Anahtar Kelimeler
psikolojik belirti
algılanan sosyal destek
Nasıl Atıf Yapılır
Öz
Psikolojik istismar, zamanla fiziksel şiddete dönüşebilen, ağır psikolojik belirtilerle ilişkilenebilen ve diğer şiddet türlerinin yıkıcı etkilerini perçinleyen bir şiddet türüdür. Bu çalışmanın amacı psikolojik şiddet ve psikolojik belirtiler arasındaki ilişkide kadınların algıladığı sosyal desteğin koruyucu rolünü incelemektir. Araştırmanın örneklemi, çalışmaya internet üzerinden katılan 293 kadından oluşmaktadır. Katılımcıların yaşları 18 ila 66 arasında değişirken (Ort = 32.19, S = 9.90), %75.4’ü şu an romantik bir ilişki içerisinde olduklarını belirtmişlerdir. Ayrıca, katılımcıların önemli bir kısmı lise ve üstü eğitim düzeyine sahiptir (%88.8). Katılımcılara gönüllü katılım formu sonrasında, sırasıyla Demografik Bilgi Formu, Psikolojik İstismar Profili Ölçeği, Kısa Semptom Envanteri ve Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği uygulanmıştır. Farklı kaynaklardan algılanan sosyal destek incelendiğinde, aileden algılanan sosyal desteğin psikolojik şiddet ile anksiyete, olumsuz benlik ve hostilite ilişkilerinde düzenleyici rolünün olduğu tespit edilmiş, ancak aileden algılanan sosyal desteğin koruyucu etkisi depresyon ve somatizasyon için ortaya çıkmamıştır. Arkadaştan ve anlamlı diğerlerinden algılanan sosyal desteğin ise psikolojik şiddet ile psikolojik belirtiler arasındaki ilişkilerde düzenleyici rolünün olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu çalışmanın bulguları psikolojik şiddete maruz kalan kadınlar için aileden algılanan sosyal desteğin psikolojik sağlık açısından önemine işaret etmektedir. Romantik ilişkilerde fiziksel şiddetin habercisi olan psikolojik şiddet karşısında koruyucu etki gösterebilen tüm sosyal kaynaklar, kadına yönelik şiddeti önleyici sosyal politikalar açısından önem arz etmektedir. Bu çalışmanın bulguları, Türkiye’de kadına şiddet sorununda sosyal desteğin koruyucu işlevleri çerçevesinde tartışılmıştır.
Referanslar
Agtarap, S., Boals, A., Holtz, P., Roden-Foreman, K., Rainey, E. E., Ruggero, C. ve Warren, A. M. (2017). The effect of depressive symptoms on social support one year following traumatic injury. Journal of Affective Disorders, 207, 398–405.
Akadlı-Ergöçmen, B., Yüksel-Kaptanoğlu, İ. ve Jansen, H. A. F. M. (2013). Intimate partner violence and the relation between help-seeking behavior and the severity and frequency of physical violence among women in Turkey. Violence Against Women, 19(9), 1151–1174.
Akyüz, G., Kugu, N., Dogan, O. ve Ozdemir, L. (2002). Bir psikiyatri poliklinigine basvuran evli kadın hastalarda aile ici şiddet, evlilik sorunları, basvuru yakınmasi ve psikiyatrik tanı, Yeni Symposium, 40 (2), 41–48.
Altınay, A. G. ve Arat, Y. (2009). Violence against women in Turkey: A nationwide survey. İstanbul: Punto.
Bartholomew, K., Cobb, R. J. ve Dutton, D. G. (2015). Established and emerging perspectives on violence in intimate relationships. In APA handbook of personality and social psychology, Volume 3: Interpersonal relations. (pp. 605-630). American Psychological Association.
Başbakanlık Aile Araştırma Kurumu. (1995). Aile içi şiddetin sebep ve sonuçları. Ankara: Bizim Büro Basımevi.
Başbakanlık Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü. (2009). Türkiye’de kadına yönelik aile içi şiddet. Erişim adresi: http://www.muharrembalci.com/hukukdunyasi/tce/876.pdf
Beeble, M. L., Bybee, D., Sullivan, C. M. ve Adams, A. E. (2009). Main, mediating, and moderating effects of social support on the well-being of survivors of intimate partner violence across 2 years. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 77(4), 718-729.
Boyacıoğlu, İ. (2016). Dünden bugüne Türkiye’de kadına yönelik şiddet ve ulusal kadın çalışmaları: Psikolojik araştırmalara davet. Türk Psikoloji Yazıları, 19 (Özel sayı), 127–146.
Boyacıoğlu, İ. (2019). Kadına yönelik şiddeti önleyici devlet politikaları: Psikolojik şiddetle mücadele. Madde, Diyalektik ve Toplum, 2(3), 246–249.
Boyacıoğlu, İ., Uysal, M. S. ve Erdugan, C. (2020). Psikolojik şiddetin ölçümü: Psikolojik İstismar Profili’nin ve Kadına Kötü Muamele Envanteri’nin Türkçeye uyarlanması. Psikoloji Çalışmaları Dergisi, 40(1), 19–55.
Branch, K. A. (2008). The Role of Social Support in the Use of Intimate Partner Violence: An Exploration of the Role of Social Support in Heterosexual Women’s Use of Non- Lethal Intimate Partner Violence. Saarbrucken Germany: VDM Verlag.
Carlson, B. E., McNutt, L., Choi, D. Y. ve Rose, I. M. (2002). Intimate partner abuse and mental health: the role of social support and other protective factors. Violence against Women, 8(6), 720–745.
Cobb, S. (1976). Social support as a moderator of life stress. Psychosomatic Medicine, 38(5), 300–314.
Cohen, S. ve McKay, G. (1984). Social support, stress and the buffering hypothesis: A theoretical analysis. A. Baum, S. E. Taylor ve J. E. Singer (Ed.) Handbook of Psychology and Health içinde (253-267). Hillsdale, NJ: 1984.
Cohen, S., Sherrod, D. R. ve Clark, M. S. (1986). Social skills and the stress-protective role of social support. Journal of Personality and Social Psychology, 50(5), 963-973.
Cohen, S. ve Wills, T. A. (1985). Stress, social support, and the buffering hypothesis. Psychological Bulletin, 98(2), 310–357.
Coker, A. L., Smith, P. H., Thompson, M. P., McKeown, R. E., Bethea, L. ve Davis, K. E. (2002). Social support protects against the negative effects of partner violence on mental health. Journal of Women's Health & Gender-Based Medicine, 11(5), 465–476.
Coker, A. L., Watkins, K. W., Smith, P. H. ve Brandt, H. M. (2003). Social support reduces the impact of partner violence on health: application of structural equation models. Preventive Medicine, 37(3), 259–267.
Dalal, K. ve Lindqvist, K. (2012). A national study of the prevalence and correlates of domestic violence among women in India. Asia Pacific Journal of Public Health, 24(2), 265–277.
Derogatis, L. R. (1992). The Brief Symptom Inventory (BSI): administration, scoring and procedures. Manual II. Baltimore: Clinical Psychometric Research.
Edwards, K. M., Dardis, C. M. ve Gidycz, C. A. (2012). Women’s disclosure of dating violence: A mixed methodological study. Feminism & Psychology, 22(4), 507–517.
Eker, D. ve Arkar, H. (1995). Perceived social support: psychometric proporties of the MSPSS in normal and pathological groups in a developing country. Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology, 30, 121–126.
Eker, D., Arkar, H. ve Yaldız, H. (2001). Çok boyutlu algılanan sosyal destek ölçeği’nin gözden geçirilmiş formunun faktör yapısı, geçerlilik ve güvenirliği. Türk Psikiyatri Dergisi, 12(1), 17–25.
Erden, G. ve Akdur, S. (2018). Türkiye’de kadına yönelik aile içi şiddet ve kadın cinayetleri. Klinik Psikoloji Dergisi, 2(3), 128–139.
Escribà-Agüir, V., Ruiz-Pérez, I., Montero-Piñar, M. I., Vives-Cases, C., Plazaola-Castaño, J., Martín- Baena, D. ve G6 for the Study of Gender Violence in Spain. (2010). Partner violence and psychological well-being: buffer or indirect effect of social support. Psychosomatic Medicine, 72(4), 383–389.
Field, Andy. (2013). Discovering statistics using IBM SPSS statistics and sex and drugs and rock’n’roll. London: SAGE.
Follingstad, D. R. (2009). The impact of psychological aggression on women’s mental health and behavior: The status of the field. Trauma, Violence, & Abuse, 10, 271–289.
Güleç-Öyekçin, D., Yetim, D. ve Şahin, E. M. (2012). Kadına yönelik farklı eş şiddeti tiplerini etkileyen psikososyal faktörler. Türk Psikiyatri Dergisi, 23(2), 75–81.
Haber, M. G., Cohen, J. L., Lucas, T. ve Baltes, B. B. (2007). The relationship between self‐reported received and perceived social support: A meta‐analytic review. American Journal of Community Psychology, 39(1-2), 133–144.
Hayes, A. F. (2013). Introduction to mediation, moderation, and conditional process analysis: A regression- based approach. New York: Guilford Press.
Hindin, M. J., Kishor, S. ve Ansara, D. L. (2008). Intimate partner violence among couples in 10 DHS countries: predictors and health outcomes. DHS Analytical Studies No. 18. Calverton, Maryland, USA: Macro International Inc.
İçli, T. G. (1994). Aile içi şiddet: Ankara-İstanbul ve İzmir örneği. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 11(1-2), 7–20.
Kamimura, A., Parekh, A. ve Olson, L. M. (2013). Health indicators, social support, and intimate partner violence among women utilizing services at a community organization. Women's Health Issues, 23(3), e179–e185.
Kimerling, R., Alvarez, J., Pavao, J., Mack, K. P., Smith, M. W. ve Baumrind, N. (2009). Unemployment among women: Examining the relationship of physical and psychological intimate partner violence and posttraumatic stress disorder. Journal of Interpersonal Violence, 24(3), 450–463.
Kimball, M. M. (2001). Gender similarities and differences as feminist contradictions. R. K.Unger (Ed.), Handbook of the psychology of women and gender içinde (66-83). Hoboken, NJ, US: John Wiley & Sons Inc.
Li, J., Wu, X., Lin, J., Zou, D., Yang, X., Cheng, S. ve Guo, Q. (2017). Type D personality, illness perception, social support and quality of life in continuous ambulatory peritoneal dialysis patients. Psychology, Health & Medicine, 22(2), 196–204.
Li, X. M., Yuan, X. Q., Wang, J. J., Zhang, W. Y., Zhou, Y. ve Liu, G. N. (2017). Evaluation of impact of social support and care on HIV‐positive and AIDS individuals’ quality of life: a nonrandomised community trial. Journal of Clinical Nursing, 26(3-4), 369–378.
Lin, N., Simeone, R. S., Ensel, W. M. ve Kuo, W. (1979). Social support, stressful life events, and illness: A model and an empirical test. Journal of Health and Social Behavior, 20, 108–119.
Ludermir, A. B., Schraiber, L. B., D'Oliveira, A. F., França-Junior, I. ve Jansen, H. A. (2008). Violence against women by their intimate partner and common mental disorders. Social Science & Medicine, 66(4), 1008-1018.
Mackinnon, S. P. (2012). Perceived social support and academic achievement: Cross–lagged panel and bivariate growth curve analyses. Journal of Youth and Adolescence, 41(4), 474–485.
Mor Çatı Kadın Sığınağı Vakfı (1996). Evdeki terör: Kadına yönelik şiddet. Erişim adresi: https://www.morcati.org.tr/tr/yayinlarimiz/izleme-raporlari
Okanlı, A., Tortumluoğlu, G. ve Kırpınar, İ. (2003). Gebe kadınların ailelerinden algıladıkları sosyal destek ile problem çözme becerileri arasındaki ilişki. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 4, 98–105.
O'Leary, K. D. (1999). Psychological abuse: A variable deserving critical attention in domestic violence. Violence and Victims, 14, 3-24.
Orrick, E., Worrall, J., Morris, R., Piquero, A., Bales, W. ve Wang, X. (2011). Testing social support theory: A multilevel analysis of recidivism. Journal of Criminal Justice, 39, 499–508.
Özabacı, N., Gamsız, Ö., Biçen, B. Ş., Altınok, A., Dursun, A., Sandıkçı, Ç. Altunbaş, T. ve Ağcagil, Y. (2015). Boşanmış kadınların umutsuzluk düzeyleri ve sosyal destek alma durumları. International Journal of Human Sciences, 12(1), 456–479.
Ribeiro, M. R. C., da Silva, A. A. M., de Britto, M. T. S. S., Batista, R. F. L., Ribeiro, C. C. C., Schraiber, L. B. ve Barbieri, M. A. (2017). Effects of socioeconomic status and social support on violence against pregnant women: a structural equation modeling analysis. PLoS one, 12(1), 1–16.
Richards, T. N. ve Branch, K. A. (2013). Examining parental and peer social support as a buffer between dating violence victimization and negative outcomes among female adolescents. Women & Criminal Justice, 23(3), 232–246.
Sackett, L. A. ve Saunders, D. G. (1999). The impact of different forms of psychological abuse on battered women. Violence and Victims, 14(1), 1–13.
Sakallı-Uğurlu, N. ve Akbaş, G. (2013). Namus kültürlerinde “namus” ve “namus adına kadına şiddet”: Sosyal psikolojik açıklamalar. Türk Psikoloji Yazıları, 16(32), 76–91.
Sharma, Y. ve Pillai, V. (2016). Social support and intimate partner violence among women with HIV/AIDS. Social Work & Social Sciences Review, 18(1), 52–66.
Sigalla, G. N., Rasch, V., Gammeltoft, T., Meyrowitsch, D. W., Rogathi, J., Manongi, R. ve Mushi, D. (2017). Social support and intimate partner violence during pregnancy among women attending antenatal care in Moshi Municipality, Northern Tanzania. BMC Public Health, 17(1), 240.
Stewart, R. C., Umar, E., Tomenson, B. ve Creed, F. (2014). Validation of the multi-dimensional scale of perceived social support (MSPSS) and the relationship between social support, intimate partner violence and antenatal depression in Malawi. BMC Psychiatry, 14(1), 180.
Sylaska, K. M. ve Edwards, K. M. (2014). Disclosure of intimate partner violence to informal social support network members: A review of the literature. Trauma, Violence, & Abuse, 15(1), 3–21.
Şahin, N.H. ve Durak, A. (1994) Kısa Semptom Envanteri: Türk gençleri için uyarlanması. Türk Psikoloji Dergisi, 9(31), 44–56.
Tanigawa, D., Furlong, M. J., Felix, E. D. ve Sharkey, J. D. (2011). The protective role of perceived social support against the manifestation of depressive symptoms in peer victims. Journal of School Violence, 10(4), 393-412.
Thoits, P. A. (1995). Stress, coping and social support processes: Where are we? what next? Journal of Health and Social Behavior, 35(Extra Issue), 53–79.
Thompson, M. P., Kaslow, N. J., Kingree, J. B., Rashid, A., Puett, R., Jacobs, D. ve Matthews, A. (2000). Partner violence, social support, and distress among ınner‐city African American women. American Journal of Community Psychology, 28(1), 127–143.
Weir, B. W., Bard, R. S., O'Brien, K., Casciato, C. J. ve Stark, M. J. (2008). Violence against women with HIV risk and recent criminal justice system ınvolvement prevalence, correlates, and recommendations for ıntervention. Violence Against Women, 14(8), 944–960.
Wright, E. M. (2015). The relationship between social support and intimate partner violence in neighborhood context. Crime & Delinquency, 61(10), 1333–1359.
Yıldırım, A. (1998). Sıradan şiddet: Kadına ve çocuğa yönelik şiddetin toplumsal kaynakları. İstanbul: Boyut Kitapları.
Yüksel-Kaptanoğlu, İ., Çavlin, A. ve Akadlı Ergöçmen, B. (2015). Türkiye’de Kadına Yönelik Aile İçi Şiddet Araştırması. Ankara: Elma Teknik Basım Matbaacılık.
Zimet, G. D., Dahlem, N. W., Zimet, S. G. ve Farley, G. K. (1988). The multidimensional scale of perceived social support. Journal of Personality Assessment, 52(1), 30–41.
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Telif Hakkı (c) 2020 Nesne Psikoloji Dergisi