Anahtar Kelimeler
erken belirtiler
sosyo-duygusal gelişim
oyun terapisi
Nasıl Atıf Yapılır
Öz
Otizm yaygın olarak sosyal etkileşim ve iletişimde eksiklik ile tekrarlayıcı, tuhaf hareketlerin varlığı ile tarif edilmektedir. Özellikle sosyo-duygusal gelişimde belirgin bir aksama görülmektedir. Sosyo-duygusal gelişimin uyarılmasında (ilişki arzusunu uyandırmak ve geliştirmek, benlik algısını oluşturmak ve geliştirmek, sözel iletişimi uyarmak) oyun ve sanat temelli psikoterapinin işlevsel olacağı düşünülmektedir. Bu makale, otistik gelişimi düşündüren belirtilerin saptanması ile başlanan gelişimsel değerlendirme ve destek çalışmalarını içermektedir. Gelişimsel destek çalışması kapsamında 19 aylık erkek çocuğu olan olgu ile gerçekleştirilen 60 seanslık (19.-39. aylar arasında) süreçte, gelişimin oyun/sanat terapisi yöntemleriyle desteklendiği psikoterapi seanslarının yanı sıra, annesi ile eşzamanlı olarak seanslar sürdürülmüştür. Çalışma; kuramsal yaklaşım, formülasyon ve uygulama teknikleri açısından psikodinamik temelde tanımlanmıştır. Ailenin gözlemleri ve özellikle annenin çocuğu tutabilme ve taşıyabilme gücünde sağlanan dönüşüm ve iyileşmeler de psikodinamik formülasyonla değerlendirilmiştir. 60 seans sonunda Y.K.’nın göz göze gelmekten çekinmediği, kendini ifade etmek için arzu duymaya başladığı, kelime dağarcığının geliştiği, oyunlarının çeşitlendiği, bağımsızlaşma yolunda ilerlediği ve öznenin gelişimi bağlamında önemli noktalardan biri olan, yaratıcılığını ortaya koyabildiği gözlenmiştir. Bu olgu sunumunun, otizmde erken belirtilerin tanınması, gelişimin ilişki yoluyla, oyun ve sanat aracılığıyla uyarılarak desteklenmesi ve ailenin çalışmada sistemli biçimde ele alınması yönünden önerici bir uygulama olduğu düşünülmektedir.
Otizm, erken belirtiler, sosyo-duygusal gelişim, oyun terapisi
Referanslar
Abrevaya, E. (2000). Aynadan ötekine çocuk öznelliğinin oluşumu üzerine bir çalışma. İstanbul: Bağlam Yayınları.
Arastaman G., Öztürk Fidan, İ. ve Fidan T. (2018). Nitel araştırmada geçerlik ve güvenirlik: Kuramsal bir inceleme. YYÜ Eğitim Fakültesi Dergisi, 15, 37-75
Axline, V. M. (1993). Play Therapy (33rd Edition). New York: Ballantine Books
Barrish, K. (2020). The role of play in contemporary child psychotherapy: A developmental perspective. Journal of Infant, Child and Adolescent Psychotherapy, 19, 148-158.
Bion, W. R. (1959). Attacks on Linking. International Journal of Psycho-Analysis, 40, 308-315.
Bodur, Ş., Soysal, A. Ş., İşeri, E. ve Şenol, Ş. (2006). Otistik bozukluğun erken belirtileri ve tanısı. Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi,13, 130-136.
Bragge, A. ve Fenner, P. (2009). The emergence of the „Interactive Square‟ as an approach to art therapy with children on the autistic spectrum. International Journal of Art Therapy: Formerly Inscape, 14, 17-28.
Dawson, G. ve Adams, A. (1984). Imitation and social responsiveness in autistic children. Journal of Abnormal Child Psychology, 12, 209–225.
Dawson, G. ve Galpert, L. (1990). Mother’s use of imitative play for facilitating social responsiveness and toy play in young autistic children. Developmental Psychopathology, 2, 151–162.
Durukan, İ. ve Türkbay, T. (2008). Otizmde ortak dikkat becerileri: Gözden geçirme. Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi, 15, 117-126.
Eracar, H. N. (1995). Bir otistikle yaşamak. Ankara: Başbakanlık Aile Araştırma Kurumu Yayınları.
Eracar ,H. N. (2006). Otistikler ve diğer farklı gelişenlerin eğitim ve tedavisinde sanatla çalışma. Sapiens, 8.
Eracar, H. N. (2011). Sanatla terapi ve yaratıcılık eğitimi ders notları.
Eracar, H. N. (2012). Gelişim psikolojisi açısından farklı gelişim. Kaynama Noktası “Farklı olanla birlikte yaşam”a hazırlık için düşünmek çalışmak ve sanatla buluşmalar proje metni içinde, s: 9-14).
Erol, N., Sezgin, N. ve Savaşır, I. (1993). Ankara Gelişim Tarama Envanteri ile ilgili geçerlik çalışmaları. Türk Psikoloji Dergisi, 8, 16-22.
Escalona, A., Field, T., Nadel, J. ve Lundy, B. (2002). Imitation effects on children with autism. Journal of Autism and Developmental Disorders, 32, 141–144.
Evans, K. ve Dubowski, J. (2001) Art therapy with children on the autistic spectrum. London: Jessica Kingsley Publication.
Green, J., Charman, T., McConachie, H., Aldred, C., Slonims,V., Howlin, P. et al. (2010). Parent-mediated communication-focused treatment in children with autism (PACT): A randomised controlled trial. Lancet, 375, 2152–2160.
Holmes, E. ve Willoughby, T. (2005) Play behavior of children with autism spectrum disorders. Journal of Intellectual and Developmental Disability, 30, 156-164.
Howlin, P., Magiati, I. ve Charman, T. (2009) Systematic review of early intensive behavioral interventions for children with autism. American Journal of Intellectual and Developmental Disabilities, 114, 23- 41.
Kasari, C., Freeman, S. ve Paparella,T. (2006) Joint attention and symbolic play in young children with autism: a randomized intervention study. J Child Psyhol Psych 47: 611-620.
Kasari, C., Gulsrud, A., Paparella, T., Hellemann, G., ve Berry, K. (2015). Randomized Comparative efficacy study of parent-mediated interventions for toddlers with autism. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 83, 554-563.
Katagiri, M., Inada, N. ve Kamio, Y. (2010). Mirroring effect in 2-and3-year-olds with autism spectrum disorders. Research in Autism Spectrum Disorders, 4, 474-478.
Klein, M. (2008) Sevgi, onarım ve suçluluk (Yay. Haz. B. Habip) (1. Basım). İstanbul: Kanat Kitap
Kara, B., Mukaddes, N. M., Altınkaya, I., Guntepe, D., Gökay, G. Ve Özmen, M. (2014). Using the Modified Checklist for Autism in Toddlers in a well-child clinic in Turkey: Adapting the Screening method based on culture and setting, Autism, 18, 331-338.
Koegel, L. ve Koegel, R. (1995). Motivating communication in children with autism. In E. Schopler ve G. Mesibov (Eds.), Learning and Cognition in Autism (pp. 73-87). New York: Plenum Press.
Koegel, L. K., Singh, A. K., Koegel, R. L., Hollingsworth, J. R.ve Bradshaw J. (2014). Assessing and improving early social engagement in infants. Journal of Positive Behavior Interventions, 16, 69-80
Landa, R. J. (2018). Efficacy of early interventions for infants and young children with and at risk for autism spectrum disorders. International Review of Psychiatry, 30, 25-39.
Lee, G. T., Feng, H., Xu, S. Ve Jin, S-J. (2019). Increasing ‘object-substitution’ symbolic play in young children with autism spectrum disorders. Behavioral Modification, 43, 82-114.
Levy, S. E., Mandell, D. S. ve Schultz, R. T. (2009) Autism. Lancet, 374, 1627-1638.
Lobban-Shymko, J., Im-Bolter, N. ve Freeman, N. (2017). Early social communicative skills as predictors of symptom severity in ASD. Autism and Developmental Language Impairments, 2, 1-11.
Maglione, M. A., Gans, D., Das, L., Timbie, T. ve Kasari, C. (2012) Nonmedical interventions for children with ASD: recommended guidelines and further research needs. Pediatrics, 130, 169-178.
Martinez-Pedreza, F. ve Carter, A. S. (2009). Autism Spectrum Disorders in young children. Child and Adolescent Psychiatric Clinics of North America, 18, 645-663.
Matson, M. L., Mahan, S. ve Matson, J. L. (2009). Parent training: A review of methods for children with autism spectrum disorders. Research in Autism Spectrum Disorders, 3, 868-875.
McGarry, M. L. ve Russo, F. A. (2011). Mirroring in dance/movement therapy: potential mechanisms behing empathy enhancement. Arts and Psychotherapy, 38, 176-184.
Miller, P. H. (2008) Gelişim Psikolojisi Kuramları. Ankara: İmge Kitabevi Yayınları.
Nasio, J. D. (2006). Psikanalizin yedi temel kavramı. (Çev. Ö. Erşen- M. Erşen) (1.basım) Ankara: İmge Kitabevi.
Ogden, T. H. (2004) On holding and containing, being and dreaming. International Journal of Psycho- Analysis, 85, 1349-1364.
Oktay, A. (2005) 0-6 yaş çocukluk döneminde gelişim aşamaları. İstanbul Otizm Eğitim Günleri Bildiri Kitabı, 07-08 Mayıs 2005, İstanbul.
Paul, K. E. (2014). Baby play supports infant and toddler social emotional development. Infants and Toddlers, 69, 8-15.
Roberts, J., Williams, K., Carter, M., Evans, D., Parmenter, T., Silove, N., Clark, T. & Warren, A. (2011). A randomised controlled trial of two early intervention programs for young children with autism: centre- based with parent program and home-based. Research in Autism Spectrum. Disorders, 5, 1553-1566.
Rogers, S. J., Estes, A., Lord, C., Vismara, L., Winter, J., Fitzpatrick, A., Guo, M. ve Dawson, G. (2012). Effects of a Brief Early Start Denver Model (ESDM)-Based parent intervention on toddlers at risk for autism spectrum disorders: A randomized controlled trial. Journal of American Academy of Child and Adolescent Psychiatry, 51, 1052-1065.
Rogers, S. J., Estes, A., Vismara, L., Munson, J., Zierhut, C.,…Talbott, M. (2019). Enhancing low-intensity coaching in parent-implemented Early Start Denver Model intervention for early autism: A randomized comparison treatment trial. Journal of Autism and Developmental Disorders, 49, 632- 646.
Rogers, S. J., Vismara, L., Wagner, A. L., McCormick, C., Young, G. ve Ozonoff S. (2014). Autism treatment in the first year of life: A pilot study of Infant Start, a parent-implemented intervention for symptomatic infants. Journal of Autism and Developmental Disorders, 44, 2981-2995.
Sicherman, N., Charité, J.,Eyal, G., Janecka, M. and Loewenstein, G. F., …, Buxbaum, J. D. (2019). Clinical Signs Associated with Earlier Diagnosis of Children with Autism Spectrum Disorder. Available at SSRN: http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.3398420.
Solomon, R., Necheles, J., Ferch, C. & Bruckman, D. (2007). Pilot study of a parent training program for young children with autism: The Play Project Home Consultation program. Autism, 11, 205-224.
Stanley, G. C. ve Konstantareas, M. M. (2007) Symbolic play in children with autism spectrum disorder. Journal of Autism and Developmental Disorders, 37, 1215-1223.
Tiegerman, E. ve Primavera, L. H. (1984). Imitating the autistic child: Facilitating communicative gaze behavior. Journal of Autism and Developmental Disorders, 14, 27–38.
Thomas, N. ve Smith, C. (2003) Developing play skills in children with autistic spectrum disorders. Educational Psychology in Practice, 20, 195-206.
Tonge, B., Brereton, A., Kiomall, M., Mackinon, A., King, N. ve Rinehart, N. (2006). Effects on parental mental health of an education and skills training programme for parents of young children with autism: A randomised control trial. Journal of American Academy of Child and Adolescent Psychiatry, 45, 561–569.
Vernon, T. W., Koegel, R. L., Dauterman, H. ve Stolen, K. (2012). An early social engagement intervention for young children with autism and their parents. Journal of Autism and Developmental Disorders, 42, 2702-2717.
Winczura, B. (2018). Early detection of autism spectrum disorder- risk symptoms, initial diagnosis, screening. Interdisciplinary Context of Social Pedagogy, 22, 69-94
Winnicott, D. W. (2007). Oyun ve gerçeklik (4.basım). (Çev. S.M. Tura). İstanbul: Metis Yayınları.
Yıkgeç, A. (2005). A validity study of the Modified Checklist for Autism in Toddlers (M-CHAT) on a Turkish sample, Yayınlanmamış yüksel lisans tezi, Boğazi.i .niversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Zwaigenbaum, L., Bauman, M. L., Stone, W. L., Yirmiya, N., Estes, A.,…, Wetherby, A. (2015). Early identification of autism spectrum disorders: Recommendations for practice and research. Official Journal of the American Academy of Pediatrics, 136, 10-40.
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Telif Hakkı (c) 2020 Nesne Psikoloji Dergisi