Anahtar Kelimeler
anne-baba tutumları
psikososyal olgunluk
Nasıl Atıf Yapılır
Öz
Bu çalışmada beliren yetişkinlik döneminde bireylerin bağlanma stilleri ve psikososyal olgunluk düzeyi arasındaki ilişkide anne-baba tutumu değişkeninin aracı rolünün incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, 17-30 yaş arası 452 üniversite öğrencisine, Değiştirilmiş Erikson Psikososyal Dönemler Envanteri, Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri, Çocuk Yetiştirme Tutumları Ölçeği ve bazı demografik bilgileri elde etmek amacıyla Demografik Bilgi Formu uygulanmıştır. Araştırma sonuçları, katılımcıların psikososyal olgunluk düzeyi ile diğer tüm değişkenler arasında anlamlı ilişkiler olduğunu göstermektedir. Kaygılı bağlanma ile genel psikososyal olgunluk arasındaki ilişkide anne-baba tutumunun kabul/ilgi ve sıkı denetim/kontrol boyutları kısmi aracılık rolü üstlenmiştir. Kaçınmacı bağlanma ve genel psikososyal olgunluk arasındaki ilişkiye ise sıkı denetim/kontrol alt boyutunun kısmi aracılık ettiği görülmüştür. Kaygılı bağlanan bireylerin genel psikososyal olgunluğu için kabul/ilgi boyutunun koruyucu faktör ve sıkı denetim/kontrol boyutunun ise risk faktörü olabileceği, kaçınmacı bağlanan bireylerin genel psikososyal olgunluğu için ise sıkı denetim/kontrol boyutunun risk faktörü olabileceği görülmüştür. Elde edilen bulgular ışığında, beliren yetişkinlikte bağlanma stillerinin ve anne-baba tutumlarının genel psikososyal olgunluk düzeyi üzerinde oldukça etkili olduğu söylenebilir.
Anahtar Sözcükler: bağlanma stilleri, anne-baba tutumları, psikososyal olgunluk
Referanslar
Arehart, D. M. ve Smith, P. H. (1990). Identity in adolescence: Influences of dysfunction and psychosocial task issues. Journal of Youth and Adolescence, 19(1), page 63.
Arnett, J. J. (2000). Emerging adulthood: A theory of development from the late teens through the twenties. Am Psychol, 55, 469-480.
Arnett, J. J. (2004). Emerging adulthood: The winding road from the late teens through the twenties. New York: Oxford University Press.
Arslan, E. (2008). Bağlanma stilleri açısından ergenlerde Erikson’un psikososyal gelişim dönemleri ve ego kimlik süreçlerinin incelenmesi (Doktora Tezi). Selçuk Üniversitesi, Konya.
Bauminger, N., Finzi-Dottan, R., Chason, S. ve Har-Even, D. (2008). Intimacy in adolescent friendship: The roles of attachment, coherence, and self-disclosure. Journal of Social and Personal Relationships, 25, 409–428.
Belsky, J., ve Cassidy, J. (1994). Attachment: Theory and evidence. In M. Rutte, & D. Hay (Eds.), Development through life: A Handbook for Clinicians (pp. 373-402). Oxford: Blackwell.
Bozdemir, F., ve Gündüz, B. (2016). Bağlanma stilleri, anne baba tutumları ve çocukluk çağı örselenme yaşantılarının duygusal zekâ ile ilişkileri. International Journal of Human Sciences, 13(1), 1797- 1814. doi:10.14687/ijhs.v13i1.3700
Bowlby, J. (1973). Attachment and loss: Volume 2. Separation. New York: Basic Books.
Bowlby, J. (1979). The Making and Breaking of Affectional Bonds. London: Tavistock.
Bowlby, J. (1980). Attachment and loss: Volume 3. Loss. New York: Basic Books.
Bowlby, J. (1982). Attachment and Loss: Volume 1. Attachment (2. Basım). New York: Basic Books.
Brennan, K. A., Clark, C. L. ve Shaver, P. R. (1998). Self-report measurement of adult attachment: An integrative overview. In J. A. Simpsonand W. S. Rholes (Eds.), Attachment theory and close relationships (pp. 46-76). New York: Guilford Press.
Brennan, K. A., ve Morris, K. A. (1997). Attachment styles, self-esteem, and patterns of feedback seeking from romantic partners. Personality And Social Psychology Bulletin, 23, 23-31.
Bray, C. O. (2005). The relationship between psychosocial attributes, self-care resources, basic need satisfaction, and measures of cognitive and psychological health of adolescents: A test of the modeling and role modeling theory (Doctoral dissertation). Retrieved from ProQuest No. 305360747)
Bulut Serin, N. (2016). The relationship between attachment styles and parental attitudes in high school students. The Anthropologist, 23(1-2), 194-198. doi: 10.1080/09720073.2016.11891941
Burger, J. M. (2006). Kişilik. (Çev. İnan Deniz Erguvan Sarıoğlu). İstanbul: Kaknüs Yayınları.
Carver, C. ve Scheier, M. (1998). Perspectives on psychology. Cambridge University Press, 281-282.
Cordeiro, P. M. G., Paixa, M. P., Lens, W., Lacante, M. ve Luyckx, K. (2018). Parenting styles, identity development, and adjustment in career transitions: the mediating role of psychological needs. Journal of Career Development, 45(1), 83-97. doi: 10.1177/0894845316672742
Crawford, T. N., Cohen, P., Johnson, J. G., Sneed, J. R.. ve Brook, J. S. (2004). The Course and Psychosocial Correlates of Personality Disorder Symptoms in Adolescence: Erikson's Developmental Theory Revisited. Journal of Youth and Adolescence, 33(5), 373-387.
Darling-Fisher, C. S. ve Leidy, N. K. (1988). Measuring Eriksonian development in the adult: The modified Erikson psychosocial stage inventory. Psychological Reports, 62, 747–754.
Deniz, M. E., Hamarta, E., ve Arı, R. (2005). An investigation of social skills and loneliness levels of university students with respect to their attachment styles in a sample of Turkish students. Social Behavior and Personality, 33, 19 -32.
Deniz, M. E., Kapıcıoğlu, S., Yüksel, B. Ö., İçli Özbağır, T. ve Erus, S. M. (2018). Ergenlerde saldırganlık ve sosyal beceri davranışlarının yordayıcısı olarak anne baba tutumları. Yıldız Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 02(01), 01-11.
DiTommaso, E., Branen-Mcnulty, C., Ross, L. ve Burgess, M. (2002). Attachment styles, social skills and loneliness in young adults. Personality And Individual Differences, 33, 1-10.
Doğruyol, S. ve Yetim, Ü. (2019). Ebeveyne bağlanma, algılanan anne/baba tutumu ile akran ilişkileri arasındaki ilişkide benlik saygısının aracılık rolü. Nesne, 7(14), 34-51. doi:10.7816/nesne-07-14-03
Dokuyan, M. (2016). 12. sınıf öğrencilerinde algılanan anne-baba tutumları ile benlik saygısı arasındaki ilişkinin incelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2(2), 1-21.
Edmondson, B. M. (1998). The interrelationship of the Eriksonian psychosocial stages and the relationship of psychosocial stage attributes to ego identity development in late adolescents. Ed.D. dissertation, The George Washington University, United States -- District of Columbia. Retrieved July 27, 2010, from Dissertations ve Theses: Full Text.(Publication No. AAT 9826778).
Ergin, B. E. (2009). Kişilerarası problem çözme davranışı, yetişkinlerdeki bağlanma biçimleri ve psikolojik rahatsızlık belirtileri arasındaki ilişkiler. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Erikson, E. H. (1963). Childhood and society. New York: Penguin.
Erikson, E. H. (1968). Identity: Youth and Crisis. New York: W. W. Norton ve Company, Inc.
Fitch, S. A. ve Adams, G. R. (1983). Ego identity and intimacy status: Replication and extension. Developmental Psychology, 19, 839-845.
Gold, J. M. ve Rogers, J. D. (1995). Intimacy and Isolation: A Validation Study of Erikson’s Theory. Journal of Humanistic Psychology, 35(1), 78–86. doi: 10.1177/00221678950351008
Grabill, C. M. ve Kerns, K. A. (2000). Attachment style and intimacy in friendship.Personal Relationships, 7, 363–378.
Hazan, C. ve Shaver, P. R. (1987). Conceptualizing romantic love as an attachment process. Journal of Personality and Social Psychology, 52, 511-524.
Heaven, P. ve Ciarrochi, J. (2008). Parental style, gender and the development of hope and self-esteem. European Journal of Personality, 22, 707-724.
Heer, A. (2008). The relationship between college students retrospective accounts of parenting styles and self–reported adult attachment styles. Proquest dissertations and theses: Handbook of moral development. Mahwah, NJ: Erlbaum.
Holden, G. W. ve Edwards, L. E. (1989). Parental attitudes towards child rearing: Instruments, issues and implications. Psychological Bulletin, 106, 29-58.
Karavasilis, L., Doyle, A. B. ve Markiewicz., D. (2003). Associations between parenting style and attachment to mother in middle childhood and adolescence. International Journal of Behavioral Development, 27(2), 153-164.
Keskin, G. ve Çam, O. (2008). Ergenlerin ruhsal durumları ve anne baba tutumları ile bağlanma stilleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 9, 139-147.
Kırman, A. ve Doğan, Ö. (2017). Anne-baba çocuk ilişkileri: bir meta-sentez çalışması. H.Ü. Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 4(1).
Kurdek, L. A. ve Fine, M. A. (1994). Family acceptence and family control as predictors of adjusment in young adolescents: Linear, curvlinear or interactive effects. Child Development, 65, 1137-1146.
Kurt, D. (2010). Algılanan psikolojik kontrol ile gencin psikososyal işlevselliği arasındaki İlişkiler: Kişilerarası güven ihtiyacı ve güvenli bağlanmanın rolü. Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi.
Lamborn, S. D., Mounts, N. S., Steinberg, L. ve Dornbusch, S. M. (1991). Patterns of competence and adjustment among adolescents from authoritative, authoritarian, indulgent, and neglectful families. Child Development, 62, 1049-1065.
Lewis, T. F. (2006). Discriminating among levels of college student drinking through an Eriksonian theoretical framework. Journal of Addictions ve Offender Counseling, 27, 28-45.
Mabuza, N., Thwala, S. K. ve Okeke, C. I. O. (2014). Single parenting and its effects on the psychosocial development of children in Swaziland. Mediterranean Journal of Social Sciences, 5(23), 2252-2262. doi: 10.5901/mjss.2014.v5n23p2252
Mahasneh, A. M., AL-Zoubi, Z. H., Batayenh, O. T. ve Jawarneh, M. S. (2013), The relationship between parenting styles and adult attachment styles from Jordan university students. International Journal of Social Science, 3(6), 1431-1441.
Markstrom, C.A. ve Kalmanir, H.M. (2001). Linkages between the psychosocial stages of identity and intimacy and the ego strengths of fidelity and love. Identity: An International Journal of Theory and Research, 1, 179-196.
Mikulincer, M. ve Shaver, P. R. (2007). Attachment in adulthood: Structure, dynamics, and change. New York: Guilford Press.
Montgomery, M. J. (2005). Psychosocial intimacy and identity: From early adolescence to emerging adulthood. Journal of Adolescent Research, 20, 346-374.
Özgüngör, S. ve Acun-Kapıkıran, N. (2011). Erikson’un psikososyal gelişim dönemleri ölçeklerinin Türk kültürüne uygunluğunun karşılaştırmalı olarak incelenmesi: Ön bulgular. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 4(36), 114-126.
Özyürek, A. ve Özkan, İ. (2015). Ergenlerin algıladıkları anne baba tutumları ile sosyal beceri düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. International Journal of Science Culture and Sport (IntJSCS), 3. doi : 10.14486/IJSCS259
Pielage, S. B., Luteijn, F. ve Arrindell, W. A. (2005). Adult attachment, intimacy and psychological distress in a clinical and community sample. Clinical Psychology and Psychotherapy, 12, 455–464.
Preacher, K. J. ve Hayes, A. F. (2008). Asymptotic and resampling strategies for assessing and comparing indirect effects in multiple mediator models. Behavior Research Methods, 40(3), 879-891.
Reich, W. A. ve Siegel, H. I. (2002). Attachment ego identity development and exploratory interest in university students. Asian Journal of Social Psychology, 5, 125-134.
Rice, K. G. (1990). Attachment in adolescence: A narrative and meta-analitic rewiew. Journal of Youth and Adolescence, 19, 511-538.
Rosenthal, D. A., Gurney, R. M. ve Moore, S. M. (1981). From trust to intimacy: A new inventory. Journal of Youth and Adolescence, 10(6), 525-537.
Schwartz, S. J., Pantin, H., Prado, G., Sullivan, S. ve Szapocznik, J. (2005). Family Functioning, Identity, and Problem Behavior in Hispanic Immigrant Early Adolescents. The Journal of Early Adolescence, 25(4), 392-420.
Steinberg, L., Elmen, J. ve Mounts, N. (1989). Authoritative parenting, psychosocial maturity and academic success among adolescents to antisocial peer pressure. Child Development, 60, 1424-1436.
Steinberg, L., Lamborn, S. D., Darling, N., Mounts, N. S. ve Dornbusch, S. M. (1994). Over-Time Changes in Adjustment and Competence among Adolescents from Authoritative, Authoritarian, Indulgent, and Neglectful Families. Child Development, 65(3), 754–770. doi:10.1111/j.1467-8624.1994.tb00781.x
Sümer, N. (2006a). Ergenlikte ebeveyn tutum ve davranışlarının bağlanma kaygısındaki rolü. Hacettepe Üniversitesi 11. Ergen Günleri. Ankara.
Sümer, N. (2006b). Yetişkin bağlanma ölçeklerinin kategoriler ve boyutlar düzeyinde karşılaştırılması. Türk Psikoloji Dergisi, 21, 1-22.
Sümer, N. ve Güngör, D. (1999). Çocuk yetiştirme stillerinin bağlanma stilleri, benlik değerlendirmeleri ve yakın ilişkiler üzerindeki etkisi. Türk Psikoloji Dergisi, 14(44), 35-58.
Tafarodi, R. W., Wild, N. ve Ho, C. (2010). Parental authority, nurturance, and two-dimensional self- esteem. Scandinavian Journal of Psychology, 51(4), 294-303.
Waterman, A. S. (1992). Identity as an aspect of optimal psychological functioning. In G. R. Adams, T. P. Gullotta, & R. Montemayor (Eds.), Advances in adolescent development, Vol. 4. Adolescent identity formation (pp. 50-72). Thousand Oaks, CA, US: Sage Publications, Inc.
Weisskirch, R. S. (2018). Psychosocial ıntimacy, relationships with parents, and well-being among emerging adults. Journal of Child and Family Studies, 27, 3497–3505. doi: 10.1007/s10826-018-1171-8
Qazi, T. (2009). Parenting styles; Locus of control and self efficacy: A correlational study. Revista Costarricense de Psicologia, 28(41), 75-84.
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Telif Hakkı (c) 2020 Nesne Psikoloji Dergisi