Anahtar Kelimeler
ölüm kavramı
ölüm algısının gelişimi
ebeveyn iletişimi
Nasıl Atıf Yapılır
Öz
Ölüm, özellikle çocuklar için, anlaşılması zor bir kavram ve hassasiyetle konuşulması gereken bir konu. Bu çalışmanın temel amacı 3-10 yaş aralığındaki çocuklarda ölüm kavramının gelişimini araştırmaktır. Kavramın gelişiminde, ayrıca ebeveynlerle çocuklar arasındaki iletişimin etkisi de incelenmiştir. Elli dört çocuk (ortalama yaş: 6,44; 30 kız, 24 erkek) ve ebeveynleri (N=37) araştırmaya katılmıştır. Çocukların ölüm anlayışlarının bilişsel ve duygusal bileşenlerini değerlendirmek için birebir görüşmeler yapılmıştır. Ebeveynlerinden birine de, ölüm kavramını çocuklarına nasıl ilettiklerini değerlendirmek için bir ölçek uygulanmıştır. Büyük çocukların (7-10 yaş) ölümün bilişsel alt kategorilerinden bazılarını küçük çocuklardan (3-7 yaş) daha iyi kavradığı bulunmuştur. Sonuçlar, hem küçülk hem de büyük çocukların, ebeveynleri kendileri ile ölüm konusunu konuştu ise, kavramı bilişsel ve duuygusal olarak daha iyi anladıklarını ayrıca göstermiştir. Bu bulgular, çocuklarla yaş gruplarına uygun şekilde ölüm hakkında konuşmanın kavramı daha iyi algıladıklarına yardımcı olduğunu göstermiştir. Yaşa uygun iletişim, özellikle ölüm gibi zor bir konuda çok önemli olup sosyal politikalar açısından değerlendirilmelidir.
Referanslar
Astuti, R., & Harris, P. (2008). Understanding mortality and the life of the ancestors in rural Madagascar. Cognitive Science: A Multidisciplinary Journal, 32(4), 713-740. doi:10.1080/03640210802066907
Berg, L., Rostila, M., & Hjern, A. (2016). Parental death during childhood and depression in young adults - a national cohort study. J. Child Psychol. Psychiatry Allied Discip. 57 (9), 1092–1098. http://dx.doi.org/10.1111/jcpp.12560
Brent, S. B., & Speece, M. W. (1993). “Adult” conceptualization of irreversibility: Implications for the development of the concept of death. Death Studies, 17(3), 203-224.
Bronfenbrenner, U. (1979). The ecology of human development. Cambridge, MA: Harvard University Press.
Calhoun, L. G., & Tedeschi, R. G. (1999). Facilitating posttraumatic growth: A clinician’s guide. London: Lawrence Erlbaum Associates.
Callanan, M. A. (2014). Diversity in children's understanding of death. Monographs of the Society for Research in Child Development, 79(1), 142-150.
Corr, C. A. (1995). Entering into adolescent understandings of death. Bereaved children and teens: A support guide for parents and professionals, 21-35.
Corr, C., & Balk, D. (2010). Children’ s encounters with death, bereavement and coping. Springer Publishing Company.
Corriveau, K. H., Chen, E. E., & Harris, P. L. (2015). Judgments about fact and fiction by children from religious and nonreligious backgrounds. Cognitive Science, 39(2), 353-382.
Çam, O., Bilge, A., & Keskin, G. (2018). Gidenler ve Geride Kalanlar: İnsan Yavrusu ve Ölüm Yarasını Sarmak. İzmir: Bassaray.
Dettloff, M. (2012). Parentally Bereaved Children: The Impact of Early Loss. Research Paper.
Diyanet İşleri Başkanlığı (DİB) (2014). Türkiye’de Dini Hayat Araştırması. http://www.ceidizleme.org/ekutuphaneresim/dosya/914_1.pdf
Engarhos, P. (2012). The young children’ s understanding of death: Early conversation and experiences with parents and caregivers. (Master thesis). McGill University, Montreal.
Erden, G., & Gürdil, G. (2009). Savaş yaşantılarının ardından çocuk ve ergenlerde gözlenen travma tepkileri ve psiko-sosyal yardım önerileri. Türk Psikoloji Yazıları, 12(24), 1-13.
Greeley, A. M., & Hout, M. (1999). Americans' increasing belief in life after death: Religious competition and acculturation. American Sociological Review, 813-835.
Gutiérrez, I. T., Miller, P. J., Rosengren, K. S., & Schein, S. S. (2014). III. Affective dimensions of death: Children’s books, questions, and understandings. Monogr. Soc. Res. Child Dev. 79(1), 43-61.
Harris, P. L., & Giménez, M. (2005). Children's acceptance of conflicting testimony: The case of death. Journal of Cognition and Culture, 5(1), 143-164.
Harris, P. L. (2011). Conflicting thoughts about death. Human Development, 54(3), 160-168. doi:10.1159/000329133.
Holland, J. (2008). How schools can support children who experience loss and death. British Journal of Guidance & Counselling, 36(4), 411-424.
Hopkins, M. (2014). The development of children’s understanding of death. Doctoral Thesis. University of East Anglia, Londres.
Hunter, S. B. (2005). Predictors of children’ s understanding of death: Age, cognitive ability, death experience, and maternal competence. (Master Thesis). University of Tennessee, Knoxville.
Ji, Y., Cao, Y., & Han, M. (2017). An Investigation on 3-6-Year-Old Chinese Children's Perception of" Death". Universal Journal of Educational Research, 5(2), 203-208.
Karabudak, S. S., Çalışır, H., & Öner, H. (2020). Healthy Children’s Knowledge and Perception on Cancer. Child Indicators Research, 13(1), 279-299.
Kenyon, B. L. (2001). Current research in children's conceptions of death: A critical review. OMEGA - Journal of Death and Dying, 43(1), 63-91. doi:10.2190/0x2b-b1n9-a579-dvk1
Kenyon, P. (2019). Turks examine their muslim devotion after poll says faith could be waning. NPR.https://www.npr.org/2019/02/11/692025584/turks-examine-their-muslim-devotion-after-poll-says-faith-could-be-waning
Köylü, M. (2004). Ölüm olayının çocuklar üzerindeki etkisi ve ‘’Ölüm Eğitimi’’. On Dokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 95-120.
Lamers, E. P. (1995). Children, death, and fairy tales. OMEGA-Journal of Death and Dying, 31(2), 151-167.
Layne, C. M., Kaplow, J. B., Oosterhoff, B., Hill, R. M., & Pynoos, R. (2018). The interplay between posttraumatic stress and grief reactions in traumatically bereaved adolescents: When trauma, bereavement, and adolescence converge. Adolescent Psychiatry, 7(4), 266–285.
Legare, C. H., Evans, E. M., Rosengren, K. S., & Harris, P. L. (2012). The coexistence of natural and supernatural explanations across cultures and development. Child Development, 83, 779–793.
Maccoby, E. E. (1992). The role of parents in the socialization of children: An historical perspective. Developmental Psychology, 28. 1006-101.
Maurer, A. (1966). Maturation of concepts of death. British Journal of Medical Psychology, 39(1), 35-41.
McGuire, S. L., McCarthy, L. S., & Modrcin. M. A. (2013). An ongoing concern: Helping children comprehend death. Open Journal of Nursing, 3, 307-313.
Miller, P. J., Rosengren, K.S., Gutiérrez, I. T. (2014). Children’s' understanding of death: Toward a contextualized and ıntegrated account: I. Introduction. Monogr. Soc. Res. Child Dev. 79 (1), 10-18).
Nguyen, S. P., & Gelman. (2002). Four and 6-year olds’ Biological concept of death: The case of plants. British Journal of Developmental Psychology 20, 495–513.
Nguyen, S. P., & Rosengren, K. S., (2004). Parental reports on children’s biological knowledge and misconceptions. International Journal of Behavioral Development. 411-420.
Özer, S., Sirin, S. R., & Oppedal, B. (2016). Bahçeşehir study of Syrian refugee children in Turkey. Bahçeşehir Üniversitesi.
Özkök, E. (2019, May 21). Türkiye artık yüzde 99’u müslüman olan ülke değil. Hürriyet (in Turkish). https://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/ertugrul-ozkok/turkiye-artik-yuzde-99u-musluman-olan-ulke-degil-41220410.
Panagiotaki, G., Hopkins, M., Nobes, G., Ward, E., & Griffiths, D. (2018). Children’s and adults’ understanding of death: Cognitive, parental, and experiential influences. Journal of Experimental Child Psychology, 166, 96-115.
Panagiotaki, G., Nobes, G., Ashraf, A., & Aubby, H. (2014). British and Pakistani children's understanding of death: Cultural and developmental influences. British Journal of Developmental Psychology, 33(1), 31-44. doi:10.1111/bjdp.12064
Renaud, S. J. (2013). Talking to young children about death: An investigation of parent- child conversations. (PhD Thesis). McGill University, Montreal.
Renaud, S. J., Engarhos, P., Talwar, V., & Schleifer, M. (2013). Parent- child conservations about death in relation to children’ s fear and understanding death.
Richert, R. A., & Harris, P. L. (2006). The ghost in my body: Children's developing concept of the soul. Journal of Cognition and Culture, 6(3), 409-427.
Rosengren, K. S., Gutiérrez, I. T., & Schein, S. S. (2014). Children’s' understanding of death: Toward a contextualized and ıntegrated account: IV. Cognitive dimensions of death in context. Monogr. Soc. Res. Child Dev. 79 (1). 62–82.
Sezer, S., & Saya, P. (2009). Gelişimsel açıdan ölüm kavramı. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi. 151-165.
Silverman, P. R., & Worden, J. W. (1992). Children's reactions in the early months after the death of a parent. American Journal of Orthopsychiatry, 62(1), 93-104.
Silverman, P. R., & Worden, J. W. (1993). Children's reactions to the death of a parent. In M. S. Stroebe, W. Stroebe, & R. O. Hansson (Eds.), Handbook of bereavement: Theory, research, and intervention (pp. 300–316). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511664076.021
Slaughter, V. (2005). Young children's understanding of death. Australian Psychologist, 40(3), 179-186. doi:10.1080/00050060500243426.
Slaughter, V., & Griffiths, M. (2007). Death understanding and fear of death in young children. Clinical Child Psychology and Psychiatry, 12(4), 525-535. doi:10.1177/1359104507080980
Speece, M. W., & Brent, S. B. (1984). Children’s understanding of death: A review of three components of a death concept. Child Development 55. 1671 – 1686.
Speece, M. W., & Brent, S. B. (1996). The development of children's understanding of death. In C. A. Corr & D. M. Corr (Eds.), Handbook of childhood death and bereavement (pp. 29–50). Springer Publishing Company.
Şimşek Arslan, B., Özer, Z., & Buldukoğlu, K. (2020). Posttraumatic growth in parentally bereaved children and adolescents: A systematic review. Death studies, 1-13.
Tanhan, F. (2013). Ölüm eğitiminin üniversite öğrencilerinde ölüm kaygısı ve psikolojik iyi olmaya etkisi. YYÜ Eğitim Fakültesi Dergisi. 184-200.
UNHCR, The UN Refugee Agency (2019, September). Turkey fact sheet. https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/UNHCR%20Turkey%20General%20Fact%20 Sheet%20September%202020.pdf
Vázquez-Sánchez, J. M., Fernández-Alcántara, M., García-Caro, M. P., Cabañero-Martínez, M. J., Martí- García, C., & Montoya-Juárez, R. (2019). The concept of death in children aged from 9 to 11 years: Evidence through inductive and deductive analysis of drawings. Death studies, 43(8), 467-477.
Wass, H., & Towry, B. J. (1980). Children's death concepts and ethnicity. Death Education, 4(1), 83-86.
Wong, M. (2019). Chinese preschool children’s understanding of death. Early Years, 1-16.
Worden, J. W., & Silverman, P. R. (1996). Parental death and the adjustment of school age children. Omega J Death Dying 33: 91–102.
Yıldız, A. (2004). Çocuk, ölüm ve kayıp. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(12), 125- 144.
Yılmaz, S. (2012). 8-13 yaş çocuklarının bilişsel gelişiminde ölüm kavramı. Cumhuriyet İlahiyat Dergisi. 9- 42.
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Telif Hakkı (c) 2021 Nesne Psikoloji Dergisi