Anahtar Kelimeler
bilişsel yeniden değerlendirme
bastırma
sürücü öfke ifadeleri
Nasıl Atıf Yapılır
Öz
Bu çalışmanın amacı duygu düzenleme stratejilerinden bilişsel yeniden değerlendirme ve bastırmanın sürücü öfke ifadeleri üzerindeki etkilerini incelemektir. Ayrıca, bu ilişkilerde cinsiyetin düzenleyici rolü de incelenmiştir. Araştırmanın örneklemini ehliyet sahibi ve en az bir yıldır aktif olarak araç kullanan, 18-63 yaş aralığında bulunan, 325 (132 kadın, 193 erkek) katılımcı oluşturmuştur. Çalışmada, Duygu Düzenleme Anketi (DDA) ve Sürücü Öfke İfadesi Envanteri (SÖİE) kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda, bilişsel yeniden değerlendirmenin uyum sağlayıcı/yapıcı ifadeyi pozitif yönde yordadığı, bastırmanın ise bu ifadeyi negatif yönde yordadığı bulgularına ulaşılmıştır. Bilişsel yeniden değerlendirme ile öfke ifade indeksi (sözle, bedenle, araçla ifade) arasındaki ilişkide cinsiyetin düzenleyici rolü marjinal olarak anlamlıdır. Anlamlı olmamasına rağmen, kadınlarda bilişsel yeniden değerlendirme arttıkça öfke ifade indeksinin azaldığına ilişkin bir eğilim olduğu, erkeklerde ise böyle bir eğilim olmadığı görülmüştür. Ayrıca bastırma ile öfke ifade indeksi arasındaki ilişkide cinsiyetin düzenleyici etkisinin anlamlılık eğilimi vardır. Erkek sürücülerde bastırmanın öfke ifade indeksini (sözle, bedenle, araçla ifade) pozitif yönde yordadığı fakat kadınlarda böyle bir ilişkinin olmadığı görülmüştür. Araştırmanın güçlü yönleri, sınırlılıkları ve katkıları ilgili alanyazın ışığında tartışılmıştır.
Referanslar
Batıgün, A. D. ve Yasak, Y. (2015). Sürücü Öfke Düşünceleri Ölçeği’nin Türkçe’ye uyarlanması. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 55(1), 243-261. doi: 10.1501/Dtcfder_0000001432
Bogdan, S. R., Măirean, C. ve Havârneanu, C. E. (2016). A meta-analysis of the association between anger and aggressive driving. Transportation Research Part F: Traffic Psychology and Behaviour, 42, 350-364. doi: 10.1016/j.trf.2016.05.009
Bostancı, N., Çoban, Ş., Tekin, Z. ve Özen, A. (2006). Üniversite öğrencilerinin cinsiyete göre öfke ifade etme biçimleri. Kriz Dergisi, 14(3), 9-18. doi: 10.1501/Kriz_0000000252
Deffenbacher, J. L., Deffenbacher, D. M., Lynch, R. S. ve Richards, T. L. (2003). Anger, aggression, and risky behavior: A comparison of high and low anger drivers. Behaviour Research and Therapy, 41(6), 701-718. doi: 10.1016/S0005-7967(02)00046-3
Deffenbacher, J. L., Lynch, R. S., Oetting, E. R. ve Swaim, R. C. (2002). The Driving Anger Expression Inventory: A measure of how people express their anger on the road. Behaviour Research and Therapy, 40(6), 717-737. doi: 10.1016/S0005-7967(01)00063-8
Deffenbacher, J. L., Lynch, R. S., Oetting, E. R. ve Yingling, D. A. (2001). Driving anger: Correlates and a test of state-trait theory. Personality and Individual Differences, 31(8), 1321-1331. doi: 10.1016/S0191-8869(00)00226-9
Deffenbacher, J. L., Oetting, E. R. ve Lynch, R. S. (1994). Development of a driving anger scale. Psychological Reports, 74(1), 83–91. doi: 10.2466/pr0.1994.74.1.83
Deffenbacher, J. L., Petrilli, R. T., Lynch, R. S., Oetting, E. R. ve Swaim, R. C. (2003). The Driver's Angry Thoughts Questionnaire: A measure of angry cognitions when driving. Cognitive Therapy and Research, 27(4), 383-402. doi: 10.1023/A:1025403712897
Denson, T. F., Moulds, M. L. ve Grisham, J. R. (2012). The effects of analytical rumination, reappraisal, and distraction on anger experience. Behavior Therapy, 43(2), 355-364. doi: 10.1016/j.beth.2011.08.001
Dünya Sağlık Örgütü (2018). Global status report on road safety 2018. https://www.who.int/violence_injury_prevention/road_safety_status/2018/en/ adresinden edinilmiştir.
Eşiyok, B., Yasak, Y. ve Korkusuz, İ. (2007). Trafikte öfke ifadesi: Sürücü Öfke İfadesi Envanteri'nin geçerlik ve güvenilirliği. Türk Psikiyatri Dergisi, 18(2), 1–13.
Ge, Y., Qu, W., Zhang, Q., Zhao, W. ve Zhang, K. (2015). Psychometric adaptation of the driving anger expression inventory in a Chinese sample. Transportation Research Part F: Traffic Psychology and Behaviour, 33, 75-86. doi: 10.1016/j.trf.2015.07.008.
González-Iglesias, B., Gómez-Fraguela, J. A. ve Luengo-Martín, M. Á. (2012). Driving anger and traffic violations: Gender differences. Transportation Research Part F: Traffic Psychology and Behaviour, 15(4), 404–412. doi: 10.1016/j.trf.2012.03.002
Gross, J. J. (1998a). Antecedent- and response-focused emotion regulation: Divergent consequences for experience, expression, and physiology. Journal of Personality and Social Psychology, 74(1), 224. doi: 10.1037/0022-3514.74.1.224
Gross, J. J. (1998b). The emerging field of emotion regulation: An integrative review. Review of General Psychology, 2(3), 271-299. doi: 10.1037/1089-2680.2.3.271
Gross, J. J. ve John, O. P. (2003). Individual differences in two emotion regulation processes: Implications for affect, relationships, and well-being. Journal of Personality and Social Psychology, 85(2), 348- 362. doi: 10.1037/0022-3514.85.2.348
Gross, J. J., Richards, J. M. ve John, O. P. (2006). Emotion regulation in everyday life. D. K. Snyder, J. Simpson. ve J. N. Hughes (Ed.), Emotion regulation in couples and families: Pathways to dysfunction and health içinde (s. 13-35). Washington, DC: American Psychological Association.
Hayes, A. F. (2018). Introduction to mediation, moderation, and conditional process analysis: A regression- based approach, second edition [e-kitap sürümü]. https://www.guilford.com/books/Introduction-to-Mediation-Moderation-and-Conditional-Process-Analysis/Andrew-Hayes/9781462534654 adresinden edinilmiştir.
John, O. P. ve Gross, J. J. (2004). Healthy and unhealthy emotion regulation: Personality processes, individual differences, and life span development. Journal of Personality, 72(6), 1301-1334. doi: 10.1111/j.1467-6494.2004.00298.x
Jovanovic, D., Lipovac, K., Stanojevic, P. ve Stanojevic, D. (2011). The effects of personality traits on driving-related anger and aggressive behaviour in traffic among Serbian drivers. Transportation Research Part F: Traffic Psychology and Behaviour, 14(1), 43–53. doi: 10.1016/j.trf.2010.09.005
Köse, S. (2011). Turkish ERQ (Duygu Düzenleme Ölçeği). doi: 10.13140/RG.2.1.1744.5367. https://www.researchgate.net/publication/304763185_Turkish_ERQ_Duygu_Duzenleme_Olcegi
Lewin, I. (1982). Driver training: a perceptual-motor skill approach. Ergonomics, 25(10), 917-924. doi: 10.1080/00140138208925051
Mauss, I. B., Cook, C. L., Cheng, J. Y. ve Gross, J. J. (2007). Individual differences in cognitive reappraisal: Experiential and physiological responses to an anger provocation. International Journal of Psychophysiology, 66(2), 116-124. doi: 10.1016/j.ijpsycho.2007.03.017
Memedovic, S., Grisham, J. R., Denson, T. F. ve Moulds, M. L. (2010). The effects of trait reappraisal and suppression on anger and blood pressure in response to provocation. Journal of Research in Personality, 44(4), 540-543. doi: 10.1016/j.jrp.2010.05.002
Navon, M. ve Taubman–Ben-Ari, O. (2019). Driven by emotions: The association between emotion regulation, forgivingness, and driving styles. Transportation Research Part F: Traffic Psychology and Behaviour, 65, 1-9. doi: 10.1016/j.trf.2019.07.005
Popuşoi, S. ve Holman, A. (2016). Driving anger and aggressive tendency: The moderating role of emotion regulation strategy. Bulletin of the Transilvania University of Brasov. Series VII: Social Sciences. Law, 9(59), 153-164.
Ray, R. D., Wilhelm, F. H. ve Gross, J. J. (2008). All in the mind's eye? Anger rumination and reappraisal. Journal of Personality and Social Psychology, 94(1), 133–145. doi: 10.1037/0022- 3514.94.1.133
Richards, J. M. ve Gross, J. J. (1999). Composure at any cost? The cognitive consequences of emotion suppression. Personality and Social Psychology Bulletin, 25(8), 1033-1044. doi: 10.1177/01461672992511010
Richards, J. M. ve Gross, J. J. (2000). Emotion regulation and memory: The cognitive costs of keeping one's cool. Journal of Personality and Social Psychology, 79(3), 410-424. doi: 10.1037/70022- 3514.79.3.410
Rumar, K. (1985). The role of perceptual and cognitive filters in observed behavior. Evans, L., Schwing, R.C. (Eds.), Human Behavior and Traffic Safety içinde (s. 151–165). Plenum Press, New York.
Sharkin, B. S. (1993). Anger and gender: Theory, research, and implications. Journal of Counseling & Development, 71(4), 386-389. doi: 10.1002/j.1556-6676.1993.tb02653.x
Sullman, M. J., Stephens, A. N. ve Kuzu, D. (2013). The expression of anger amongst Turkish taxi drivers. Accident Analysis & Prevention, 56, 42-50. doi: 10.1016/j.aap.2013.03.013.
Sümer, N. (2003). Personality and behavioral predictors of traffic accidents: Testing a contextual mediated model. Accident Analysis & Prevention, 35(6), 949-964. doi: 10.1016/S0001-4575(02)00103-3
Szasz, P. L., Szentagotai, A. ve Hofmann, S. G. (2011). The effect of emotion regulation strategies on anger. Behaviour Research and Therapy, 49(2), 114-119. doi: 10.1016/j.brat.2010.11.011
Şahin, H. (2005). Öfke ve öfke denetiminin kuramsal temelleri. Süleyman Demirel Üniversitesi Burdur Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(10), 1-22.
Trógolo, M. A., Melchior, F. ve Medrano, L. A. (2014). The role of difficulties in emotion regulation on driving behavior. Journal of Behavior, Health & Social Issues, 6(1), 107-117. doi: 10.5460/jbhsi.v6.1.47607
Türkiye İstatistik Kurumu (2019). Karayolu trafik kaza istatistikleri, 2018. http://www.tuik.gov.tr/PreHaberBultenleri.do?id=30640 adresinden edinilmiştir.
Yasak, Y., Batıgün, A. D. ve Eşiyok, B. (2016). Trafik ve stres: Stres ile trafikte öfke ifadesi arasındaki ilişkide sürücü öfke düşüncelerinin aracı rolü. Türk Psikoloji Dergisi, 31(78), 13-21.
Zhang, T. ve Chan, A. H. (2016). The association between driving anger and driving outcomes: A meta- analysis of evidence from the past twenty years. Accident Analysis & Prevention, 90, 50-62. doi: 10.1016/j.aap.2016.02.009
Qu, W., Dai, M., Zhao, W., Zhang, K. ve Ge, Y. (2016). Expressing anger is more dangerous than feeling angry when driving. PLoS one, 11(6), 1-10. doi: 10.1371/journal.pone.0156948
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Telif Hakkı (c) 2020 Nesne Psikoloji Dergisi