Anahtar Kelimeler
genel anlam
geçerlik
güvenirlik
Nasıl Atıf Yapılır
Öz
Psikolojik bir kavram olan anlam, ilişkileri ya da fikirleri öngörülebilir ve istikrarlı olarak birbirine bağlamamızı sağlayan zihinsel bir temsildir. Yüksek düzeyde stresli ya da travmatik yaşam olayları kişilerin dünyayı, kendilerini ve diğerlerini anlamaya dair genel bir çerçeve sağlayan genel anlamlarını (inançlar ve hedefler gibi) bozabilmektedir. On üç madde ve üç alt ölçekten (inançlardaki bozulmalar, içsel hedeflerdeki bozulmalar ve dışsal hedeflerdeki bozulmalar) oluşan Genel Anlamdaki Bozulmalar Ölçeği (GABÖ) travmatik ya da stres verici bir yaşam olayına maruz kalmanın ardından, genel anlamda meydana gelen bozulmaları değerlendirmektedir. Mevcut çalışmada GABÖ Türkçeye çevrilmiş ve ölçeğin psikometrik özellikleri 564 kişiden oluşan yetişkin örnekleminde incelenmiştir. GABÖ Türkçe forumunun, orijinal formuna benzer şekilde üç faktörden oluştuğu tespit edilmiştir. Ölçeğin geçerliğini değerlendirmek amacıyla SDÖ, DASÖ-21, TSSB-Sivil ve olayın algılanan stres vericilik düzeyi ile GABÖ’nün toplam puanı ve alt ölçek puanları arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Psikometrik analizler sonucunda ölçeğin eş zamanlı, ayırt edici ve artımlı geçerliğini destekleyen bulgulara ulaşılmıştır. GABÖ’nün GABÖ Türkçe formunun tatminkar düzeyde iç tutarlılık ve test-tekrar test güvenirliğinin olduğu belirlenmiştir. Cronbach alfa iç tutarlılık katsayısı ölçeğin tamamı, GABÖ-İnanç, GABÖ-İçsel ve GABÖ-Dışsal boyutları için sırasıyla .85, .77, .79 ve .87; test-tekrar test güvenirlik katsayısı ise sırasıyla .79, .79, .68 ve .66 olarak bulunmuştur. Sonuçlar GABÖ’nün Türkçe formunun geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğunu göstermiştir.
Referanslar
Batthyany, A. ve Russo-Netzer, P. (2014). Meaning in positive and existential psychology. Springer, New York, NY: Springer.
Battista, J. ve Almond, R. (1973). The development of meaning in life. Psychiatry, 36(4), 409-427.
Baumeister, R. F. (1991). Meanings of life. New York, NY: Guilford.
Berntsen, D. ve Rubin, D. C. (2006). The centrality of event scale: A measure of integrating a trauma into one’s identity and its relation to post-traumatic stress disorder symptoms. Behaviour Research and Therapy, 44(2), 219-231.
Bilgel, N. ve Bayram, N. (2010). Turkish version of the depression anxiety stress scale (DASS- 42): Psychometric properties. Nöropsikiyatri Arşivi Dergisi, 47, 118-126.
Breslau, N., Davis, G. C., Andreski, P., Peterson, E. L. ve Schultz, L. R. (1997). Sex differences in posttraumatic stress disorder. Archives of General Psychiatry, 54(11), 1044-1048.
Cann, A., Calhoun, L. G., Tedeschi, R. G., Kilmer, R. P., Gil-Rivas, V., Vishnevsky, T. ve Danhauer, S. C. (2010). The core beliefs inventory: A brief measure of disruption in the assumptive world. Anxiety, Stress & Coping, 23(1), 19-34.
Cann, A., Calhoun, L. G., Tedeschi, R. G., Triplett, K. N., Vishnevsky, T. ve Lindstrom, C. M. (2011). Assessing posttraumatic cognitive processes: The event related rumination inventory. Anxiety, Stress, & Coping, 24(2), 137-156.
Durak, M. ve Durak, E. Ş. (2012). Stres Değerlendirme Ölçeği Süreklilik Formu’nun (SDÖ-S) Türkçe geçerliliği. Eğitim ve Bilim, 37(165), 48-65.
Ehlers, A. ve Clark, D. M. (2000). A cognitive model of posttraumatic stress disorder. Behaviour Research and Therapy, 38(4), 319-345.
Erkorkmaz, Ü., Etikan, İ., Demir, O., Özdamar, K. ve Sanisoğlu, S. Y. (2013). Doğrulayıcı faktör analizi ve uyum indeksleri. Türkiye Klinikleri Journal of Medical Sciences, 33(1), 210-223.
Frankl, V. E. (1992). Man’s search for meaning: An introduction to logotherapy. New York: Washington Square Press.
Gül, E. ve Karancı, A. N. (2017). What determines posttraumatic stress and growth following various traumatic events? A study in a Turkish community sample. Journal of Traumatic Stress, 30(1), 54- 62.
Gürbüz, S. (2019). AMOS ile yapısal eşitlik modellemesi. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Haselden, M. (2014). Üniversite öğrencilerinde travma sonrası büyümeyi yordayan çeşitli değişkenlerin Türk ve Amerikan kültürlerinde incelenmesi: Bir model önerisi. (Yayınlanmamış Doktora Tezi) Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Hobfoll, S. E. (1989). Conservation of resources: A new attempt at conceptualizing stress. American Psychologist, 44(3), 513-514.
Janoff-Bulman, R. (1989). Assumptive worlds and the stress of traumatic events: Applications of the schema construct. Social Cognition, 7(2), 113-136.
Janoff-Bulman, R. (1992). Shattered assumptions: Towards a new psychology of trauma. New York: The Free Press.
Jin, Y., Xu, J. ve Liu, D. (2014). The relationship between post traumatic stress disorder and post traumatic growth: Gender differences in PTG and PTSD subgroups. Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology, 49(12), 1903-1910.
Karagöz, Y. (2016). SPSS 23 ve AMOS 23 uygulamalı istatistiksel analizler. Nobel Akademik Yayıncılık.
Kocabaşoğlu, N., Özdemir, A. Ç., Yargıç, I. ve Geyran, P. (2005). Türkçe "PTSD Checklist-Civilian Version (PCL-C)” ölçeğinin geçerlilik ve güvenilirliği. Psikiyatri, Nöroloji ve Davranış Bilimleri Dergisi, 43, 126-134.
Lazarus, R. S. ve Folkman, S. (1984). Coping and adaptation. The Handbook of Behavioral Medicine, 282325.
Lovibond, P. F. ve Lovibond, S. H. (1995). The structure of negative emotional states: Comparison of the Depression Anxiety Stress Scales (DASS) with the Beck Depression and Anxiety Inventories. Behaviour Research and Therapy, 33(3), 335-343.
MacKenzie, M. J. ve Baumeister, R. F. (2014). Meaning in life: Nature, needs, and myths. New York, NY: Springer.
Park, C. L. (2008). Testing the meaning making model of coping with loss. Journal of Social and Clinical Psychology, 27(9), 970-994.
Park, C. L. (2010). Making sense of the meaning literature: An integrative review of meaning making and its effects on adjustment to stressful life events. Psychological Bulletin, 136(2), 257-301.
Park, C. L. ve Folkman, S. (1997). Meaning in the context of stress and coping. Review of General Psychology, 1(2), 115–144.
Park, C. L., Mills, M. A. ve Edmondson, D. (2012). PTSD as meaning violation: Testing a cognitive worldview perspective. Psychological Trauma: Theory, Research, Practice, and Policy, 4(1), 66-73.
Park, C. L., Riley, K. E., George, L. S., Gutierrez, I. A., Hale, A. E., Cho, D. ve Braun, T. D. (2016). Assessing disruptions in meaning: Development of the Global Meaning Violation Scale. Cognitive Therapy and Research, 40(6), 831-846.
Peacock, E. J. ve Wong, P. T. (1990). The cognitive appraisal of Stress Appraisal Measure (SAM): A multidimensional approach to cognitive appraisal. Stress Medicine, 6, 227-236.
Schermelleh-Engel, K., Mossbrugger, H. ve Müller, H. (2003). Evaluating the fit of structural equation models: Tests of significance and descriptive goodness-of-fit measures. Methods of Psychological Research Online, 8(2), 23-74.
Schmuck, P., Kasser, T. ve Ryan, R. M. (2000). Intrinsic and extrinsic goals: Their structure and relationship to well-being in German and US college students. Social Indicators Research, 50(2), 225-241.
Steger, M. F., Frazier, P., Oishi, S. ve Kaler, M. (2006). The meaning in life questionnaire: Assessing the presence of and search for meaning in life. Journal of Counseling Psychology, 53(1), 80–93.
Steger, M. F., Owens, G. P. ve Park, C. L. (2015). Violations of war: Testing the meaning‐making model among Vietnam veterans. Journal of Clinical Psychology, 71(1), 105-116.
Tedeschi, R. G. ve Calhoun, L. G. (2004). Posttraumatic growth: Conceptual foundations and empirical evidence. Psychological Inquiry, 15(1), 1-18.
Triplett, K. N., Tedeschi, R. G., Cann, A., Calhoun, L. G. ve Reeve, C. L. (2012). Posttraumatic growth, meaning in life, and life satisfaction in response to trauma. Psychological Trauma: Theory, Research, Practice, and Policy, 4(4), 400–410.
Weathers, F. W., Litz, B. T., Herman, D. S., Huska, J. A. ve Keane, T. M (1993). The PTSD Checklist (PCL): Reliability, validity, and diagnostic utility. Paper presented at the 9th Annual Conference of the ISTSS, San Antonio, TX.
Zhou, X., Wu, X., Fu, F. ve An, Y. (2015). Core belief challenge and rumination as predictors of PTSD and PTG among adolescent survivors of the Wenchuan earthquake. Psychological Trauma: Theory, Research, Practice, and Policy, 7(4), 391-397.
Zika, S. ve Chamberlain, K. (1992). On the relation between meaning in life and psychological well-being. British Journal of Psychology, 83(1), 133-145.
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Telif Hakkı (c) 2020 Nesne Psikoloji Dergisi