Anahtar Kelimeler
çelişik türcülük ölçeği
hayvan hakları
ayrımcılık
hayvan etiği
Nasıl Atıf Yapılır
Öz
Bu çalışmanın amacı hayvanların ötekileştirilmesi ve hayvanlara yönelik önyargı ve ayrımcılık anlamına gelen türcülük olgusunun ölçülebilmesi amacıyla güncel hayvan etiği çalışmaları ile uyumlu bir ölçek geliştirmektir. Çelişik türcülük ölçeğini oluşturma amacıyla hayvan etiği alanyazını ve insan-hayvan ilişkilerini ele alan sosyal psikoloji çalışmaları incelenerek bir madde havuzu oluşturulmuş, ardından hayvan hakları üzerine çalışan kişiler ve psikolojide ölçme ve değerlendirme uzmanı olan kişilerden görüşler alınarak maddeler düzenlenmiştir. Ölçek 7 dereceli likert tipinde tasarlanmıştır. Deneme formu, Türcülük Ölçeği, Sosyal Baskınlık Yönelimi Ölçeği ve Temel Empati Ölçeği ile beraber katılımcılara uygulanmıştır. Katılımcılar kartopu örneklem tekniği kullanılarak hayvan kullanımı bağlamında farklı yaşam tarzlarını temsil eden kişilerden seçilmiştir. Çalışmanın katılımcıları 64’ü erkek, 217’si kadın ve 7’si iki cinsiyetin haricinde olan 288 kişidir. Ölçeğin deneme formunda 24 madde yer alırken, yapılan analizler sonucunda bu maddelerden dokuzu elenmiştir. Ölçeğin 15 maddelik son halinin ᾳ=.90 puan ile yüksek güvenilirliğe sahip olduğu tespit edilmiştir. Ölçeğin maddeleri, insan üstünlüğü inancı, korumacı türcülük ve dilde türcülük olmak üzere üç ayrı alt boyuta dağılmaktadır. Ölçekten alınan puanların, beklenildiği üzere, türcülüğü ölçen diğer ölçekten ve sosyal baskınlık yönelimi ölçeğinden alınan puanlarla pozitif korelasyon içinde olduğu tespit edilmiştir. Ölçekten alınan puanlar, hayvan kullanımına dair yaşam tarzlarını içeren gruplara beklenildiği şekilde dağılmıştır. Bu veriler, ölçeğin geçerliliğini gösteren bulgular olarak değerlendirilmiştir.
Referanslar
Ascione, F. R. (1993). Children who are cruel to animals: A review of research and implications for developmental psychopathology. Anthrozoös, 6 (4), 226-247. doi: 10.2752/089279393787002105
Bastian, B. ve Loughnan, S. (2017). Resolving the meat-paradox: A motivational account of morally troublesome behavior and its maintenance. Personality and Social Psychology Review, 21(3), 278- 299. doi:10.1177/1088868316647562
Bekoff, M. (1998). Resisting speciesism and expanding the community of equals. BioScience, 48(8), 638- 641. doi:10.2307/1313423
Bentham, J. (1970). An Introduction to the Principles of Morals and Legislation (1789), ed. by J. H Burns and HLA Hart, London.
Burghardt, G.M. (1997) Review of Cavalieri and Singer, Society and Animals, 5, 83–86. doi: 10.1163/156853097X00231
Caviola, L., Everett, J. A. ve Faber, N. S. (2018). The moral standing of animals: Towards a psychology of speciesism. Journal of personality and social psychology. doi:10.1037/pspp0000182
Cook, G. (2015). ‘A pig is a person’or ‘You can love a fox and hunt it’: Innovation and tradition in the discursive representation of animals. Discourse & Society, 26(5), 587-607. doi: 10.1177/0957926515576639
Dhont, K., Hodson, G. ve Leite, A. C. (2016). Common ideological roots of speciesism and generalized ethnic prejudice: The social dominance human–animal relations model (SD-HARM). European Journal of Personality, 30(6), 507-522. doi:10.1002/per.2069
Everett, J. A., Caviola, L., Savulescu, J. ve Faber, N. S. (2019). Speciesism, generalized prejudice, and perceptions of prejudiced others. Group Processes & Intergroup Relations, 22(6), 785-803. doi:10.1177/1368430218816962
Fisher, R. J. (1993). Social desirability bias and the validity of indirect questioning. Journal of consumer research, 20(2), 303-315. doi:10.1086/209351
Francione, G. L. (2006). Taking sentence seriously. Journal of Animal Law & Ethics, 1, 1.
Francione, G. L. (2008). Hayvan haklarına giriş: çocuğunuz mu köpeğiniz mi?. çev , Gen, E., İletişim.
Francione, G. L. (2012). Animal welfare, happy meat, and veganism as the moral baseline. The philosophy of food, 169-189.
Francione, G. L. (2013). “Animal Welfare Regulation, “Happy Exploitation,” and Speciesism”, Animal Rights Abolitionist Approach (Web Sitesi) https://www.abolitionistapproach.com/animal-welfare-regulation-happy-exploitation-and-speciesism/ (Erişim tarihi: 10.04.2019)
Francione, G. L. ve Garner, R. (2010). The animal rights debate: Abolition or regulation?. Columbia University Press.
Francione, G. L. ve Charlton, A. (2015). Animal rights: The abolitionist approach. Exempla Press.
Glick, P. ve Fiske, S. T. (1996). The Ambivalent Sexism Inventory: Differentiating hostile and benevolent sexism. Journal of Personality and Social Psychology, 70(3), 491–512. doi:10.1037/0022-3514.70.3.491
Hyers, L. L. (2006). Myths used to legitimize the exploitation of animals: An application of social dominance theory. Anthrozoös, 19(3), 194-210. doi:10.2752/089279306785415538
Jolliffe, D. ve Farrington, D. P. (2006). Development and validation of the Basic Empathy Scale. Journal of adolescence, 29(4), 589-611. doi:10.1016/j.adolescence.2005.08.010
Karaçanta, H. (2002). Üniversite öğrencilerinin sosyal baskınlık yönelimi ve başka bazı değişkenler açısından karşılaştırılması. (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Ankara Üniversitesi/Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Piazza, J., Cooper, L. ve Slater-Johnson, S. (2019). Rationalizing the Many Uses of Animals: Application of the 4N Justifications Beyond Meat. Human-Animal Interaction Bulletin. 8(1), 1-22.
Piazza, J., Ruby, M. B., Loughnan, S., Luong, M., Kulik, J., Watkins, H. M. ve Seigerman, M. (2015). Rationalizing meat consumption. The 4Ns. Appetite, 91, 114-128. doi: 10.1016/j.appet.2015.04.011
Pratto, F., Sidanius, J., Stallworth, L. M. ve Malle, B. F. (1994). Social dominance orientation: A personality variable predicting social and political attitudes. Journal of personality and social psychology, 67(4), 741. doi: 10.1037/0022-3514.67.4.741
Ryder, R. D. (2004). Speciesism revisited. Think, 2(6), 83-92. doi: 10.1017/s1477175600002840
Singer, P. (2005). Hayvan Özgürleşmesi, çev. Hayrullah Doğan, Ayrıntı Yayınları, İstanbul.
Singer, P., Mason, J. ve Adamson, R. (2006). The way we eat: Why our food choices matter. Emmaus, PA: Rodale.
Topçu, Ç., Baker, Ö. E. ve Aydın, Y. Ç. (2010). Temel empati ölçeği Türkçe uyarlaması: geçerlik ve güvenirlik çalışması. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 4(34).
Wanous, J. P., Reichers, A. E. ve Hudy, M. J. (1997). Overall job satisfaction: how good are single-item measures?. Journal of applied Psychology, 82(2), 247.
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Telif Hakkı (c) 2020 Nesne Psikoloji Dergisi