Anahtar Kelimeler
eleştirel söylemsel psikoloji
açıklayıcı repertuvarlar
yeni medya
Nasıl Atıf Yapılır
Öz
Bu makalede sözlük yazarlarının erkek olmaya dair görüşlerini belirtirken hangi dilsel kaynakları kullandıkları Eleştirel Söylemsel Psikoloji yaklaşımı ile değerlendirilmektedir. Bu amaçla, Türkiye’de en çok kullanılan sözlük olması ve bu nedenle de farklı söylem biçimlerine ulaşma imkânı sağlaması açısından Ekşi Sözlük incelenmiştir. Ekşi Sözlükte erkek olmak ile ilgili açılan başlıklarda (“erkekliğe sığmayan şeyler”, “erkeklik ile ilişkilendirilen şeyler”, “erkek olmak”, “Türk erkeği”, “Türkiye’de erkek olmak”, “erkek”) yer alan alıntılar incelenmiş ve toplamda 1038 alıntı elde edilmiştir. Alıntılar, Eleştirel Söylemsel Psikoloji Yaklaşımı ile analiz edilmiştir ve açıklayıcı repertuarlar (dilsel kaynaklar) ortaya çıkarılmıştır. Yapılan analizler sonucunda 6 farklı açıklayıcı repertuvar elde edilmiştir. Bunlardan birincisi olan “Erkeğin içindeki ‘öz’ ve ‘öteki’” repertuvarında erkek olmanın anlamı “doğal-verili” farklılıklar üzerinden açıklanmaktadır. “Cinsellikle meşguliyet” repertuvarında ise cinsellik erkeklerin hayatındaki en merkezi alanda konumlandırılmıştır. “Sorumluluklar ve zorunluluklar” repertuvarında erkek olmak toplum tarafından erkeklerden beklenen birtakım sorumluluklarla tanımlanmıştır. “Ataerkil sistem ve annesinin oğlu” repertuvarında ise, erkeklerin davranış uygulamalarının ataerkil sistem tarafından belirlendiği ve bunun anneler tarafından desteklendiği ve sürdürüldüğü belirtilmektedir. “Araba, futbol, tamirat: erkeksi icraat” repertuvarında ise birtakım erkeksi etkinliklerin erkek olmanın kıstasları olarak işlev gördüğü belirtilmektedir. Son olarak “Kadınlığa karşı erkeklik” repertuvarında erkek olmanın anlamı kadınlarla kurulan karşıtlıklar üzerinden tanımlanmaktadır.
Referanslar
Altınoluk Düztaş, D. (2019). Hegemonik erkekliğin akademide yeniden inşası (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Ege Üniversitesi, İzmir.
Atay, T. (2004). “Erkeklik” en çok erkeği ezer! Toplum ve Bilim, 101, 11-30.
Aygül, Z. (2013). Türkiyeli erkeklerin karşılıklı gündelik konuşmalarında ‘erkek olmak’ üzerine anlam kuruluşlarının incelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Üniversitesi, İstanbul.
Barutçu, A. (2013). Türkiye’de erkeklik inşasının bedensel ve toplumsal aşamaları (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ankara Üniversitesi, Ankara.
Baştürk-Akça, E. ve Ergül, S. (2014). Televizyon dizilerinde erkeklik temsili: Kuzey Güney dizisinde hegemonik erkeklik ve farklı erkekliklerin mücadelesi. Global Media Journal: Turkish Edition, 4(8), 13-39.
Berg-Sørensen, A., Holtug, N. ve Lippert-Rasmussen, K. (2010). Essentialism vs. constructivism: Introduction. Journal of Social Theory, 11(1), 39-45.
Billig, M., Condor, S., Edwards, D., Gane, M., Middleton, D. ve Radley, A. (1988). Ideological dilemmas: A social psychology of everyday thinking. London: Sage Publication.
Bolak-Boratav, H., Okman-Fişek, G. ve Eslen-Ziya, H. (2017). Erkekliğin Türkiye halleri. İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
Burgess, D. ve Borgida, E. (1999). Who women are, who women should be: Descriptive and prescriptive gender stereotyping in sex discrimination. Psychology, Public Policy, and Law, 5(3), 665-692.
Burr, V. (2012). Sosyal İnşacılık (2. Baskı) (S. A. Arkonaç, Çev.). Nobel. (Orijinal çalışma basım tarihi 2003).
Burr, V. ve Dick, P. (2017). Social constructionism. B. Gough (Ed.), The Palgrave Handbook of Critical Social Psychology içinde (s. 59-80). Palgrave Macmillan.
Cengiz K., Tol, U. ve Küçükural, Ö. (2004). Hegemonik Erkekliğin Peşinden, Toplum ve Bilim, 101, 50-71.
Collins, R. L. (2011). Content analysis of gender roles in media: Where are we now and where should we go? Sex Roles, 64(3-4), 290-298.
Connell, R. W. (2005). Masculinities (2. Baskı). Policy Press.
Courtenay, W. H. (2000). Constructions of masculinity and their influence on men's well-being: a theory of gender and health. Social Science & Medicine, 50, 1385-1401. https://doi.org/10.1016/S0277-9536(99)00390-1
Courtney, A. E. ve Lockeretz, S. W. (1971). A woman's place: An analysis of the roles portrayed by women in magazine advertisements. Journal of Marketing Research, 8(1), 92-95.
Çoker, Ç. (2012). Bir cinayet, ‘tehdit’ ve ‘biz’: Bir açıklayıcı repertuar çalışması. S. Arkonaç (Ed.) Söylem Çalışmaları içinde (s. 33-58). Nobel Akademik Yayıncılık.
Dahl, J. L., Vescio, T. K. ve Weaver, K. S. (2015). How threats to masculinity sequentially cause public discomfort, anger and ideological dominance over women. Social Psychology, 46(4), 242–254. https://psycnet.apa.org/doi/10.1027/1864-9335/a000248
Davidson, L. R. (1981). Pressures and pretense: Living with gender stereotypes. Sex Roles, 7(3), 331-347.
Davies, B. ve Harre, R. (1990). Positioning: The discursive production of selves. Journal for the Theory of Social Behavior, 20, s. 43-63. https://doi.org/10.1111/j.1468-5914.1990.tb00174.x
Demren, Ç. (2003). Erkeklik, ataerkillik ve iktidar ilişkileri. A. Akın (Ed.) Toplumsal Cinsiyet, Sağlık ve Kadın içinde (s.33-44). Hacettepe Üniversitesi Yayınları.
Dill, K., E. ve Thill, K. P. (2007). Video game characters and the socialization of gender roles: Young people’s perceptions mirror sexist media depictions. Sex Roles, 57, 851-864. https://psycnet.apa.org/doi/10.1007/s11199-007-9278-1
Dixon, J. ve Wetherell, M. (2004). On discourse and dirty nappies: Gender, the division of household labour and the social psychology of distributive justice. Theory & Psychology, 14(2), 167-189. https://doi.org/10.1177%2F0959354304042015
Dominik, J. R. ve Rauch G. E. (1972). The image of women in network TV commercials. Journal of Broadcasting, 16(3), 259-265.
Drakett, J., Rickett, B., Day, K. ve Milnes, K. (2018). Old jokes, new media – Online sexism and constructions of gender in Internet memes. Feminism & Psychology, 28 (1), 109-127. https://doi.org/10.1177%2F0959353517727560
Edley, N. (2001). Analysing masculinity: Interpretative repertoires, ideological dilemmas and subject positions. M. Wetherell, S. Taylor ve S.J. Yates (Ed.), Discourse as Data: A guide for analysis içinde (s. 189-229). Sage.
Edley, N. (2006). Never the twain shall meet: A critical appraisal of the combination of discourse and psychoanalytic theory in studies of men and masculinity. Sex Roles, 55, 601-608. https://psycnet.apa.org/doi/10.1007/s11199-006-9116-x
Edley, N. ve Wetherell, M. (1999). Imagined futures: Young men’s talk about fatherhood and domestic life. British Journal of Social Psychology, 38(2), 181-194. https://doi.org/10.1348/014466699164112
Farrell, K. (2003). Naked Nation: The full monty, working-class masculinity and the British image. Men and Masculinities, 6(2), 119-135. https://doi.org/10.1177%2F1097184X03255844
Feasey, R. (2013). From soap opera to reality programming: Examining motherhood, motherwork and the maternal role on popular television. Imaginations: Journal of Cross-Cultural Image Studies, 4(2), 25-46.
Gedik, E. ve Turgut, S. T. (2019). Sosyal medya delikanlılığı: Ekşi Sözlük örneği. Sosyal Bilimlerde Güncel Tartışmalar İnsan Çalışmaları, 2, 51-60.
Gerbner, G. (1998). Cultivation analysis: An overview. Mass Communication and Society, 1(3-4), 175-194.
Gergen, K. J. (1985). The social constructionist movement in modern psychology. American Psychologist, 40 (3), 266- 275.
Giaccardi, S., Ward, L. M., Seabrook, R. C., Manago, A. ve Lippman, J. (2016). Media and modern manhood: Testing associations between media consumption and young men’s acceptance of traditional gender ideologies. Sex Roles, 75, 151–163. https://psycnet.apa.org/doi/10.1007/s11199-016-0588-z
Glick, P. ve Fiske, T. S. (1996). The ambivalent sexism inventory: Differentiating hostile and benevolent sexism. Journal of Personality and Social Psychology, 70, 491-512. https://psycnet.apa.org/doi/10.1037/0022-3514.70.3.491
Gorman-Murray, A. (2008). Masculinity and the home: A critical review and conceptual framework. Australian Geographer, 39(3), 367-379, https://doi.org/10.1080/00049180802270556
Gough, B. (2001). ‘Biting your tongue’: Negotiating masculinities in contemporary Britain, Journal of Gender Studies, 10(2), 169-185. https://psycnet.apa.org/doi/10.1080/09589230120053292
Gürel, E., ve Yakın, M. (2007). Ekşi Sözlük: Postmodern elektronik kültür, Selçuk İletişim, 4(4), 203-219.
Greenwood, D. N. ve Lippman, J. R. (2010). Gender and media: Content, uses, and impact. J. C. Chrisler ve D. R. McCreary (Ed.) Handbook of gender research in psychology, Vol. 2 içinde (s. 643–669). Springer.
Hewitt, J. P. ve Stokes, R. (1975). Disclaimers. American Sociological Review, 40(1), 1-11.
Jost, J. T. ve Kay, A. C. (2005). Exposure to benevolent sexism and complementary gender stereotypes: Consequences for specific and diffuse forms of system justification. Journal of Personality and Social Psychology, 88 (3), 498-509. https://doi.org/10.1037/0022-3514.88.3.498
Kaminer, D. ve Dixon, J. (1995). The reproduction of masculinity: A discourse analysis of men’s drinking talk. South African Journal of Psychology, 25(3), 168-174. https://doi.org/10.1177%2F008124639502500305
Katz, P. A. ve Ksansnak, K.R. (1994). Developmental aspects of gender role flexibility and traditionality in middle childhood and adolescence. Developmental Psychology 30(2), 272-282. http://dx.doi.org/10.1037/0012-1649.30.2.272
Kiesling, S. F. (2005). Homosocial desire in men’s talk: Balancing and re-creating cultural discourses of masculinity. Language in Society, 34, 695-726. https://psycnet.apa.org/doi/10.1017/S0047404505050268
Kimmel, M. (1994). Masculinity as homophobia. H. Broad ve M. Kaufman (Ed.), Theorizing masculinities içinde (s. 119-141). Sage.
Kimmel, M. (2011). Gendered Society. (4. Baskı). Oxford University Press.
Kitsa, M. ve Mudra, I. (2020). Gender stereotypes of women in television advertising in Ukraine. Feminist Media Studies, 20 (3), 381-397. https://doi.org/10.1080/14680777.2019.1574857
Koenig, A. M. (2018). Comparing prescriptive and descriptive gender stereotypes about children, adults, and the elderly. Frontiers Psychology, 9, (1086). https://dx.doi.org/10.3389%2Ffpsyg.2018.01086
Levant, R. F. (1996). The new psychology of men. Professional Psychology: Research and Practice, 27 (3), 259-265. https://psycnet.apa.org/doi/10.1037/0735-7028.27.3.259
Levant, R. F. (2004). Gender role strain. M. Kimmel ve A. Aronson (Ed.) Men and masculinities: A social, cultural and historical encyclopedia volume I: A- J içinde (s. 351-353). ABC- Clio.
Maas, A., Cadinu, M., Guarnieri, G. ve Grasselli, A. (2003). Sexual harassment under social identity threat: The computer harassment paradigm. Journal of Personality and Social Psychology, 85, 853–870. https://doi.org/10.1037/0022-3514.85.5.853
Martin, C. L. (1995). Stereotypes about children with traditional and nontraditional gender roles. Sex Roles, 33 (11/12). https://doi.org/10.1007/BF01544776
Moisio, R., Arnould, E. ve Gentry, J. W. (2013). Productive consumption in the class- mediated construction of domestic masculinity: Do-it-yourself (DIY) home improvement in men’s identity work. Journal of Consumer Research, 40, 298-316. http://dx.doi.org/10.1086/670238
O’Connor, E. C., Ford, T. E. ve Banas, N. C. (2017). Restoring threatened masculinity: The appeal of sexist and anti-gay humor. Sex Roles, 77, 567-580. https://doi.org/10.1007/s11199-017-0761-z
Onur, H. ve Koyuncu, B. (2004). Hegemonik erkekliğin görünmeyen yüzü: Sosyalizasyon sürecinde erkeklik oluşumları ve krizleri üzerine düşünceler, Toplum ve Bilim, 101, 31-50.
Peker-Dural, H. (2019). Erkekliğin mekansallığı: Ev içleri ve kamusal alanda erkekler (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Ege Üniversitesi, İzmir.
Pomerantz, A. (1986). Extreme case formulations: A way of legitimating claims. Human Studies, 9, 219- 229. https://doi.org/10.1007/BF00148128
Potter, J. ve Wetherell, M. (1987). Discourse and social psychology beyond attitudes and behavior. Sage.
Ricciardelli R., Clow K. A. ve White P. (2010). Investigating hegemonic masculinity: Portrayals of masculinity in men’s lifestyle magazines. Sex Roles, 63, 64–78. https://doi.org/10.1007/s11199-010-9764-8
Rudman, L. A., Mescher, K. ve Moss-Racusin, C. A. (2012). Reactions to gender egalitarian men: Perceived feminization due to stigma-by-association. Group Processes & Intergroup Relations, 16 (5), 572- 599. https://doi.org/10.1177%2F1368430212461160
Sakallı, N. ve Türkoğlu, B. (2019). “Erkek” olmak ya da olmamak: Sosyal psikolojik açıdan erkeksilik/erkeklik çalışmaları. Türk Psikoloji Yazıları, 22 (44), 52-76.
Sakallı-Uğurlu, N. (2002). Çelişik duygulu cinsiyetçilik ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Türk Psikoloji Dergisi, 17(49), 47-58.
Sancar, S. (2013). Erkeklik: İmkânsız iktidar (3. Baskı). Metis Yayınları.
Selek, P. (2014). Sürüne sürüne erkek olmak (7. Baskı). İletişim Yayınları.
Seymour-Smith, S. (2017). A critical discursive approach to studying masculinities. R.F. Levant, Y. J. Wong (Ed.), The psychology of men and masculinities içinde (s. 105-138). APA.
Sönmez, Z. (2009, 18 Haziran). İnternette sözlük furyası. https://bit.ly/35OpxoB
Street, S., Kimmel, E. B. ve Kromrey, J. D. (1995). Revisiting university student gender role perceptions. Sex Roles 33(3/4), 183-201. https://doi.org/10.1007/BF01544610
Tartaglia, S. ve Rollero, C. (2015). Gender stereotyping in newspaper advertisements: A cross-cultural study. Journal of Cross-Cultural Psychology, 46(8), 1103-1109. https://doi.org/10.1177%2F0022022115597068
Ter Bogt, T. F., Engels, R. C., Bogers, S. ve Kloosterman, M. (2010). “Shake it baby, shake it”: Media preferences, sexual attitudes and gender stereotypes among adolescents. Sex Roles, 63(11-12), 844- 859. https://doi.org/10.1007/s11199-010-9815-1
Thompson, E. H. Jr. ve Bennett, K. M. (2015). Measurement of masculinity ideologies: A (critical) review. Psychology of Men & Masculinity, 16(2), 115-133. https://psycnet.apa.org/doi/10.1037/a0038609
Thompson, E. H., Jr. ve Bennett, K. M. (2017). Masculinity ideologies. R. F. Levant ve Y. J. Wong (Ed.), The psychology of men and masculinities içinde (s. 45-74). APA.
Thompson, E. H. Jr., Pleck, J. H. ve Ferrera, D. L., (1992). Men and masculinities: Scales for masculinity ideology and masculinity related constructs. Sex Roles, 22 (11/12). https://doi.org/10.1007/BF02651094
Türkoğlu, B. (2013). Violence as a way of reconstructing manhood: The role of threatened manhood and masculine ideology on violence against women. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). ODTÜ, Ankara.
van Oosten, J. M. F., Peter, J. ve Vandenbosch, L. (2017). Adolescents’ sexual media use and willingness to engage in casual sex: Differential relations and underlying processes. Human Communication Research, 43, 127–147. https://doi.org/10.1111/hcre.12098
Vigorito, A. J. ve Curry, T. J. (1998). Marketing masculinity: Gender identity and popular magazines. Sex Roles, 39(1-2), 135-152. https://doi.org/10.1023/A:1018838102112
Vuori, J. (2009). Men’s choices and masculine duties: Fathers in expert discussions. Men and Masculinities, 12(1), 45-72. https://doi.org/10.1177%2F1097184X07306720
Yavuz, Ş. (2015). Ataerkil egemen erkeklik değerlerinin üretiminde kadınların rolü: Trabzon örneği. Fe Dergi, 7, (1), 117-130.
Vandello, J. A., Bosson, J. K., Cohen, D., Burnaford, R. M. ve Weaver, J. R. (2008). Precarious manhood. Journal of Personality and Social Psychology, 95(6), 1325-1339. https://doi.org/10.1037/a0012453
Walton, C. (2004). “It’s not a man thing is it?” A critical discursive psychological analysis of masculinity and emotions. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Surrey Üniversitesi, Guildford.
Walton, C., Coyle, A. ve Lyons, E. (2004). Death and football: An analysis of men’s talk about emotions. British Journal of Social Psychology, 43, 401–416. https://doi.org/10.1348/0144666042038024
Ward, L., M., Merriwether, A. ve Caruthers, A. (2006). Breasts are for men: media, masculinity ideologies, and men’s beliefs about women’s bodies. Sex Roles, 55, 703-714. https://doi.org/10.1007/s11199-006-9125-9
Wetherell, M. ve Edley, N. (1999). Negotiating hegemonic masculinity: Imaginary positions and psycho- discursive practices. Feminism & Psychology, 9(3), 335-356. https://doi.org/10.1177%2F0959353599009003012
Wetherell, M. ve Edley, N. (2014). A discursive psychological framework for analyzing men and masculinities. Psychology of Men & Masculinity, 15(4), 355-364. https://psycnet.apa.org/doi/10.1037/a0037148
West, C. ve Zimmerman, D.H. (1987). Doing gender. Gender and Society 1(2), 125-151.
Yıldırım, S. ve Tekdemir-Yurtdaş. (2016). Türkiye’deki katılımcı sözlüklerde Suriyeli sığınmacıların sosyal inşası: sosyal medya ve açıklayıcı repertuarlar. Middle East Journal of Refugee Studies, 1(1), 77-122. https://doi.org/10.12738/mejrs.2016.1.1.0004
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Telif Hakkı (c) 2021 Nesne Psikoloji Dergisi