Anahtar Kelimeler
algılanan eş/partner kabul reddi
geçerlik
güvenirlik
Nasıl Atıf Yapılır
Öz
Bu çalışmanın amacı, romantik ilişkisi olan bireylerin eşlerinden ya da partnerlerinden algıladıkları kabul-redde ilişkin algılarını değerlendirmede kullanılabilecek Yetişkin Yakın İlişki Ölçeği – Kısa Form’un (YYİÖ/K) Türkiye örneklemindeki güvenirlik ve geçerliğini araştırmaktır. Çalışmaya, yaşları 18 ile 25 arasında değişen 305 (%73.8) kadın ve 108 erkek (%26.2) olmak üzere toplam 413 üniversite öğrencisi katılmıştır. Katılımcıların ilişki süresi ortalaması 24.49 (S = 21.75, ranj = 1-112) aydır. Çalışmada YYİÖ/K’nin ölçüt bağıntılı geçerliğini değerlendirmek amacıyla, İlişki İstikrarı Ölçeği’nin İlişki Doyumu alt ölçeği kullanılmıştır. Doğrulayıcı faktör analizi bulguları, 13. maddenin yer değiştirilmesiyle oluşturulan düzeltilmiş 4-faktörlü modelin kabul edilebilir uyum indeksi değerlerine sahip olduğunu göstermiştir. Ölçeğin iyi düzeyde iç tutarlılık ve iki yarım test güvenirlik katsayılarına sahip olduğu, ölçüt bağıntılı geçerlik özelliklerinin de beklenen yönde bulunduğu saptanmıştır. Tüm bu bulgular, düzeltilmiş 4-faktörlü YYİÖ/K’nin Türkiye’de yürütülen bilimsel çalışmalarda ve eş ya da partnerlerle yürütülen klinik uygulamalarda kullanılabilecek geçerli ve güvenilir nitelikte bir ölçek olduğunu ortaya koymuştur.
Referanslar
Baumeister, R. F. ve Leary, M. R. (1995). The need to belong: desire for interpersonal attachments as a fundamental human motivation. Psychological Bulletin, 117(3), 497-529.
Bentler, P. M. ve Bonett, D. G. (1980). Significance tests and goodness of fit in the analysis of covariance structures. Psychological Bulletin, 88, 588-606.
Bowlby, J. (1969), Attachment and loss, Vol. 1: Attachment. New York: Basic Books
Büyükşahin, A. (2005). Çokboyutlu ilişki ölçeği: Geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Türk Psikiyatri Dergisi, 16(2), 97-105.
Büyükşahin, A., Hasta, D. ve Hovardaoğlu, S. (2005). İlişki istikrarı ölçeği: geçerlik ve güvenirlik çalışması. Türk Psikoloji Yazıları, 8(16), 25-35.
Byrne, B. M. (2010). Testing for the factorial validity of a theoretical construct. Structural Equation Modeling with AMOS: Basic Concepts, Applications, and Programming. New York: Routledge.
Chyung, Y. J. ve Lee, J. (2008). Intimate partner acceptance, remembered parental acceptance in childhood, and psychological adjustment among Korean college students in ongoing intimate relationships. Cross-Cultural Research, 42(1), 77-86.
Dedeler, M., Akün, E. ve Batıgün, A. D. (2017). Yetişkin ebeveyn kabul-red ölçeği - kısa form’un uyarlama çalışması. Düşünen Adam, 30(3), 181-193. doi: 10.5350/DAJPN2017300302
Doherty, N. A. ve Feeney, J. A. (2004). The composition of attachment networks throughout the adult years. Personal Relationships, 11(4), 469-488.
Feeney, B. C. ve Collins, N. L. (2019). The importance of relational support for attachment and exploration needs. Current Opinion in Psychology, 25, 182-186. doi: 10.1016/j.copsyc.2018.11.011
Field, A. (2009). Discovering statistics using SPSS. London: Sage.
Gomez, R. ve Rohner, R. P. (2011). Tests of factor structure and measurement invariance in the United States and Australia using the adult version of the parental acceptance-rejection questionnaire. Cross Cultural Research, 45, 267-285. Doi: 10.1177/1069397111403111
Gomez, R. ve Suhaimi, A. F. (2014). Malaysian parent ratings of the parental acceptance-rejection questionnaire–short form: factor structure and invariance across girls and boys and mothers and fathers. Parenting, 14, 195-214. doi: 10.1080/15295192.2014.945585
Gündoğdu-Aktürk, E. (2010). Attachment figure transference, caregiving styles and marital satisfaction in arranged and love marriages. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara..
Hazan, C. ve Shaver, P. (1987). Romantic love conceptualized as an attachment process. Journal of Personality and Social Psychology, 52(3), 511-524. doi: 10.1037//0022-3514.52.3.511.
Hu, L. T. ve Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal, 6(1), 1-55, doi: 10.1080/10705519909540118
Hünler, O. S. (2002). The effects of religiousness on marital satisfaction and the mediator role of perceived marital problem solving abilities between religiousness and marital satisfaction relationship. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara.
Inglés, C. J., Hidalgo, M. D. ve Méndez, F. X. (2005). Interpersonal difficulties in adolescence. European Journal of Psychological Assessment, 21(1), 11-22.
Karney, B. R., ve Bradbury, T. N. (1995). The longitudinal course of marital quality and stability: A review of theory, methods, and research. Psychological Bulletin, 118(1), 3-34.
Khaleque, A. ve Rohner, R. P. (2013). Effects of multiple acceptance and rejection on adults’ psychological adjustment: A pancultural study. Social Indicators Research, 113(1), 393-399.
Kırımer, F. (2014). The role of capitalization and mattering among married couples: An attachment theory perspective. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara.
Ki, P., Rohner, R. P., Britner, P. A., Halgunseth, L. C. ve Rigazio-DiGilio, S. A. (2018). Coping with remembrances of parental rejection in childhood: Gender differences and associations with intimate partner relationships. Journal of Child and Family Studies, 27(8), 2441-2455.
Lister, Z., Wilson, C., Fox, C., Herring, R. P., Simpson, C., Smith, L. ve Edwards, L. (2016). Partner expressed emotion and diabetes management among spouses living with Type 2 diabetes. Families, Systems, ve Health, 34(4), 424–428. doi: 10.1037/fsh0000209.
Mikulincer, M. ve Shaver, P. R. (2007). Attachment in adulthood: Structure, dynamics, and change. New York: Guilford Press.
Öner, B. (2000). Relationship satisfaction and dating experience: Factors affecting future time orientation in relationships with the opposite sex. The Journal of Psychology, 134, 527-536.
Proulx, C. M., Helms, H. M. ve Buehler, C. (2007). Marital quality and personal well-being: A meta- analysis. Journal of Marriage and the Family, 69, 576 –593. doi: 10.1111/j.1741-3737.2007.00393.x
Ripoll-Nuñez, K. J. ve Carrillo, S. (2016). Adult intimate relationships: Linkages between interpersonal acceptance-rejection theory and adult attachment theory. Online Readings in Psychology and Culture, 6(2). doi:10.9707/23070919.1149
Robles, T. F., Slatcher, R. B., Trombello, J. M. ve McGinn, M. M. (2014). Marital quality and health: A meta-analytic review. Psychological Bulletin, 140, 140–187. doi: 10.1037/a0031859.
Rohner, R. P. (1975). They love me, they love me not: a worldwide study of the effects of parental acceptance and rejection. New Haven, CT: HRAF Press.
Rohner, R. P. (1986). The warmth dimension: foundations of parental acceptance-rejection theory. Newbury Park, CA: Sage Publications, Inc.
Rohner, R. P. (2001a). Intimate Adult Relationship Questionnaire. Storrs, CT: Rohner Research
Rohner R. P. (2001b). Intimate Partner Attachment Questionnaire. Storrs, CT: Rohner Research
Rohner R. (2005a). Intimate adult relationship questionnaire/control questionnaire (IPAR/CQ): Test manual. Rohner RP, Khaleque A (editors). Handbook for the Study of Parental Acceptance and Rejection. Storrs, CT: Rohner Research Publications.
Rohner R. (2005b). Parental acceptance-rejection questionnaire (PARQ): Test manual. Rohner RP, Khaleque A (editors). Handbook for the Study of Parental Acceptance and Rejection. Storrs, CT: Rohner Research Publications.
Rohner R. P. (2013). Intimate Adult Relationship Questionnaire (Short Form). Storrs, CT: Rohner Research
Rohner R. P. (2016) Introduction to interpersonal acceptance-rejection theory (IPARTheory), methods, evidence, and implications. Retrieved July 10, 2016, from http://csiar.uconn.edu/introduction-to-partheory/
Rohner, R. P. ve Khaleque, A. (2010). Testing central postulates of parental acceptance‐ rejection theory (PARTheory): A meta‐ analysis of cross-cultural studies. Journal of Family Theory ve Review, 2(1), 73-87. doi:10.1111/j.1756-2589.2010.00040.x
Rohner, R. P. ve Melendez, T. (Eds.). (2008). Parental acceptance-rejection theory studies of intimate adult relationships. Cross Cultural Research, 42(1).
Rusbult, C. E., Martz, J. M. ve Agnew, C. R. (1998). The investment model scale: Measuring commitment level, satisfaction level, quality of alternatives, and investment size. Personal Relationships, 5,357- 391.
Selcuk, E., Gunaydin, G., Ong, A. D. ve Almeida, D. M. (2016). Does partner responsiveness predict hedonic and eudaimonic well‐ being? A 10‐ year longitudinal study. Journal of Marriage and Family, 78(2), 311-325. doi:10.1111/jomf.12272
Selcuk, E., Gunaydin, G., Sumer, N. ve Uysal A. (2005). Yetişkin bağlanma boyutları için yeni bir ölçüm: Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri-II’nin Türk örnekleminde psikometrik açıdan değerlendirilmesi. Türk Psikoloji Yazıları, 8, 1-11.
Selcuk, E., Stanton, S. C., Slatcher, R. B. ve Ong, A. D. (2017). Perceived partner responsiveness predicts better sleep quality through lower anxiety. Social Psychological and Personality Science, 8(1), 83- 92. doi:10.1177/1948550616662128
Selcuk, E. ve Ong, A. D. (2013). Perceived partner responsiveness moderates the association between received emotional support and all-cause mortality. Health Psychology, 32(2), 231-235. doi: 10.1037/a0028276
Senese, V. P., Bacchini, D., Miranda, M. C., Aurino, C., Somma, F., Amato, G. ve Rohner, R. P. (2016). The adult parental acceptance–rejection questionnaire: a cross-cultural comparison of Italian and American short forms. Parenting, 16(4), 219-236. doi: 10.1080/15295192.2016.1180943
Sümer, N. (2006). Yetişkin bağlanma ölçeklerinin kategoriler ve boyutlar düzeyinde karşılaştırılması. Türk Psikoloji Dergisi, 21, 1-22.
Tabachnick, B. ve Fidell, L. (2007). Using multivariate statistics. Boston, Massachusetts: Pearson Education.
Tasfiliz, D., Selcuk, E., Gunaydin, G., Slatcher, R. B., Corriero, E. F. ve Ong, A. D. (2018). Patterns of perceived partner responsiveness and well-being in Japan and the United States. Journal of Family Psychology, 32(3), 355-365. doi: 10.1037/fam0000378
Tutarel-Kışlak, Ş. (1999a). Evlilikte Uyum Ölçeği’nin (EUÖ) güvenirlik ve geçerlik çalışması. 3P: Psikiyatri Psikoloji Psikofarmakoloji Dergisi, 7, 50-57.
Tutarel-Kışlak, Ş. (1999b). İlişkilerde Yükleme Ölçeği’nin (İYÖ) güvenirlik ve geçerlik çalışması. 3P: Psikiyatri Psikoloji Psikofarmakoloji Dergisi, 7, 193-199.
Varan A. (2003). EKAR kuramı değerlendirme araçlarının Türkiye güvenirlik ve geçerlik çalışması. Ege Üniversitesi Psikiyatri Anabilim Dalı (yayınlanmamış çalışma).
Varan, A. (2005). Relation between perceived parental acceptance and intimate partner acceptance in Turkey: Does history repeat itself?. Ethos, 33(3), 414-426.
Wagenmakers, E. J. ve Farrell, S. (2004). AIC model selection using Akaike weights. Psychonomic Bulletin ve Review, 11(1), 192-196.
Wearden, A. J., Tarrier, N. ve Davies, R. (2000). Partners' expressed emotion and the control and management of Type 1 diabetes in adults. Journal of Psychosomatic Research, 49(2), 125-130.
Wilson, S. J., Martire, L. M. ve Sliwinski, M. J. (2017). Daily spousal responsiveness predicts longer-term trajectories of patients’ physical function. Psychological Science, 28(6), 786-797. doi: 10.1177/0956797617697444
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Telif Hakkı (c) 2019 Nesne Psikoloji Dergisi