Anahtar Kelimeler
yetişkin
yürütücü işlevler
geçerlik
güvenirlik
Nasıl Atıf Yapılır
Öz
Brown Dikkat Eksikliği Bozukluğu Ölçeği yetişkin formu (Brown Attention Deficit Disorder Scale - BADDS for Adults), kişinin öz bildirimlerinden hareketle, Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) belirtilerini ve ilişkili yürütücü işlev eksikliklerini değerlendirebilen bir ölçme aracıdır. Ölçek, Türkçe’ye uyarlanmış ve psikometrik özellikleri incelenmiştir. Araştırmaya 18 - 41 yaş aralığında; DEHB tanısı alan 101 kişi (48 kadın, 53 erkek) ve DEHB tanısı olmayan 251 kişi (213 kadın, 38 erkek) katılmıştır. Doğrulayıcı faktör analizi, Türkçe ölçek ve orijinal ölçeğin yeterli düzeyde uyumlu olduğunu göstermiştir. Test-tekrar test güvenirlik çalışması, DEHB tanısı olmayan bir grup yetişkinle (n = 53), üç hafta arayla yürütülmüş ve Pearson korelasyon kat sayısı .82 (p < .01) olarak bulunmuştur. Cronbach alfa katsayısı (.95) ve madde toplam puan korelasyonları ile içsel tutarlılık doğrulanmıştır. Ayırt edici geçerlik için, DEHB tanısı olan (n = 92) ile olmayan yetişkinlerin (n = 231), ölçekten aldıkları toplam puanlar ve alt ölçek puanları karşılaştırılmıştır. Sonuçlar DEHB grubunun toplam ölçek ve beş küme puanlarının anlamlı bir biçimde (p < .01) daha yüksek olduğunu göstermiştir. Brown DEBÖ-Y’nin, Türkiye’deki klinik uygulamalarda ve araştırmalarda kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir değerlendirme aracı olduğu görülmektedir.
Referanslar
Amerikan Psikiyatri Birliği (2013). Ruhsal bozuklukların tanısal ve sayımsal el kitabı, 5. Baskı (DSM-5). (Çev. ed.: E Köroğlu). Ankara, Hekimler Yayın Birliği, 2014.
Amiri, S., Ghoreishizadeh, M. A., Sadeghi-Bazargani, H., Janggoo, M., Golmirzaei, J., Abdi, S., … ve Asadollahi, A. (2014). Prevalence of adult attention deficit hyperactivity disorder (adult adhd): Tabriz. Iranian Journal of Psychiatry, 9(2), 83-88.
Bandalos, D. L. (2002). The effects of item parceling on goodness-of-fit and parameter estimate bias in structural equation modeling. Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal, 9(1), 78- 102.
Barkley, R. A. (1997). Behavioral inhibition, sustained attention, and executive functions: Constructing a unifying theory of ADHD. Psychological Bulletin, 121, 65-94.
Barkley, R. A. (2006). Attention-deficit hyperactivity disorder: A handbook for diagnosis and treatment, 3. Baskı. New York: Guilford Press.
Barkley, R. A. ve Fischer, M. (2011). Predicting impairment in major life activities and occupational functioning in hyperactive children as adults: Self-reported executive function (EF) deficits versus EF tests. Developmental Neuropsychology, 36(2), 137-161. doi: 10.1080/87565641.2010.549877
Barkley, R. A., Fischer, M., Smallish, L. ve Fletcher, K. (2006). Young adult outcome of hyperactive children: Adaptive functioning in major life activities. Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry, 45(2), 192-202.
Barkley, R. A. ve Murphy, K. R. (2010). Impairment in occupational functioning and adult ADHD: The predictive utility of executive function (EF) ratings versus EF tests. Archives of Clinical Neuropsychology, 25(3), 157-173. doi: 10.1093/arclin/acq014
Best, J. R., Miller, P. H. ve Jones, L. L. (2009). Executive functions after age 5: Changes and correlates. Developmental Review, 29, 180-200.
Bicil Tokay, B. (2017). Genç yetişkinler için yönetici işlevlere odaklanan bilişsel davranışçı bir program geliştirme ön çalışması. (Yayımlanmamış doktora tezi). Ege Üniversitesi/Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
Biederman, J., Petty, C. R., Fried, R., Doyle, A. E., Mick, E, Aleardi, M., … ve Faraone, S. V. (2008). Utility of an abbreviated questionnaire to identify individuals with ADHD at risk for functional impairments. Journal of Psychiatric Research, 42(4), 304-310.
Brown, T. E. (1996). Brown attention-deficit disorder scales: For adolescents and adults manual. Bloomington: Pearson.
Brown, T. E. (2013). Dikkat eksikliği bozukluğu: Çocuklarda ve yetişkinlerde odaklanamayan zihin. (E. Çetintaş Sönmez, Çev.) (4. Baskı). ODTÜ Geliştirme Vakfı Yayıncılık.
Ceylan, A. Ö., Çulha, M. ve Karakaş, S. (2014). Üniversite öğrencilerinde dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu belirtilerinin elektrofizyolojik bileşenler ve MMPI-2 puanlarıyla ilişkisi. Türk Psikoloji Dergisi, 29(74), 66-89.
Fleming, A. P., McMahon, R. J., Moran, L. R., Peterson, A. P. ve Dreessen, A. (2015). Pilot randomized controlled trial of dialectical behavior therapy group skills training for ADHD among college students. Journal of Attention Disorders, 19(3), 260-271. doi:10.1177/1087054714535951
Ginsberg, Y., Quintero, J., Anand, E., Casillas, M. ve Upadhyaya, H. P. (2014). Underdiagnosis of attention- deficit/hyperactivity disorder in adult patients: A review of the literature. The Primary Care Companion for CNS Disorders. 16(3), doi: 10.4088/PCC.13r01600
Grenwald-Mayes, G. (2002). Relationship between current quality of life and family of origin dynamics for college students with attention-deficit/hyperactivity disorder. Journal of Attention Disorders, 5, 211- 222.
İnci Kenar, A. N. ve Herken, H. (2015). Erişkinde dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu. Turkiye Klinikleri Journal of Child Psychiatry-Special Topics,1(1), 39 - 45.
Kakubo, S. M., Mendez, M., Silveira, J. D., Maringolo, L., Nitta, C., Silveira, D. X. ve Fidalgo, T. M. (2018) Translation and validation of the Brown attention-deficit disorder scale for use in Brazil: Identifying cases of attention deficit/hyperactivity disorder among samples of substance users and non-users. Cross-cultural validation study. Sao Paulo Medical Journal, 136(9), 157-64. doi: 10.1590/1516- 3180.2017.0227121217
Kamradt, J. M., Ullsperger, J. M. ve Nikolas, M. A. (2014). Executive function assessment and adult attention-deficit/hyperactivity disorder: Tasks versus ratings on the Barkley Deficits in Executive Functioning Scale. Psychological Assessment, 26(4), 1095-1105.
Kessler, R. C., Adler, L., Barkley, R., Biederman, J., Conners, C.K., Demler, O., … ve Zaslavsky, A. M. (2006). The prevalence and correlates of adult ADHD in the United States: Results from the National Comorbidity Survey Replication. The American Journal of Psychiatry, 163, 716-723.
Kılınçaslan, A. (2010). Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu’nda yürütücü işlevler. Turkiye Klinikleri Journal of Pediatric Science, 6(2), 15-21.
Little, T. D., Cunningham, W. A. ve Shahar, G. (2002). To parcel or not to parcel: Exploring the question, weighing the merits. Structural Equation Modeling, 9, 151–173.
Miyake, A., Friedman, N. P., Emerson, M. J., Witzki, A. H., Howerter, A. ve Wager, T. D. (2000). The unity and diversity of executive functions and their contributions to complex “frontal lobe” tasks: A latent variable analysis. Cognitive Psychology, 41, 49–100.
Romo, L., Legauffre, C., Mille, S., Chèze, N., Fougères, A. L., Marquez, S., E … ve Adès, J. (2010). Psychometric properties of the French version of the Wender Utah Rating Scale and Brown's Attention Deficit Disorders Scale for adults. L’Encéphale, 36, 380-389. doi: 10.1016/j.encep.2009.12.005.
Rostain, A. L. ve Ramsay, J. R. (2006). A combined treatment approach for adults with ADHD: Results of an open study of 43 patients. Journal of Attention Disorders, 10 (2), 150-159. doi: 10.1177/1087054706288110
Solanto, M. V., Marks, D. J., Mitchell, K. J., Wasserstein, J. ve Kofman, M. D. (2008). Development of a new psychosocial treatment for adult ADHD. Journal of Attention Disorders, 11(6), 728-736. doi: 10.1177/1087054707305100
Solanto, M. V., Marks, D. J., Wasserstein, J., Mitchell, K., Abikoff, H., Alvir, J. M. J. ve Kofman, M. D. (2010). Efficacy of meta-cognitive therapy for adult ADHD. American Journal of Psychiatry, 167(8), 958-968.
Spencer, T., Biederman, J., Wilens, T. E. ve Faraone, S. V. (1998). Adults with attention- deficit/hyperactivity disorder: A controversial diagnosis. The Journal of Clinical Psychiatry, 59, 59- 68.
Virta, M., Vedenpää, A., Grönroos, N., Chydenius, E., Partinen, M., Vataja, R., ... ve Iivanainen, M. (2008). Adults with ADHD benefit from cognitive-behaviorally oriented group rehabilitation: A study of 29 participants. Journal of Attention Disorders, 12(3), 218-226.
Wender, P. H. (1998). Attention-deficit hyperactivity disorder in adults. Psychiatric Clinics of North America, 21(4), 761-774.
Williamson, D. ve Johnston, C. (2015). Gender differences in adults with attention-deficit/hyperactivity disorder: A narrative review. Clinical Psychology Review, 40, 15-27.
Willoughby, M. T. (2003). Developmental course of ADHD symptomatology during the transition from childhood to adolescence: A review with recommendations. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 44, 88-106.
Wolf, L. E. ve Wasserstein, J. (2001). Adults ADHD. Annals of the New York Academy of Sciences, 931(1), 396-408.
Wolraich, M. L., Wibbelsman, C. J., Brown, T. E., Evans, S. W., Gotlieb, E. M., Knight, J. R., ... ve Wilens, T. (2005). Attention-deficit/hyperactivity disorder among adolescents: A review of the diagnosis, treatment, and clinical implications. Pediatrics, 115(6), 1734-1746.
Yapıcıoğlu, B., Kavakcı, Ö., Güler, A. S., Semiz, M. ve Doğan, O. (2011). Sivas il merkezinde erişkin dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğunun yaygınlığı ve eşlik eden eksen-I ve eksen-II tanıları. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 12, 177-184.
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Telif Hakkı (c) 2019 Nesne Psikoloji Dergisi