Anahtar Kelimeler
yeme davranışı
diyet kontrolü
doyma
açlık
tokluk
Nasıl Atıf Yapılır
Öz
Doyma Kararında Bir Üstbilişsel Düzenleme Yaklaşımın Test Edilmesi: Açlık ve Tokluk Aynı Boyutun Zıt Kutupları Olmayabilir mi?
Öz
Çeşitli bilişsel etkilerin bulunmasına rağmen, yemek yemeyi ve doymayı etkileyen etkileyen üstbilişsel faktörler halen açık değildir. Bu nedenle, 216 katılımcının yaygın olarak tüketilen çeşitli öğle yemeklerinin (94 katılımcı ile ayrı bir çalışmada belirlenen) farklı porsiyonlarının fotoğraflarını gördükleri ve katılımcıların gerçek açlık durumlarını düşünerek ve farklı bedensel durumlarını da hayal ederek (ör., çok aç ve tıka basa tok) her bir porsiyon için tahmini doyma kararlarını (DK) belirttikleri bir laboratuvar deneyinde, görece yakın zamanda önerilen bir üstbilişsel düzenleme yaklaşımını ve buna ait ölçme yöntemini inceledik. Gözlenen DK’lar ve bunların -durum için uygun şekilde eşleşme sağladığı beklenen- referans skorları arasında hesaplanan fark, ortaya bir sapma çıkarmış ya da hiçbir sapma çıkarmamıştır (sırasıyla, uyumsuz- ve uyumlu-DK). Açlığın tokluğa göre tüketimde daha belirgin bir bilişsel kontrol kaybına neden olduğunu belirtir şekilde, aç-grup tok-gruba göre porsiyon büyüklüğü fark etmeksizin anlamlı şekilde daha fazla uyumsuz-DK yüzdesine sahip olmuştur. Kritik olarak ise, açlığın, tokluğu hayal etmede bir engel değilken, tokluğun açlığı hayal etmede bilişsel bir engel olduğunu işaret ederek, tok-grup aç-grup gibi çok aç olma durumunu hayal edemezken, aç-grup tok-grup gibi tıka basa tok olma durumunu hayal edebilmiştir. Bu son bulgu, açlık ve tokluğun tam da aynı boyutun birer zıt uçları olmayabileceğine işaret etmektedir; ki bu da, örneğin, yeme problemlerinin tedavilerinin, buna göre yeniden gözden geçirilmesi gerekliğini ortaya çıkarır görünmektedir.
Referanslar
Brunstrom, J. M., Brown, S., Hinton, E. C., Rogers, P. J., & Fay, S. H. (2011). ‘Expected satiety’ changes hunger and fullness in the inter-meal interval. Appetite, 56(2), 310–315. https://doi.org/10.1016/j.appet.2011.01.002
Brunstrom, J. M., Shakeshaft, N. G., & Scott-Samuel, N. E. (2008). Measuring “expected satiety” in a range of common foods using a method of constant stimuli. Appetite, 51(3), 604–614. https://doi.org/10.1016/j.appet.2008.04.017
Galak, J., Redden, J. P., Yang, Y., & Kyung, E. J. (2014). How perceptions of temporal distance influence satiation. Journal of Experimental Social Psychology, 52, 118–123. https://doi.org/10.1016/j.jesp.2014.01.008
Green, S. M., & Blundell, J. E. (1996). Subjective and objective indices of the satiating effect of foods. Can people predict how filling a food will be? European Journal of Clinical Nutrition, 50(12), 798–806.
Guzel, M. A. (2015). A metacognitive regulation approach for judgment of satiation. Journal of Cognitive Psychology, 27(8), 929–943. https://doi.org/10.1080/20445911.2015.1057148
Herman, C. P., & Polivy, J. (1984). A boundary model for the regulation of eating. Research Publications - Association for Research in Nervous and Mental Disease. https://doi.org/10.3928/0048-5713-19831201-03
Higgs, S. (2005). Memory and its role in appetite regulation. Physiology & Behavior, 85(1), 67–72. https://doi.org/10.1016/j.physbeh.2005.04.003
Higgs, Suzanne. (2008). Cognitive influences on food intake: The effects of manipulating memory for recent eating. Physiology & Behavior, 94(5), 734–739. https://doi.org/10.1016/j.physbeh.2008.04.012
Higgs, Suzanne, & Woodward, M. (2009). Television watching during lunch increases afternoon snack intake of young women. Appetite, 52(1), 39–43. https://doi.org/10.1016/j.appet.2008.07.007
Larson, J. S., Redden, J. P., & Elder, R. S. (2014). Satiation from sensory simulation: Evaluating foods decreases enjoyment of similar foods. Journal of Consumer Psychology, 24(2), 188–194. https://doi.org/10.1016/j.jcps.2013.09.001
Loeber, S., Grosshans, M., Korucuoglu, O., Vollmert, C., Vollstädt-Klein, S., Schneider, S., Wiers, R. W., Mann, K., & Kiefer, F. (2012). Impairment of inhibitory control in response to food-associated cues and attentional bias of obese participants and normal-weight controls. International Journal of Obesity, 36(10), 1334–1339. https://doi.org/10.1038/ijo.2011.184
Loeber, Sabine, Grosshans, M., Herpertz, S., Kiefer, F., & Herpertz, S. C. (2013). Hunger modulates behavioral disinhibition and attention allocation to food-associated cues in normal-weight controls. Appetite, 71, 32–39. https://doi.org/10.1016/j.appet.2013.07.008
Morewedge, C. K., Huh, Y. E., & Vosgerau, J. (2010). Thought for food: imagined consumption reduces actual consumption. Science (New York, N.Y.), 330(6010), 1530–1533. https://doi.org/10.1126/science.1195701
Murray, M., & Vickers, Z. (2009). Consumer views of hunger and fullness. A qualitative approach. Appetite, 53(2), 174–182. https://doi.org/10.1016/j.appet.2009.06.003
Nelson, T. O., & Narens, L. (1994). Why investigate metacognition? In Metacognition: Knowing about knowing. (pp. 1–25). The MIT Press.
Polivy, J., & Herman, C. P. (1985). Dieting and binging: A causal analysis. American Psychologist, 40(2), 193–201. https://doi.org/10.1037/0003-066X.40.2.193
Redden, J. P. (2015). Desire Over Time: The Multi-Faceted Nature of Satiation. In W. Hofmann & L. F. Nordgren (Eds.), The Psychology of Desire (pp. 82–103). Guilford Press.
Redden, J. P., & Galak, J. (2013). The subjective sense of feeling satiated. Journal of Experimental Psychology: General, 142(1), 209–217. https://doi.org/10.1037/a0028896
Robinson, E., Aveyard, P., Daley, A., Jolly, K., Lewis, A., Lycett, D., & Higgs, S. (2013). Eating attentively: a systematic review and meta-analysis of the effect of food intake memory and awareness on eating. The American Journal of Clinical Nutrition, 97(4), 728–742. https://doi.org/10.3945/ajcn.112.045245
Rozin, P., Dow, S., Moscovitch, M., & Rajaram, S. (1998). What Causes Humans to Begin and End a Meal? A Role for Memory for What Has Been Eaten, as Evidenced by a Study of Multiple Meal Eating in Amnesic Patients. Psychological Science, 9(5), 392–396. https://doi.org/10.1111/1467-9280.00073
Schachter, S. (1971). Some extraordinary facts about obese humans and rats. American Psychologist, 26(2), 129–144. https://doi.org/10.1037/h0030817
Seibt, B., Häfner, M., & Deutsch, R. (2007). Prepared to eat: how immediate affective and motivational responses to food cues are influenced by food deprivation. European Journal of Social Psychology, 37(2), 359–379. https://doi.org/10.1002/ejsp.365
Stirling, L. J., & Yeomans, M. R. (2004). Effect of exposure to a forbidden food on eating in restrained and unrestrained women. International Journal of Eating Disorders, 35(1), 59–68. https://doi.org/10.1002/eat.10232
Stroebe, W., van Koningsbruggen, G. M., Papies, E. K., & Aarts, H. (2013). Why most dieters fail but some succeed: A goal conflict model of eating behavior. Psychological Review, 120(1), 110–138. https://doi.org/10.1037/a0030849
Veltkamp, M., Aarts, H., & Custers, R. (2008). On the emergence of deprivation-reducing behaviors: Subliminal priming of behavior representations turns deprivation into motivation. Journal of Experimental Social Psychology, 44(3), 866–873. https://doi.org/10.1016/j.jesp.2007.08.005
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Telif Hakkı (c) 2020 Nesne Psikoloji Dergisi