Anahtar Kelimeler
feminist kimlik
siyasal yönelimler
Nasıl Atıf Yapılır
Öz
Feminizm araştırmaları, psikoloji, sosyoloji, kadın çalışmaları, edebiyat gibi çok sayıda farklı disiplin çerçevesinde uzun yıllardır yapılmaktadır. Ancak bir sosyal grup olarak feministlerin beraberinde getirdiği feminist kimlik kavramı çetrefilli ve tartışmalı bir konu başlığı olarak güncel bir kavramdır. Türkiye düzleminde yapılan araştırmalar incelendiğinde feminist kimliğin bilimsel çalışmalarda henüz yeterli bir yer bulamadığı görülmektedir. Türkiye çeşitli feminist grupların kendine özgü değerler temelinde kadın hareketine destek verdiği heterojen bir örneklem olarak değerlendirilebilir. Türkiye’ye özgü toplumsal dinamikler çerçevesinde feminist kimliğin ulusal düzeyde tanımlanması ve görgül araştırmalarda kültürel farklılıklara duyarlı bir yaklaşım sergilenmesi gerekmektedir. Feminist kimlik, hem bireysel, hem toplumsal düzeyde toplumsal cinsiyet eşitliği açısından anlaşılması ve tartışılması gereken önemli bir konudur. Kimlikler konusunda güçlü kuramlarla donanmış psikoloji biliminin bu tartışmalara önemli katkılar sunabileceği düşünülerek, bu derleme çalışmasında feminist kimlik sosyal psikolojik bir bakış açısıyla irdelenmiştir. Ayrıca, Türkiye’de feminist kimliğe ilişkin özgün dinamikler bu çalışmanın temel argümanlarıyla ilişkilendirilerek özetlenmiştir.
Referanslar
Abadan Unat, N. (1998). Söylemden Protestoya: Türkiye'de Kadın Hareketlerinin Dönüşümü. A. Hacımirzaoğlu (Ed.), 75 Yılda Kadınlar ve Erkekler (s. 323-336). İstanbul: Tarih Vakfı Yayınları.
Akman, A. C.(2008). Sivil toplumun yeni aktörleri olarak İslami eğilimli kadın dernekleri. Toplum ve Demokrasi, 2(4), 71-90
Aktaş, G. (2013). Feminist söylemler bağlamında kadın kimliği: erkek egemen bir toplumda kadın olmak. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi , 30(1), 53-72
Aldıkaçtı-Marshall, G. (2003). Turkish Feminist Movement and The European Union. Erişim adresi: http://www.geocities.ws/kadingercegi/turkishfeministEU.htm
Altınbaş, D. (2006). Feminist tartışmalarda liberal feminizm. İstanbul Üniversitesi Kadın Araştırmaları Dergisi, 9, 21-52.
Altıntaş, F. Ç. ,ve Altıntaş, M. H. (2007). The relationship between feminist/womanist identity and leadership styles of women managers in Turkey. Gender in Management: An International Journal, 23(3), 175-193
Arat, Y. (2010). Religion, politics and gender equality in Turkey: Implications of a democratic paradox. Third World Quarterly, 31, 869–884.
Aronson, P. (2003). Feminists or ‘postfeminists’? Young women's attitudes toward feminism and gender relations. Gender and Society, 17, 903–922.
Aynur, H. Ş. (2013). İslamî feminizm ve feminist Kur’ân okumaları üzerine genel bir değerlendirme. Din bilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 13(3), 89-112.
Bargad, A. ve Hyde, J. S. (1991). Women's studies. Psychology of Women Quarterly, 15, 181-201.
Bolak Boratav, H. (2011). Searching for feminism in psychology in Turkey. R.Rutherford, R. Capdevila, U. Vindhya, ve I. Palmary (Ed.), Handbook of International feminisms: Perspectives on Psychology, Women, Culture, and Rights içinde (s. 17–36). New York: Springer.
Boyacıoğlu, İ. (2016). Dünden bugüne Türkiye’de kadına yönelik şiddet ve ulusal kadın çalışmaları: Psikolojik araştırmalara davet. Türk Psikoloji Yazıları, 19 (Özel sayı), 127-146.
Brown, L. M. ve Gilligan, C. (1993). Meeting at the crossroads: Women's psychology and girls' development. Feminism & Psychology 3(1), 11-35.
Budak, C. (2018). Türkiye'de feminist hareketin dünü ve yarını. Jorunal of Business in the Digital Age 1(1), 38-50.
Burn, S. M., Aboud, R., ve Moyles, C. (2000). The relationship between gender social identity and support for feminism. Sex Roles, 42(11-12), 1081-1089.
Cacan, A. (2012). Conservative feminism and its potential to interact with, influence, and transform traditional feminist identity. Undergraduate Honors Thesis Collection. 171.
Carpenter, S. ve Johnson, E.L. (2001). Women derive collective self-esteem from their feminist identity. Psychology of Women Quarterly, 25, 254-257.
Cash, T. F., Ancis, J. R. ve Strachan, M. D. (1997). Gender attitudes, feminist identity, and body images among college women. Sex Roles, 36(7-8), 433-447.
Chrisler, J. C. ve Mchugh, M. C. (2001). Waves of feminist psychology in the United States: Politics and Perspectives. Rutherford., A, Capdevila, R., Undurti, V. ve Palmary, I. (Ed.) Handcook of International Feminism: Perspectives on Psychology, Women, Culture and Rights içinde (s. 37-58). New York: Springer
Collins, D. (2001). Feminist identity (Yayımlanmamış doktora tezi). Virginia Tech University, ABD.
Comas‐Díaz, L. (1991). Feminism and diversity in psychology. Psychology of Women Quarterly, 15. 597- 609.
Cowan, G. (1992). Feminist attitudes toward pornography control. Psychology of Women Quarterly, 16, 165-177.
Cross, W. E. (1971). Negro-to-Black conversion experience: Toward a psychology of Black liberation. Black World, 20(9), 13-27.
Çaha, Ö. (1996). Sivil kadın: Türkiye’de Sivil Toplum ve Kadın. Ankara: Vadi Yayınları.
Çaha, Ö. (2011) The Kurdish women's movement: A third-wave feminism within the Turkish context, Turkish Studies, 12(3), 435-449
Çakır, S. (2009). Şirin Tekeli: Siyaset biliminde yeni bir soluk. İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi 40, 109-118.
Demirtaş, H.A. (2003). Sosyal kimlik kuramı, temel kavram ve varsayımlar. İletişim Araştırmaları, 1(1), 123-144.
DeVellis, R. F. (2012). Scale development: Theory and applications (3rd ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.
Dikici, Erkan. (2016). Feminizmin üç ana akımı: liberal, marksist ve radikal feminizm teorileri, JASS (International Journal of Social Science), Spring 1 (43), 523-532.
Diner, C. ve Toktaş, Ş. (2010). Waves of feminism in Turkey: Kemalist, Islamist and Kurdish Women’s Movements in an era of globalization. Journal of Balkan and Near Eastern Studies, 12(1), 41–57.
Downing, N.E. ve Roush, K.L. (1985). From passive acceptance to active commitment: A model of feminist identity development for women. The Counseling Psychologist, 13(4), 695-709
Fassinger, R. E. (1994). Development and testing of the attitudes toward feminism and the women’s movement (FWM) Scale. Psychology of Women Quarterly, 18, 389-402.
Fischer, A.R, Tokar, D.M., Mergl, M.M, Good, G.E., Hill, M.S, ve Blum, S.A. (2000). Assessing women’s feminist identity development: Studies of convergent, discriminant, and structural validity. Psychology of Women Quarterly, 24, 15-29
Fischer, A. R. ve Good, G. E. (1994). Gender, self, and others: Perceptions of the campus environment. Journal of Counseling Psychology, 41, 343–355.
Grady, C. (2018). The waves of feminism, and why people keep fighting over them, explained. Erişim adresi: https://www.vox.com/2018/3/20/16955588/feminism-waves-explained-first-second-third-fourth
Güneş, Ü. (2016). İdeoloji-II: Ataerkil düzende var olma savaşı “feminizm”. Erişim adresi: http://www.tuicakademi.org/ideoloji-ii-ataerkil-duzende-var-olma-savasi-feminizm/#_edn15
Gürel, A. (2017). Feminist psikolojinin makus talihi. Psikoloji ve Toplum. 1, 13-18
Gürhan N.(2010). Toplumsal cinsiyet ve İslami feminist söylem, Uluslararası Sempozyum Bilim, Ahlak, Sanat Bağlamında Çağdaş İslam Algıları, 26-28 Kasım, Samsun, s.371
Henderson-King, D. ve Stewart, A. J. (1997). Feminist consciousness: Perspectives on women's experience. Personality and Social Psychology Bulletin, 23(4), 415-426.
Henley, N. M., ve McCarthy, W. J. (1998). Measuring feminist attitudes. Psychology of Women Quarterly, 22, 363-369.
Henley, N.M., Meng, K., O’Brien, D.,McCarthy, W.J. ve Sockloskie, R.J. (1998). Developing a scale to measure the diversity of feminist attitudes. Psychology of Women Quarterly, 22, 317-348
Holmes, M. (2000). Second - Wave feminism and the politics of relationships. Women’s Studies International Forum, 23(2), 235–246. https://sosyalcalismaci.wordpress.com/feminizm-ve-feminist-yaklasimlar/, 25 Şubat 2018’de erişildi.
Hurt, M. M., Nelson, J. A., Turner, D. L., Haines, M. E., Ramsey, L. R., Erchull, M. J., ve Liss, M. (2007). Feminism: What is it good for? Feminine norms and objectification as the link between feminist identity and clinically relevant outcomes. Sex roles, 57(5-6), 355-363.
Jackson, S. (2018). Young feminists, feminism and digital media. Feminism & Psychology, 28(1), 32–49.
Jackson, L., Sullivan, L., ve Rostker, R. (1988). Gender, gender role, and body image. Sex Roles, 19, 429-
Jaggar, A.M, ve Rothenberg, P.S. (1993). Women's subordination through the lens of sex: Conservatism. Jaggar, A.m ve Rothenberg, P.S (Ed.). Feminist Frameworks:Alternative Theoretical Accounts of the Relations Between Women and Men içinde (s. 113-116). Boston: McGraw-hill
Kandiyoti, D. (2010). Gender and women’s studies in Turkey: A moment for reflection. New Perspectives on Turkey, 43, 165–176.
Kandiyoti, D.A (2015). Emancipated but unliberated? Reflections on the Turkish case. Feminist Studies, 13(2), 317-338
Kara, N. (2006) 80 ve 90’larda Türkiye’de feminist hareketler. Kadın Çalışmaları Dergisi, 1(3), 16-39.
Kelly, M. ve Gauchat, G. (2016). Feminist identity, feminist politics: US feminists’ attitudes toward social policies. Sociological Perspectives, 59(4), 855-872.
Klonis, S., Endo, J., Crosby, F., ve Worell, J. (1997). Feminism as life raft. Psychology of Women Quarterly, 21, 333-345.
Linnebach, D. (2004). Culture's not so great expectations: does feminist identity moderate women's experiences with sexism and body image dissatisfaction? (Yayımlanmamış Doktora tezi). Ohio State University, ABD.
Liss, M., ve Erchull, M. J. (2010). Everyone feels empowered: Understanding feminist self- labeling. Psychology of Women Quarterly, 34(1), 85-96.
Liss, M., O’Conner, C.,Morosky, E., ve Crawford, M. (2001). What makes a feminist? Predictors and correlates of feminist social identity in college women. Psychology of Women Quarterly, 25, 124– 133.
McCabe, J. (2005). What’s in a label? The relationship between feminist self-identification and “feminist” attitudes among US women and men. Gender & Society, 19(4), 480-505.
McNamara, K. ve Rickard, K. M. (1989). Feminist identity development: Implications for feminist therapy with women. Journal of Counseling & Development, 68, 184-189.
Metintas, M. (2018). Erken cumhuriyet döneminde feminizm hareketlerinin ilerleyen dönemde Türk sosyolojisine yansımaları. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Yakın Tarih Dergisi 1(3), 109-117
Moradi, B., Subich, L. M., ve Phillips, J. C. (2002). Revisiting feminist identity development theory, research, and practice. The Counseling Psychologist, 30, 66–86.
Munro, E. (2013). Feminism: A fourth wave?. Political insight, 4(2), 22-25.
Murnen, K.S. ve Smolak, L. (2009). Are feminist women protected from body image problems? A meta- analytic review of relevant research. Sex roles, 60, 186-197.
Müftüler-Bac, M. (1999). Turkish women’s predicament. Women’s Studies International Forum, 22(3), 303–315.
Myaskovsky, L., ve Wittig, M.A. (1997). Predictors of feminist social identity among college women. Sex Roles: A Journal of Research, 37, 861–883.
Neves – AKİ, P. (2006). 3 Dalga ile feminizm tarihi. Kara Kızıl Notlar, 4. Erişim adresi: https://www.anarkismo.net/article/4070
Ossana, S.M. (1986), “The relationship between women's perceptions of the campus environment and self‐esteem as moderated by women's identity attitudes” (Yayımlanmamış doktora tezi). University of Maryland, College Park, MD.
Özdemir, H. ve Aydemir, D. (2019). “Dördüncü Dalga Feminizm Üzerine”, International Social Sciences Studies Journal, 5(32), 1706-1711.
Özsöz, C. (2008). Kültürel feminist teori ve feminist teorilere giriş. Sosyoloji Notları, 6, 51-55.
Purnell, L. M. (2006). I think I am a feminist: A study of feminist identity development of undergraduate college women. Doktora tezi, Indiana University, ABD
Rampton, M. (2008). The four waves of feminism. Pacific: The Magazine of Pacific University, 41(2), 1.
Renzetti, C. M. (1987). New wave or second stage? Attitudes of college women toward feminism. Sex roles, 16(5-6), 265-277.
Rudman, L. A., ve Glick, P. (2010). The social psychology of gender. London: The Guilford Press.
Sabik, N. J., ve Tylka, T. L. (2006). Do feminist identity styles moderate the relation between perceived sexist events and disordered eating?. Psychology of Women Quarterly, 30(1), 77-84.
Sakallı-Uğurlu, N. (2003). Cinsiyetçilik: Kadınlara ve Erkeklere İlişkin Tutumlar ve Çelişik Duygulu Cinsiyetçilik Kuramı. Türk psikoloji yazıları 6 (11-12), 1-20.
Sezgin, S. (2014). Türkiye'de Feminist Söylem ve İslami Feminizm. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü: Trabzon.
Snyder, R., ve Hasbrouck, L. (1996). Femınıst identity, gender traits, and symptoms of disturbed eating among college women. Psychology of Women Quarterly, 20, 593-598.
Solomon, D. (2009). Fourth-Wave Feminism. Erişim adresi: https://www.nytimes.com/2009/11/15/magazine/15fob-q4-t.html?_r=0
Spence, J. T., ve Helmreich, R. (1972). The attitudes toward women scale: An objective instrument to measure attitudes toward the rights and roles of women in contemporary society. Catalog of Selected Dominents in Psychology,2, 66-67.
Spence, T.J. (1998). Developing a scale to measure the diversity of feminist attitudes. Psychology of Women Quarterly, 22. 353-359.
Tajfel, H. (1982). Social psychology of intergroup relations. Annual Review of Psychology, 33, 1-39.
Taş, G. (2016). Feminizm üzerine genel bir değerlendirme: Kavramsal analizi, tarihsel süreçleri ve dönüşümleri. Akademik Hassasiyetler, 3(5), 163-175.
Tekeli, Ş. (2004). On maddere Türkiye’de kadın hareketi. Bianet. Erişim adresi: https://m.bianet.org/bianet/kadin/43145-on-maddede-turkiyede-kadin-hareketi
Tiggemann, M., ve Stevens, C. (1999). Weight concern across the life‐span: Relationship to self‐esteem and feminist identity. International Journal of Eating Disorders, 26(1), 103-106.
Valenzuela, A. (1993). Liberal gender role attitudes and academic achievement among Mexican-origin adolescents in two Houston Inner-City Catholic schools. Hispanic Journal of Behavioral Sciences, 15, 310–323.
Weitz, R. (1982). Feminist consciousness raising, self-concept, and depression. Sex Roles, 8, 231–241.
Wilkinson, S. ve Kitzinger, C. (1997). Validating women’s experience: Dilemmas in feminist research. Feminism & Psychology, 7(4), 566 - 574
Wilkinson, S. (1997). Feminist Psychology. D.R. Fox ve I. Prilleltensky (Ed.). Critical psychology: an Introduction içinde (247-264). London: Sage Publication.
Williams, R., ve Wittig, M. A. (1997). “I’m not a feminist, but…”: Factors contributing to the discrepancy between pro-feminist orientation and feminist social identity. Sex Roles, 37(11-12), 885-904.
Yetener, M. (2019). Feminizmi psikolojinin gündemine getiren bilim kadını – Naomi Weisstein. Çatlak Zemin. Erişim adresi: https://catlakzemin.com/26-mart-2015-feminizmi-psikolojinin-gundemine-getiren-bilim-kadini-naomi-weisstein/
Yörük, A. (2009). Feminizm/ler. Sosyoloji Notları, 7, 63-85.
Yüce-Tar, Y. (2013). 2000'ler Türkiyesinde Müslüman Kadının "Kadın Sorunu". (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Samsun: Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sosyal Bilimler Ensitüsü. Samsun
Zucker, A. N., ve Bay‐Cheng, L. Y. (2010). Minding the gap between feminist identity and attitudes: The behavioral and ideological divide between feminists and non‐labelers. Journal of personality, 78(6), 1895-1924.
Zucker, A. N. (2004). Disavowing social identities: What it means when women say,“I'm not a feminist, but…”. Psychology of Women Quarterly, 28(4), 423-435.
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Telif Hakkı (c) 2019 Nesne Psikoloji Dergisi