Anahtar Kelimeler
proaktif kişilik
mükemmeliyetçilik
kaygı
çalışan
Nasıl Atıf Yapılır
Öz
Çalışanların verimliliği, performansı ve mutluluğunda önemli rolü olan iş akış deneyimi, proaktif kişilik, mükemmeliyetçilik ve yaygın kaygı bozukluğu bu çalışmanın odak noktasını oluşturmaktadır. Çalışmanın amacı bu değişkenler arasındaki ilişkilerin incelenmesinin yanısıra mükemmeliyetçiliğin iş akış deneyimi üzerindeki etkisinde proaktif kişilik ve yaygın kaygı bozukluğunun aracılık rolünün belirlenmesidir. Çalışmanın amacı doğrultusunda oluşturulan araştırma sorusuna yanıt bulmak ve hipotezlerin test edilmesi amacıyla kamu (%58.4) ve özel sektör (%41.6) çalışanlarından veri toplanmıştır. Katılımcıların %47.1’i (189) kadın ve %52.9’u (212) erkektir. Veri toplama araçları arasında İş Akış Deneyimi Ölçeği (WOLF- The Work Related Flow Inventory), Proaktif Kişilik Ölçeği, Mükemmeliyetçilik Ölçeği, Yaygın Kaygı Bozukluğu Ölçeği ve Kişisel Bilgi Formu yer almaktadır. Verilerin analizinde Pearson Korelasyon ve SPSS Process Macro Regresyon analizleri yürütülmüştür. Araştırma bulguları çalışanların proaktif kişilik özellikleri, yaygın kaygı bozukluğu ve iş akış deneyimleri arasında anlamlı ilişkiler olduğunu göstermektedir. Çalışanların mükemmeliyetçilik düzeyi ise proaktif kişilik ve iş akış deneyimi ile anlamlı şekilde ilişkilidir. Ek olarak, çalışanların mükemmeliyetçilik düzeyleri ile iş akış deneyimleri arasındaki ilişkide proaktif kişilik özelliğinin ve yaygın kaygı bozukluğunun seri çoklu aracılık etkisi olduğu ortaya konulmuştur. Mevcut çalışmada mükemmeliyetçilik, proaktif kişilik özellikleri, yaygın kaygı bozukluğu ve iş akışı deneyimi değişkenlerinin bir arada incelenmesiyle, iş akışı deneyiminin öncüllerinin belirlenmesi açısından hem ilgili alanyazına hem de uygulayıcılara katkı sağlanacağı düşünülmektedir.
Referanslar
Akçakanat, T., Erhan, T. ve Uzunbacak, H. H. (2019). Meslek aşkının iş tatmini üzerine etkisi: akış deneyiminin aracı rolü. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2(1), 80-95.
Akgündüz, Y., Gök, Ö. A. ve Alkan, C. (2017). Örgütsel destek algısı, iş stresi, işin anlamlılığı ve proaktif kişilik özelliklerinin çalışanların yaratıcılığına etkisi: Beş yıldızlı bir otel çalışanlarında uygulama. International Journal of Economics and Administrative Sciences, Special, (1), 50-68.
Akyay, A. (2016). Endişe ve anksiyete ölçeği, problemlere karşı olumsuz tutum ölçeği ve bilişsel kaçınma ölçeği’nin türkçeye uyarlanması, geçerliliği ve güvenirliliği (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Üsküdar Üniversitesi.
Amerikan Psikiyatri Birliği (2013). Ruhsal bozuklukların tanısal ve sayımsal elkitabı, Beşinci Baskı (DSM-5) (Çev. ed. E Köroğlu). Hekimler Yayın Birliği, Ankara, 2014.
Bakker, A. (2007), The Work-Related Flow Inventory: Construction and Initial Validation of the WOLF, Journal of Vocational Behavior, (72), 400-414
Bakker, A. B. ve van Woerkom, M. (2017). Flow at work: A self-determination perspective. Occupational Health Science, 1(1), 47-65.
Bateman, T. S. ve Crant, J. M. (1993). The proactive component of organizational behavior. Journal of Organizational Behavior, 14, 103– 118.
Bateman, T. S. ve Crant, J. M. (1999). Proactive behavior: Meaning, impact, recommendations. Business Horizons, 42(3), 63-70.
Baykal, E. (2020). Covid-19 bağlamında psikolojik dayanıklılık, kaygı ve yaşam doyum ilişkisi. International Journal of Social and Economic Sciences, 10(2), 68-80.
Bulut, Ç. ve Duman, S. (2021). Covid-19 Pandemi Sürecinde Gençlik ve Spor İl Müdürlükleri Çalışanlarının İş Motivasyonları ve Kaygı Düzeylerinin İncelenmesi. Gaziantep Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 6(2), 115- 195.
Burgess, A. ve DiBartolo, P. M. (2015). Anxiety and Perfectionism: Relationships, Mechanisms, and Conditions. Perfectionism, Health, and Well-Being, 177–203. doi:10.1007/978-3-319-18582-8_8
Burke, R.J. (2010). Flow, work satisfaction and psychological well-being at the work place. The IUP Journal of Soft Skills, 4(1), 37-48.
Csikszentmihalyi, M. (2003). Good business, leadership, flow, and the making of meaning. New York: Penguin Books.
Csikszentmihalyi, M. ve LeFevre, J. (1989). Optimal experience in work and leisure. Journal of Personality and Social Psychology, 56, 815-822.
Csikszentmihalyi, M. (1990). Flow: The psychology of optimal experience (Vol. 1990). New York: Harper & Row.
Csikszentmihalyi, M., Rathunde, K. ve Whalen, S. (1993). Talented teenagers: The roots of success and failure. Cambridge: Cambridge University Press.
Covey S. R. (2015). Etkili insanların 7 alışkanlığı, Çev. Osman Deniztekin ve Filiz Nayır Deniztekin, Varlık Yayınları, 51. Baskı, İstanbul
Demerouti, E. (2006). Job characteristics, flow, and performance: the moderating role of conscientiousness. Journal of Occupational Health Psychology, 11(3), 266-280.
Demirutku, K. ve Ağaoğlu, D. (2018). Tiyatro izleyicisinin akış deneyimi: duygudurumların çeşitliliği, yoğunluğu ve değerliği hipotezlerinin sınanması. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, 5(3), 33-60.
Enns, M. W., Cox, B. J. ve Clara, I. (2002). Adaptive and maladaptive perfectionism: developmental origins and association with depression proneness. Personality and Individual Differences, 33(6), 921- 935. doi:10.1016/s0191-8869(01)00202-1
Essau, C. A., Leung, P. W., Conradt, J., Cheng, H. ve Wong, T. (2008). Anxiety symptoms in Chinese and German adolescents: Their relationship with early learning experiences, perfectionism, and learning motivation. Depression and anxiety, 25(9), 801-810.
Fazlagić, A. R. ve Belić, M. (2017). The connection of perfectionism and flow with athletes of a different performance level. Fizička kultura, 71(2), 111-117.
Flett, G. L., Greene, A. ve Hewitt, P. L. (2004). Dimensions of perfectionism and anxiety sensitivity. Journal of Rational-Emotive and Cognitive-Behavior Therapy, 22(1), 39-57.
Flett, G. L., Hewitt, P. L. ve Dyck, D. G. (1989). Self-oriented perfectionism, neuroticism, and anxiety. Personality and Individual Differences, 10, 731-735. https://doi.org/10.1016/0191-8869(89)90119-0
Fornell, C. ve Larcker, D. F. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. Journal of marketing research, 18(1), 39-50.
Frost, R. O. ve Steketee, G. (1997). Perfectionism in Obsessive-Compulsive Disorder patients. Behaviour Research and Therapy, 35(4), 291–296. doi:10.1016/s0005-7967(96)00108-8
Fullagar, C. J., Knight, P. A. ve Sovern, H. S. (2013). Challenge/skill balance, flow, and performance anxiety. Applied Psychology, 62(2), 236-259.
Fullagar, C. J. ve Kelloway, E. K. (2009). Flow at work: An experience sampling approach. Journal of occupational and organizational psychology, 82(3), 595-615.
Gabr, H. ve El-Shaer, A. (2020). Factors Affecting Missed Nursing Care and its Relation toNurses' Work Flow in General Medical and Surgical Units. IOSR Journal of Nursing and Health Science, 9 (3), 21.
Gümüşoğlu, Ö. ve Hülya, A. Ş. Ç. I. (2020). Yetişkin Sporcularda Belirsizliğe Tahammmülsüzlüğün Yordanmasında Mükemmeliyetçilik Ve Zihinsel Dayanıklılığın Rolü. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 18(1), 96-110.
Hair, J. F. Jr., Black, W. C. Babin, B. J. ve Anderson, R. E. (2014). Multivariate data analysis. Seventh Ed., Essex: Pearson Education Limited
Hayes, A. F. (2013). An Introduction to Mediation, Moderation, and Conditional Process Analysis: A Regression-Based Approach. New York, NY: Guilford Yayınları
Hewitt, P. L. ve Flett, G. L. (1991). Perfectionism in the self and social contexts: conceptualization, assessment, and association with psychopathology. Journal of personality and social psychology, 60(3), 456.
Huang, S., Yan, X., Zhang, J., Zhang, X., Miao, D. ve Wu, S. (2020). Does meaning in life mediate the relationship between proactive personality and well-being?. Social Behavior and Personality: an international journal, 48(12), 1-9.
Huang, C. C., Wang, Y. M., Wu, T. W. ve Wang, P. A. (2013). An empirical analysis of the antecedents and performance consequences of using the moodle platform. International Journal of Information and Education Technology, 3(2), 217.
İşler, S. D. (2018). Uyumlu ve uyumsuz mükemmeliyetçilik özellikleri ve bilişsel duygu düzenleme stratejileri ile depresyon arasındaki ilişkiler (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Maltepe Üniversitesi.
Kalaycı, Ş. (2010). SPSS uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri (5. Baskı). Ankara: Asil Yayın Dağıtım.
Kanten, P. ve Deniz, Y. (2020). The effects of perfectionism on proactive and innovative behaviors: role of psychological climate. PressAcademia Procedia (PAP), V.11, p.178-184. http://doi.org/10.17261/Pressacademia.2020.1263
Karababa, A. ve Kapıkıran, N. A. (2014). Psikolojik danışmanlarda olumlu-olumsuz mükemmelliyetçilik düzeylerinin iş ve yaşam doyumunu yordamadaki rolü. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 5(42).
Karaman, İ. G. Y. ve Yastıbaş, C. (2021). Covid-19 Pandemisinde Görev Yapan Sağlık Çalışanlarında Depresyon, Anksiyete ve Travma Sonrası Stres Belirtilerinin Sosyodemografik ve Mesleki Değişkenler ile İlişkisi Nasıldır?. Van Tıp Dergisi, 28(2), 249-257.
Kawamura, K. Y., Hunt, S. L., Frost, R. O. ve DiBartolo, P. M. (2001). Perfectionism, anxiety, and depression: Are the relationships independent?. Cognitive therapy and research, 25(3), 291-301.
Kirchner, J. M., Bloom, A. J. ve Skutnick-Henley, P. (2008). The relationship between performance anxiety and flow. Medical Problems of Performing Artists, 23(2), 59-65.
Kline, R. B. (2011). Principles and practice of structural equation modeling. Third Edition, Newyork: Guilford publications.
Konkan, R., Şenormancı, Ö., Güçlü, O., Aydın, E. ve Sungur, M. Z. (2013). Yaygın Anksiyete Bozukluğu-7 (YAB-7) Testi Türkçe Uyarlaması, Geçerlik ve Güvenirliği. Nöropsikiyatri Arşivi; 50, pp. 53-58.
Ljubin-Golub, T., Rijavec, M. ve Jurčec, L. (2018). Flow in the academic domain: The role of perfectionism and engagement. The Asia-Pacific Educatio
Mackinnon, D. P., Lockwood, C. M. ve Williams, J. (2004). Confidence Limits for the Indirect Effect: Distribution of the Product and Resampling Methods. Multivariate behavioral research, 39(1), 99. https://doi.org/10.1207/s15327906mbr3901_4
Meydan, C. H., Şen, H. (2011). Yapısal Eşitlik Modellemesi AMOS Uygulamaları. Ankara: Detay Yayıncılık.
Nakamura, J. ve Csikszentmihalyi, M. (2014). The concept of flow. In Flow and the foundations of positive psychology (pp. 239-263). Springer, Dordrecht.
Ömer, A. T. A. Ç., Sezerol, M. A., Taşçı, Y. ve Hayran, O. (2020). Covid-19 pandemisinde görev yapan sağlık çalışanlarında anksiyete belirtileri ve uykusuzluk. Turkish Journal of Public Health, 18(COVID-19 Special), 47-57.
Öz, M. (2019). Konservatuvar müzik bölümünde okuyan üniversite öğrencilerinde sürekli kaygı ve anksiyete duyarlılığının akış deneyimleri ile ilişkisinin incelenmesi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Gelişim Üniversitesi.
Rice, K. G., Richardson, C. M. ve Tueller, S. (2014). The short form of the revised almost perfect scale. Journal of personality assessment, 96(3), 368-379.
Sarıkaya, M. (2018). Müzik öğretmeni adaylarının mükemmeliyetçilik ve öz-yeterlik inançlarına göre müzik performans kaygılarının yordanması (Yayınlanmamış doktora tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi.
Scott‐Hamilton, J., Schutte, N. S. ve Brown, R. F. (2016). Effects of a mindfulness intervention on sports‐ anxiety, pessimism, and flow in competitive cyclists. Applied Psychology: Health and Well‐ Being, 8(1), 85-103.
Slaney, R. B. ve Ashby, J. S (1996),. Perfectionists: Study of a Criterion Group. Journal of Counselling and Development, 74(4), 393-398.
Slaney, R. B., Rice, G. K., Mobley, M., Trippi, J. ve Ashby, J. (2001). The Revised Almost Perfect Scale. Measurement and Evaluation in Counselling and Development, 34, 130-144.
Salanova, M., Bakker, A. B. ve Llorens, S. (2006). Flow at work: Evidence for an upward spiral of personal and organizational resources. Journal of Happiness studies, 7(1), 1-22.
Spitzer R. L, Kroenke K., Williams J.B. ve Löwe B. (2006). A brief measure for assessing generalized anxiety disorder: the GAD-7. Arch Intern Med, 166,1092- 097
Stanimir, A. (2020). The Perception of the Generational Assessment of Selected Social Behaviour–A Confirmatory Factor Analysis. Folia Oeconomica Stetinensia, 20(2). 346-360.
Stoeber, J. (2012). Perfectionism and performance. Murphy, S. (Ed.). In The Oxford handbook of sport and performance psychology, 294-306.
Stoeber, J. ve Otto, K. (2006). Positive Conceptions of Perfectionism: Approaches, Evidence, Challenges. Personality and Social Psychology Review, 10(4), 295–319. doi:10.1207/s15327957pspr1004_2
Stoll, O., Lau, A. ve Stoeber, J. (2008). Perfectionism and performance in a new basketball training task: Does striving for perfection enhance or undermine performance?. Psychology of sport and Exercise, 9(5), 620-629.
Thompson, J. A. (2005). Proactive personality and job performance: A Social capital perspective. Journal of Applied Psychology, 90(5), 1011–1017. doi:10.1037/0021-9010.90.5.1011
Tunca, S., Elçi, M. ve Murat, G. (2018). Proaktif Kişilik Yapısının ve Yenilikçi Davranışın Görev Performansına Etkisi. Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(1) , 325-335. DOI: 10.30803/adusobed.413208
Uçar, N., Yıldırım, G., Eser, D., Özçelik, Z., Ayhan, B., Gülsün Pamuk, A., ... ve Aypar, Ü. (2013). Gece ve Gündüz Şiftlerinde, Sağlık Çalışanlarının Hata Bildirimlerinin Değerlendirilmesi. Journal of the Turkish Society of Intensive Care/Türk Yogun Bakim Dernegi Dergisi, 11.
Wald J. (2011). Anxiety Disorders and Work Performance. In: Schultz I., Rogers E. (eds) Work Accommodation and Retention in Mental Health. New York: Springer. https://doi.org/10.1007/978-1-4419-0428-7_7
Ward, P. T., Leong, G. K. ve Boyer, K. K. (1994). Manufacturing proactiveness and performance. Decision Sciences, 25(3), 337-358.
Yaşin, T. (2016). Kişilik özellikleri ve psikolojik sermayenin psikolojik iyi oluş, akış deneyimi, iş tatmini ve çalışan performansına etkisi (Yayınlanmamış doktora tezi). Başkent Üniversitesi.
Yaşlıoğlu, M. M. (2017). Sosyal bilimlerde faktör analizi ve geçerlilik: Keşfedici ve doğrulayıcı faktör analizlerinin kullanılması. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 46, 74-85.
Yeşiltaş, M. D. ve Ekici, E. (2017). İş akış deneyiminin kişilik özellikleri ve iş stresi ile ilişkisi: akademik personel üzerine bir araştırma. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 26(1), 1-11.
Zhou, J., Yang, Y., Qiu, X., Yang, X., Pan, H., Ban, B., … Wang, W. (2018). Serial multiple mediation of organizational commitment and job burnout in the relationship between psychological capital and anxiety in Chinese female nurses: A cross-sectional questionnaire survey. International Journal of Nursing Studies, 83, 75–82. doi:10.1016/j.ijnurstu.2018.03.016
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Telif Hakkı (c) 2021 Nesne Psikoloji Dergisi