2017). Objective Facebook behaviour: differences between problematic and non-problematic users. Computers in Human Behavior, (73), 541–546. doi: https://doi.org/10.1016/j.chb.2017.04.015
Markowetz, A., Błaszkiewicz, K., Montag, C., Switala, C. ve Schlaepfer, T. E. (2014). Psycho-informatics: Big data shaping modern psychometrics. Medical Hypotheses, (82), 405-411.
Miraz, M.H., Ali, M. Excell, P.S. ve Picking, R. (2015). A review on Internet of Things (loT), Internet of Everything (IoE) and Internet of Nano Things (IoNT). 2015 Internet Technologies and Applications (ITA), 219-224. doi: 10.1109/ITechA.2015.7317398
Montag, C., Blaszkiewicz, K., Lachman, B., Sariyska, R., Andone, I., Trendafilov, B. Ve Markowetz, A. (2015). Recorded behavior as a valuable resource for diagnostics in mobile phone addiction: Evidence from psychoinformatics. Behavioral Sciences,5(4), 434-442. https://doi.org/10.3390/bs5040434.
Montag, C., Duke, E. ve Markowetz, A. (2016). Toward psychoinformatics: Computer science meets psychology. Computational and Mathematical Methods in Medicine, Makale 2983685. https://doi.org/10.1155/2016/2983685.
New York Times (2018, 4 Nisan). Facebook says Cambridge Analytica harvested data of up to 87 million users. https://www.nytimes.com/2018/04/04/technology/mark-zuckerberg-testify-congress.html
Peterka-Bonetta J., Sindermann C., Elhai J. D. ve Montag C. (2021). How objectively measured Twitter and Instagram use relate to self-reported personality and tendencies toward Internet/Smartphone Use Disorder. Human Behavior and Emerging Technologies, (3), 898–911. doi: https://doi.org/10.1002/hbe2.243
Qazi, A. (2019, 30 Mayıs). How will IoT change the education sphere?. EmergingEdTech. https://www.emergingedtech.com/2019/05/how-will-iot-change-impact-education/
Schwap, K. (2016.) The fourth ındustrial revolution. https://www.weforum.org/about/the-fourth-industrial-revolution-by-klaus-schwab
Schwartz, H.A., Eichstaedt, J.C., Kern, M.L., Dziurzynski, L., Ramones, S.M., Agrawal, M., Shah, A., Kosinski, M., Stillwell, D., Seligman, M.E.P. ve Ungar, L.H. (2013). Personality, gender, and age in the language of social media: the open-vocabulary approach. PLoS ONE, 8(9). doi: https://doi.org/10.1371/journal.pone.0073791
Seçer, İ. (2018). Psikolojide araştırma yöntemler. Işık, Ş. (Ed.). Psikolojiye giriş (25-46). doi:10.14527/9786052414132.02
Settanni M. ve Marengo D. (2015). Sharing feelings online: studying emotional well-being via automated text analysis of Facebook posts. Frontiers in Psychology, (6). doi: https://doi.org/10.3389/fpsyg.2015.01045
Settanni, M., Azucar, D. ve Marengo, D. (2018). Predicting individual characteristics from digital traces on social media: a meta-analysis. Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, (21), 217-228. doi: http://doi.org/10.1089/cyber.2017.0384
Simon, H. A. ve Newell, A. (1958). Heuristic problem solving: The next advance in operations research. Operations research, 6(1), 1-10. doi: https://doi.org/10.1287/opre.6.1.1
The Guardian (2018, 10 Nisan). How to check whether Facebook shared your data with Cambridge Analytica. https://www.theguardian.com/technology/2018/apr/10/facebook-notify-users-data-harvested-cambridge-analytica
World Economic Forum (2016). Annual Meeting 2016 Mastering the Fourth Industrial Revolution, 14. https://www3.weforum.org/docs/WEF_AM16_Report.pdf?_gl=1*ciz32p*_up*MQ..&gclid=CjwKC Ajw5_GmBhBIEiwA5QSMxE4GMaVfnrptrmr9UkPRoSX-IXV77_d1krV4_3lqVarzQ9xeJU- G6RoCu2EQAvD_BwE
Yarkoni, T. (2012). Psychoinformatics: New horizons at the ınterface of the psychological and computing sciences. Current Directions in Psychological Science, 21(6), 391–397.
Zadrozny, P. ve Kodali, R. (2013). Big data analytics using splunk. Apress.
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Telif Hakkı (c) 2023 Nesne Psikoloji Dergisi