Anahtar Kelimeler
nitel araştırma
iş etiği
duygulanım
perspektif alma
Nasıl Atıf Yapılır
Öz
Bu çalışmada örgütsel çatışma iki alternatif yöntemle ele alınmıştır. İlk olarak yürütülen mülakatlar aracılığıyla bir devlet üniversitesinde görev yapmakta olan toplam 40 öğretim üyesi ve araştırma görevlisinden işyerinde yaşanan çatışmaların konularına yönelik nitel veriler toplanmıştır. Devamında yürütülen vignette çalışmasında 170 yüksek lisans ve doktora öğrencisinden veri toplanmıştır. Katılımcılara çatışma senaryoları çalışan perspektifi, yönetici perspektifi ve nötr gözlemci perspektifi olmak üzere üç ayrı perspektiften sunulmuştur. Daha sonra ölçekler kullanılarak katılımcıların senaryolara ilişkin duygusal tepkileri (pozitif ve negatif duygulanım), çatışma çözme yöntemleri (problem çözme, uzlaşma, uyma, zorlama ve kaçınma) ve iş etiği değerlendirmeleri (çalışana ve yöneticiye yönelik) ölçülmüştür. Mülakat verilerinin içerik analizi sonucunda en sık ifade edilen çatışma konularının adaletsizlik, fikir ve görüş ayrılığı ve kaba iletişim tarzı olduğu tespit edilmiştir. Vignette çalışmasında ölçümü alınan bağımlı değişkenler üzerinde yürütülen varyans analizleri sonucunda negatif duygulanım dışındaki tüm değişkenler üzerinde senaryodaki perspektifin temel etkisi tespit edilmiştir. Çalışan perspektifindeki kişiler yöneticiye göre çatışmaya dair daha fazla negatif duygulanım hissetmektedirler. Nötr perspektif uzlaşma yöntemini daha fazla tercih ederken, çatışmadan kaçınma, uyma ve zorlama yöntemlerini ise çalışan perspektifindeki kişilerin daha fazla kullandığı tespit edilmiştir. Senaryodaki çalışan ve yönetici karakterlerine yönelik etik değerlendirmeler incelendiğinde, çalışan perspektifindeki kişilerin senaryodaki çalışanı, yönetici perspektifindeki kişilerin ise senaryodaki yöneticiyi daha etik algıladıkları görülmüştür. Bu bulgular örgütsel çatışmalarda perspektif alma ve empati kurmanın önemine işaret etmektedir. Çatışmaların çözümünde yapılabilecekler bulgular ışığında tartışılmaktadır.
Referanslar
Aquino, K. (2000). Structural and individual determinants of workplace victimization: The effects of hierarchical status and conflict management style. Journal of Management, 26, 171–193. https://doi.org/10.1177/014920630002600201
Bies, R. J. ve Tripp, T. M. (1996) Beyond distrust: Getting even and the need for revenge. In RM Kramer and TR Tyler (eds) Trust in organizations, 246–260. Sage, Thousand Oaks, CA.
Brewer, N., Mitchell, P. ve Weber, N. (2002). Gender role, organizational status, and conflict management styles. Journal of Conflict Management, 13, 78–94.
Bruk-Lee, V. ve Spector, P. E. (2006). The social stressors– counterproductive work behaviors link: Are conflicts with supervisors and coworkers the same? Journal of Occupational Health Psychology, 11, 145–156.https://doi.org/10.1037/1076-8998.11.2.145
Choi, Y. ve Ha, J. (2018). Job satisfaction and work productivity: the role of conflict-management culture. Social Behavior and Personality, 46(7), 1101–1110. https://doi.org/10.2224/sbp.6940
Çizel, B., Selçuk, O. ve Atabay, E. (2020). Ortak Yöntem Yanlılığı Üzerine Sistematik Bir Yazın Taraması. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 31(1), 7 – 18. https://doi.org/10.17123/atad.713552
De Dreu, C. K. W. ve Beersma, B. (2005). Conflict in organizations: Beyond effectiveness and performance. European Journal of Work and Organizational Psychology, 14, 105–117. https://doi.org/10.1080/13594320444000227
De Dreu, C. K. W. ve Weingart, L. R. (2003). Task versus relationship conflict and team effectiveness: A meta-analysis. Journal of Applied Psychology, 88, 741–749. https://doi.org/10.1037/0021-9010.88.4.741
De Wit, F. R. C., Greer, L. L. ve Jehn, K. A. (2012). The paradox of intragroup conflict: A meta-analysis. Journal of Applied Psychology, 97, 360 –390. https://doi.org/10.1037/a0024844
Farwell, L. ve Weiner, B. (1996). Self-perception of fairness in individual and group contexts. Personality and Social Psychology Bulletin, 22, 867–881.
Fujiwara, K., Tsukishima, E., Tsutsumi, A., Kawakami, N. ve Kishi, R. (2003). Interpersonal conflict, social support, and burnout among home care workers in Japan. Journal of Occupational Health, 45(5):313–20. https://doi.org/10.1539/joh.45.313
Geddes, D., Callister, R. R. ve Gibson, D. (2020). A message in the madness: Functions of workplace anger in organizational life. The Academy of Management Perspectives, 34(1), 8-47.
Gelfand, M. J., Leslie, L. ve Keller, K. (2008). On the etiology of organizational conflict cultures. Research in Organizational Behavior, 28, 137-166. https://doi.org/10.1016/j.riob.2008.06.001
Gençöz, T. (2000). Positive and Negative Affect Schedule: A study of validity and reliability. Turkish Journal of Psychology, 15, 27-28.
Greer, L. L. ve Bendersky, C. (2013). Power and Status in Conflict and Negotiation Research: Introduction to the Special Issue. Negotiation and Conflict Management Research, 6(4), 239–252. https://doi.org/10.1111/ncmr.12021
Holt, L. M., Bobocel, D. R. ve Chen, V. (2021). Delivering bad news fairly: Higher construal level promotes interactional justice enactment through perspective taking. Journal of Organizational Behavior, 1– 18. https://doi.org/10.1002/job.2497
Jehn, K. A. (1995). A multimethod examination of the benefits and detriments of intragroup conflict. Administrative Science Quarterly, 40, 256 –282. https://doi.org/10.2307/2393638
Keenan, A. ve Newton, T. J. (1985). Stressful events, stressors, and psychological strains in young professional engineers. Journal of Occupational Behavior, 6, 151- 156.
Longmire, N. H. ve Harrison, D. A. (2018). Seeing their side versus feeling their pain: Differential consequences of perspective‐taking and empathy at work. Journal of Applied Psychology, 103, 894– 915. https://doi.org/10.1037/apl0000307
Meier, L. L., Semmer, N. K. ve Gross, S. (2014). The effect of conflict at work on well-being: Depressive symptoms as a vulnerability factor. Work & Stress, 28(1), 31–48.
Mikkelsen, E. N. ve Clegg, S. (2018). Unpacking the meaning of conflict in organizational conflict research. Negotiation and Conflict Management Research, 11, 185–203. https://doi.org/10.1111/ncmr.12127
Neiderauer, S. (2006). Üniversite üst düzey yöneticilerinin kişilik tipleri ve örgütsel çatışmayı çözme stratejileri (Yayınlanmamış doktora tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi.
Packard, D. (1995). In K. Lewis & D. Kirby (Eds.),The HP Way: How Bill Hewlett and I built our company. New York, NY: Harper Collins.
Podsakoff, P. M., MacKenzie, S. B. ve Podsakoff, N. P. (2012). Sources of Method Bias in Social Science Research and Recommendations on How to Control it. Annual Review of Psychology, 63: 539-569.
Rahim, M. A. (1983). A measure of styles of handling interpersonal conflict. Academy of Management Journal, 26, 368-376. https://doi.org/10.5465/255985
Rahim, M. A. ve Bonoma, T. V. (1979). Managing organizational conflict: A model for diagnosis and intervention. Psychological Reports, 44, 1323-1344.
Ray, E. B. ve Ray, G.B. (1986.) Teaching conflict management skills in corporate training: a perspective- taking approach, Communication Education, 35, pp. 288-290.
Reidenbach, R. E. ve Robin, D. P. (1990). Toward the development of a multidimensional scale for improving evaluations of business ethics. Journal of Business Ethics, 9: 639-653.
Richardson, D. R., Hammock, G. S., Smith, S. M., Gardner, W. ve Signo, M. (1994). Empathy as a cognitive inhibitor of interpersonal aggression. Aggressive Behavior, 20, 275-289.
Schein, E. H. (2003). DEC is dead, long live DEC: The lasting legacy of digital equipment corporation. San Francisco: Berrett-Koehler PublishersInc.
Sessa, V. I. (1996). Using perspective taking to manage conflict and affect in teams. Journal of Applied Be- havioral Science, 32: 101-115.
Spector, P. E. ve Bruke - Lee, V. (2008). Conflict, health and well-being. In C. K. W. De Dreu & M. J. Gelfand (Eds.), The psychology of conflict and conflict management in organizations. New York: Lawrence Erlbaum.
Spector, P. E. ve Jex, S. M. (1998). Development of four self-report measures of job stressors and strain: Interpersonal Conflict at Work Scale, Organizational Constraints Scale, Quantitative Workload Inventory, and Physical Symptoms Inventory. Journal of Occupational Health Psychology, 3, 356– 367.
Sporn, B. (1996). Managing university culture: an analysis of the relationship between institutional culture and management approaches, Higher Education, 32, 41-61.
Thomas, K. W. ve Schmidt, W. H. (1976). A survey of managerial interests with respect to conflict. Academy of Management Journal, 19, 315-318. https://doi.org/10.5465/255781
Veroff, J., Douvan, E. ve Kulka, R. A. (1981). The inner America. New York: Basic Books.
Wall, J. A. ve Callister, R. (1995). Conflict and its management. Journal of Management, 3: 515-558.
Wallace, J. E. ve Buchanan, T. (2019). Status differences in interpersonal strain and job resources at work: a mixed methods study of animal health care providers. International Journal of Conflict Management, 31, 287–308. DOI: 10.1108/IJCMA-08-2019-0135
Watson, D., Clarke, L. A. ve Tellegen, A. (1988). Development and validation of brief measures of positive and negative affect: The PANAS scale. Journalof Personality and Social Psychology, 54, 1063- 1070.
Watson, C. (1994). Gender Differences in Negotiating Behavior and Outcomes: Fact or Artifact?, in A. Taylor and J. Beinstein-Miller (eds.), Conflict and Gender (Hampton Press, Inc., Cresskill, NJ), pp. 191-210.
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Telif Hakkı (c) 2021 Nesne Psikoloji Dergisi