Anahtar Kelimeler
mizah tarzları
depresyon belirtileri
aracılık analizi
Nasıl Atıf Yapılır
Öz
Bu çalışma, Türk kültüründe, erken dönem uyumsuz şema alanlarının, depresyon belirtilerinin şiddeti ile dolaylı ilişkilerini mizah tarzları (kendini geliştirici, katılımcı, kendini yıkıcı ve saldırgan mizah) aracılıyla araştırmayı amaçlamıştır. Veriler demografik bilgi formu ile Young Şema Ölçeği Kısa Form-3, Mizah Tarzları Ölçeği ve Beck Depresyon Envanterinin Türkçe sürümleri kullanılarak 373 üniversite öğrencisinden elde edilmiştir. Söz konusu dolaylı ilişkileri test etmek için, Hayes Process Macro kullanılarak her şema alanı için bir tane olmak üzere beş farklı aracılık analizi gerçekleştirilmiştir. Bulgular, mizah tarzlarının genel olarak şema alanları ve depresyon belirtileri arasındaki ilişkilere kısmi olarak aracılık ettiğini ortaya koymuştur. Özellikle kendini yıkıcı mizah tarzının, erken dönem uyumsuz şema alanları ile depresyon belirtilerinin şiddeti arasındaki ilişkide en tutarlı aracı olduğu bulunmuştur. Ayrıca mevcut bulgular ilk kez, saldırgan mizah tarzının, bazı şema alanları ile depresyon belirtileri arasındaki ilişkilere (kısmi olarak) aracılık ettiğini ve depresyon belirtileriyle negatif yönde ilişkili olduğunu göstermiştir. Bu bulgulardan hareketle, mizah tarzlarının erken dönem uyumsuz şemalar için başa çıkma stratejileri olarak hizmet edebileceği düşünülebilir. Dolayısıyla, depresyon belirtilerinin tedavisinde, mizah tarzlarının ölçülmesi ve ele alınması, tedavilerin etkinliğini artırmada faydalı olabilir. Ayrıca, saldırgan mizah ile ilgili mevcut bulgu, mizah kullanımında kültürel farklılıklar olabileceğini düşündürmektedir. Ancak, kültürel etmenlerin, şema alanları ile depresyon belirtileri arasındaki ilişkide mizah tarzlarının aracı rollerini değiştirdiği sonucuna varabilmek için kültürler arası araştırmalara ihtiyaç vardır.
Referanslar
Beck, A. T. (1961). An inventory for measuring depression. Archives of General Psychiatry, 4(6), 561-571. https://doi.org/10.1001/archpsyc.1961.01710120031004
Beck, A. T., Rush, A. J., Shaw, B. F., & Emery, G. (1979). Cognitive therapy of depression. New York: Guilford.
Bishop, A., Younan, R., Low, J., & Pilkington, P. D. (2022). Early maladaptive schemas and depression in adulthood: Asystematic review and meta-analysis. Clinical Psychology & Psychotherapy, 29, 111- 130. https://doi.org/10.1002/cpp.2630
Bowlby, J. (1973). Attachment and loss, Vol. II: Separation, anxiety and anger. United States of America: Basic Books.
Bowlby, J. (1988). Developmental psychiatry comes of age. The American Journal of Psychiatry, 145(1), 1- 10. https://doi.org/10.1176/ajp.145.1.1
Calvete, E. (2014). Emotional abuse as a predictor of early maladaptive schemas in adolescents: Contributions to the development of depressive and social anxiety symptoms. Child Abuse & Neglect, 38(4), 735- 746. https://doi.org/10.1016/j.chiabu.2013.10.014
Camara, M., & Calvete, E. (2012). Early maladaptive schemas as moderators of the impact of stressful events on anxiety and depression in university students. Journal of Psychopathology and Behavioral Assessment, 34, 58-68. https://psycnet.apa.org/doi/10.1007/s10862-011-9261-6
Davoodi, E., Wen, A., Dobson, K., Noorbola, A. A., Mohammadi, A., & Farahmand, Z (2018). Early maladaptive schemas in depression and somatization disorder. Journal of Affective Disorders, 235, 82-89. https://doi.org/10.1016/j.jad.2018.04.017
Dozois, D. J. A., Martin, R. A., & Bieling, P. J. (2009). Early maldaptive schemas and adaptive/maladaptive styles of humor. Cognitive Therapy and Research, 33, 585-596. https://doi.org/10.1007/s10608-008-9223-9
Dozois, D. J. A., Martin, R. A., & Faulkner, B. (2013). Early maladaptive schemas, styles of humor and aggression. Humor, 26(1), 97-116. https://doi.org/10.1515/humor-2013-0006
Dyck, K. T. H., & Holtzman, S. (2013). Understanding humor styles and well-being: The importance of social relationshipsand gender. Personality and Individual Differences, 55, 53-58. https://doi.org/10.1016/j.paid.2013.01.023
Ford, T. E., Lappi, S. K., & Holden, C. J. (2016). Personality, humor styles and happiness: Happy people have positive humor styles. Europe's Journal of Psychology, 12(3), 320-337. https://doi.org/10.5964/ejop.v12i3.1160
Freud, S. (1905). Three essays on the theory of sexuality. In J. Strachey (Ed. and Trans.), The standard edition of the complete psychological works of Sigmund Freud, Vol. 7, 135-243.
Halvorsen, M., Wang, C. E., Eisemann, M., & Waterloo, K. (2010). Dysfunctional attitudes and early maladaptive schemas as predictors of depression: A 9-year follow-up study. Cognitive Therapy and Research, 34, 368-379. https://doi.org/10.1007/s10608-009-9259-5
Hayes, A. F. (2018). Introduction to mediation, moderation, and conditional process analysis: A regression- based approach (2nd Ed.). New York: The Guilford Press.
Hisli, N. (1989). Beck Depresyon Envanterinin üniversite öğrencileri için geçerliği, güvenirliği. Psikoloji Dergisi, 7(23), 3-13.
Hofstede, G., Hofstede G. J., & Minkov, M. (2010). Cultures and organizations: Software of the mind. Revised and Expanded 3rd Edition. New York: McGraw-Hill. IBM Corp. Released 2017. IBM SPSS Statistics for Windows, Version 25.0. Armonk, NY: IBM Corp.
Jiang, T., Li, H., & Hou, Y. (2019). Cultural differences in humor perception, usage, and implications. Frontiers in Psychology, 10:123. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2019.00123
Jiang, F., Lu, S., Jiang, T., & Jia, H. (2020). Does the relation between humor styles and subjective well-being vary across culture and age? A meta-analysis. Frontiers in Psychology, 11. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.02213
Kunst, H., Lobbestael, J., Candel, I., & Batink, T. (2020). Early maladaptive schemas and their relation to personality disorders: A correlational examination in a clinical population. Clinical Psychology & Psychotherapy, 27(6), 837-846. https://doi.org/10.1002/cpp.2467
Kuiper, N. A., Grimshaw, M., Leite, C., & Kirsh, G. (2004). Humor is not always the best medicine: Specific components of sense of humor and psychological well-being. Humor – International Journal of Humor Research, 17(1-2), 135-168. https://doi.org/10.1515/humr.2004.002
Kuiper, N. A., & McHale, N. (2009). Humor styles as mediators between self-evaluative standards and psychological well-being. The Journal of Psychology, 143(4), 359-376. https://doi.org/10.3200/JRLP.143.4.359-376
Martin, R. A. (2006). The psychology of humor: An integrative approach. Elsevier Academic Press.
Martin, R. A., Doris, P. P., Larsen, G., Gray, J., & Weir, K. (2003). Individual differences in uses of humor and their relation to psychological well-being: Development of the Humor Styles Questionnaire. Journal of Research in Personality, 37, 48-75. https://doi.org/10.1016/S0092-6566(02)00534-2
Nicol, A., Mak, A. S., Murray, K., Walker, I., & Buckmaster, D. (2020). The relationships between early maladaptive schemas and youth mental health: A systematic review. Cognitive Therapy and Research, 44, 715-751. https://doi.org/10.1007/s10608-020-10092-6
Soygüt, G., Karaosmanoğlu, A., & Çakır, Z. (2009). Assessment of early maladaptive schemas: A psychometric study of the Turkish Young Schema Questionnaire-Short Form-3. Turkish Journal of Psychiatry, 20(1), 75-84.
Tariq, A., Reid, C., & Chan, S. W. Y. (2021). A meta-analysis of the relationship between early maladaptive schemas and depression in adolescence and young adulthood. Psychological Medicine, 51(8), 1233- 1248. https://doi.org/10.1017/s0033291721001458
Yerlikaya, E. E. (2003). Mizah Tarzları Ölçeği’nin uyarlama çalışması. Unpublished master thesis, Çukurova University, Adana, Turkey
Young, J. E., Klosko, J. S., & Weishaar, M. E. (2003). Schema therapy: A practitioner’s guide. New York: The Guilford Press.
Winnicott, D. W. (2005). Playing and reality (2nd ed.). London: Routledge.
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Telif Hakkı (c) 2022 Nesne Psikoloji Dergisi