Anahtar Kelimeler
ebeveyn kabul-reddi
çocuk yetiştirme stilleri
benlik saygısı
Nasıl Atıf Yapılır
Öz
Bu çalışmanın amacı madde kullanım bozukluğu olan ve olmayan ergenleri benlik saygıları ve yetiştikleri aile ortamları açısından karşılaştırmaktır. Anne ve babadan algılanan değişkenler açısından ayırt edici faktörlerin neler olduğunun bulunması amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemi, Ankara Alkol ve Madde Bağımlılığı Tedavi ve Eğitim Merkezi (AMATEM) Kliniğinde yatarak ve ayakta tedavi gören, yaşları 15-25 arasında değişen 140 (129'u erkek, 11'i kadın) madde kullanım bozukluğu olan ergen ve demografik özellikler açısından eşleştirilmiş 146 (140'ı erkek, 6'sı kadın) madde kullanım bozukluğu olmayan ergen katılımcılardan oluşmaktadır. Araştırma verileri, demografik bilgileri içeren Kişisel Bilgi Formu, Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği, Ebeveyn Kabul-Red/Kontrol Ölçeği (EKRÖ/K) ve Çocuk Yetiştirme Stilleri Ölçeği (ÇYSÖ) ile toplanmıştır. Madde kullanım bozukluğu olan ergenlerin karşılaştırma grubuna göre, hem annelerinden hem de babalarından anlamlı olarak daha fazla ret, daha fazla kontrol; daha az kabul/ilgi ve daha fazla sıkı denetim/kontrol algıladıkları bulunmuştur. Gruplar benlik saygısı açısından karşılaştırıldığında, madde kullanım bozukluğu olan ergenlerin benlik saygısı puanlarının karşılaştırma grubundan daha düşük olduğu bulunmuştur. Çocuk yetiştirme stilleri açısından gruplar karşılaştırıldığında, madde kullanım bozukluğu olan ergenlerin ebeveynlerinin her ikisini de otoriter olarak algıladıkları görülmüştür. Ebeveyn kabul-reddinin, çocuk yetiştirme stillerinin, aile ortamının ve benlik saygısının ergenlerdeki madde kullanım bozukluğunda önemli faktörler olduğu görülmüştür.
Referanslar
Adalbjarnardottir, S. ve Hafsteinsson, L. G. (2001). Adolescents' percieved parenting styles and their substance use: Concurrent and longitudinal analyses. Journal of Research on Adolescence, 11(4), 401-423.
Aydoğdu, H. ve Olcay Çam, M. (2013). Madde kullanım bozukluğu olan ve olmayan ergenlerin bağlanma stilleri, anne baba tutumları ve sosyal destek algıları yönünden karşılaştırılması. Psikiyatri Hemşireleri Derneği, 4(3), 137-144.
Bahçıvan-Saydam, R. ve Gençöz, T. (2005). Aile ilişkileri, ebeveynin çocuk yetiştirme tutumu ve kendilik değerinin gençler tarafından belirtilen davranış problemleri ile olan ilişkisi. Türk Psikoloji Dergisi, 20(55), 61-74.
Barnes, G. M. ve Farrel, M. P. (1992). Parental Support and Control as Predictors of Adolescent Drinking, Delinquency and Related Problem Behaviours. Journal of Mariage and the Family, 54, 763-776.
Baumrind, D. (1966). Effects of Authoritative Parental Control on Child Behavior. Child Development, 37, 887-907.
Baumrind, D. (1968). Authoritarian vs. Authoritative Parental Control. Adolescence, 3, 255-272.
Becoña, E., Martínez, Ú., Calafat, A., Fernández-Hermida, J. R., Juan, M., Sumnall, H., ... ve Gabrhelík, R. (2013). Parental permissiveness, control, and affect and drug use among adolescents. Psicothema, 25 (3), 292-298.
Berge, J., Sundell, K., Öjehagen, A. ve Håkansson, A. (2016). Role of parenting styles in adolescent substance use: results from a Swedish longitudinal cohort study. BMJ open, 6(1), 1-9.
Borawski, E. A, Ievers-Landis, C. E., Lovegreen, L. D. ve Trapl, E. S. (2003). Parental Monitoring, Negotiated Unsupervised Time, and Parental Trust: The Role of Percieved Practices in Adolescent Health Risk Behaviors.
Calafat, A., García, F., Juan, M., Becoña, E. ve Fernández-Hermida, J. R. (2014). Which parenting style is more protective against adolescent substance use? Evidence within the European context. Drug & Alcohol Dependence, 138, 185-192.
Campo, A. T. ve Rohner, R. P. (1992). Relationships between perceived parental acceptance-rejection, psychological adjustment, and substance abuse among young adults. Child Abuse & Neglect, 16, 429-440.
Coombs, R. H. ve Landsverk, J. (1988). Parenting Styles and Substance Use during Childhood and Adolescence. Journal of Marriage and the Family, 50, 473-482.
Coombs, R. H., Paulson, M. J. ve Richardson, M. A. (1991). Peer vs. parental influence in substance use among Hispanic and Anglo children and adolescents. Journal of youth and adolescence, 20(1), 73- 88.
Çuhadaroğlu, F. (1986). Adolesanlarda Benlik Saygısı (Yayımlanmamış uzmanlık tezi). Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
DeHart, T., Pelham, B. W., & Tennen, H. (2006). What lies beneath: Parenting style and implicit self- esteem. Journal of experimental social psychology, 42(1), 1-17.
Denton, R.E. ve Kampfe, C. M. (1994). The relationship between family variables and adolescent substance abuse: A literature riview. Adolescence, 29(114), 475-495.
Duncan, S. C., Duncan, T. E., Biglan, A. ve Ary, D. (1998). Contributions of the Social Context to the Development of Adolescent Substance Use: A Multivariate Latent Growth Modeling Approach. Drug and Alcohol Dependence, 50, 57-71.
EMCDDA (2006). Ulusal Raporu (2005 Verileri) Reitox Ulusal Temas Noktası. “Türkiye”: Yeni 006_SON.pdf
EMCDDA (2009). Ulusal Raporu (2008 Verileri) Reitox Ulusal Temas Noktası. “Türkiye”: Yeni 008_SON.pdf
EMCDDA (2011). Ulusal Raporu (2010 Verileri) Reitox Ulusal Temas Noktası. “Türkiye”: Yeni 011.pdf
EMDDDA (2015). Ulusal Raporu (2014 Verileri). Reitox Ulusal Temas Noktası. “Türkiye”. TUBİM, Ankara. 015.pdf
Güleç, G., Köşger, F., & Eşsizoğlu, A. (2015). DSM-5'te alkol ve madde kullanım bozuklukları. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 7(4), 448-460.
Haapasalo, J. ve Virtanen, T. (1999). Paths between childhood emotional and other maltreatment and psychiatric problems in criminal offenders. Journal of Emotional Abuse, 1(4), 15-35.
Harter, S. (2003). The development of self-representations during childhood and adolescence. M. R. Leary & J. P. Tangney (Ed), Handbook of self and identity içinde (s. 610-642). New York, NY, US: The Guilford Press.
Hummel, A., Shelton, K. H., Heron, J., Moore, L. ve Bree, M. (2013). A systematic review of the relationships between family functioning, pubertal timing and adolescent substance use. Addiction, 108(3), 487-496. doi:10.1111/add.12055
Hundleby, J. D. ve Mercer, G. W. (1987). Family and friends as social environments and their relationship to young adolescents' use of alcohol, tobacco, and marijuana. Journal of Mariage and the Family, 49, 151-164.
İnci, S. B., İpçi, M., Altıntoprak, A. E., Ardıç, Ü. A. ve Ercan, E. S. (2016). Esrar bağımlılarında çocuklukta algılanan ebeveyn kabul reddinin çocukluk çağı travma yaşantıları, kendine zarar verme davranışı ve intihar düşüncesi ile ilişkisi. Bağımlılık Dergisi, 17(3), 95-107.
Jones, J. D., Ehrlich, K. B., Lejuez, C. W. ve Cassidy, J. (2015). Parental knowledge of adolescent activities: Links with parental attachment style and adolescent substance use. Journal of Family Psychology, 29(2), 191-200.
Kaya, Z., Yüncü, Z. ve Karaca, R. (2014). Madde kullanım bozukluğu olan ergenlerde kişilik ve psikolojik özellikler ile benlik saygısının incelenmesi. Current Psychiatry and Psychoneuropharmacology, 4(2), 5-13.
Maccoby, E. E. ve Martin, J. A. (1983). Socialization in the Context of the Family: Parent-Child Interaction. P. H. Mussen, E. M. Hetherington, (Ed.), Handbook of Child Psychology: Socialization, Personality and Social Development içinde (s.1-101). New York: Wiley.
Matejevic, M., Jovanovic, D. ve Lazarevic, V. (2014). Functionality of family relationships and parenting style in families of adolescents with substance abuse problems. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 128, 281-287.
Milevsky, A., Schlechter, M., Netter, S. ve Keehn, D. (2007). Maternal and paternal parenting style in adolescents: associations with self esteem, depression, and life satisfaction. Journal of Child and Family Studies, 16, 39-47.
Ozer, E. J., Flores, E., Tschann, J. M. ve Pasch, L. A. (2013). Parenting style, depressive symptoms, and substance use in Mexican American adolescents. Youth & Society, 45(3), 365-388. doi: 10.1177/0044118X11418539.
Rohner, R.P. (1975). They Love Me, They Love Me Not: A Worldwide Study Of The Effects Of Parental Acceptance and Rejection. New Haven, CT: HRAF Press.
Rohner, R. P. (1986). The Warmth Dimension: Foundations of Parental Acceptance-Rejection Theory. Beverly Hills, CA: Sage Publications.
Rohner, R. P. (2016). Introduction to interpersonal acceptance-rejection theory (IPARTheory), methods, evidence, and implications. Retrieved June, 25 , 2018.
Rohner, R. P. ve Britner, P. A. (2002). Worldwide Mental Health Corrolates of Parental Acceptance- Rejection: Review of Cross-Cultural and Intracultural Evidence. Cross-Cultural Research, 36(1), 16-47.
Rohner, R. P. ve Khaleque, A. (2005). Handbook For The Study of Parental Acceptance Rejection. Storrs CT: Rohner Research Publications.
Rohner, R. P. ve Melendez, T. (2008). Parental acceptance-rejection theory studies of intimate adult relationships. Cross-Cultural Research, 42(1), 5-12.
Rosenberg, M. (1965). Society and Adolescent Self-Image. Princeton, NJ: Princeton University Press.
Siyez, D. M., Gezginci Gürçay, E. ve Yüncü, Z. (2012). Madde kullanım bozukluğu olan ve olmayan ergenlerin çocukluk dönemi aile yaşantılarına ilişkin algıları. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 13(4), 299- 305.
Steinberg, L., Fletcher, A. ve Darling, N. (1994). Parental Monitoring and Peer Influences on Adolescent Substance Use. Pediatrics, 93(6), 1060-1064.
Steinberg, L., Mounts, N. S., Lamborn, S. D. ve Dornbusch, S. M. (1991). Authoritative parenting and adolescent across varied ecological niches. Journal of Research on Adolescence, 1(1), 19-36.
Sümer, N. ve Güngör, D. (1999). Çocuk yetiştirme stillerinin bağlanma stilleri, benlik değerlendirmeleri ve yakın ilişkiler üzerindeki etkisi. Türk Psikoloji Dergisi, 14(44), 35-58.
Taylor, S. E., Peplau, L. A. ve Sears, D. O. (2007). Sosyal Psikoloji (2. baskı). (A. Dönmez, Çev.). Ankara: İmge Kitapevi Yayınları.
Türkiye Uyuşturucu Raporu (2018). T.C. İçişleri Bakanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü, Narkotik Suçlarla Daire Başkanlığı. Ankara. http://www.narkotik.pol.tr/Duyurular/Documents/2018%20TURKIYE%20UYUSTURUCU%20RA PORU.pdf
Van der Vorst, H., Engels, R. C., Meeus, W. ve Deković, M. (2006). Parental attachment, parental control, and early development of alcohol use: A longitudinal study. Psychology of addictive behaviors, 20(2), 107-116.
Van Ryzin, M. J., Fosco, G. M. ve Dishion, T. J. (2012). Family and peer predictors of substance use from early adolescence to early adulthood: An 11-year prospective analysis. Addictive Behaviors, 37, 1314-1324. doi:10.1016/j.addbeh.2012.06.020.
Varan, A. (2003). Ebeveyn Kabul-Red/Kontrol Ölçeği (EKAR/K) ve Kişilik Değerlendirme Ölçeği (KİDÖ) Çocuk Formlarının Türkiye Güvenirlik ve Geçerlik Çalışması (Yayımlanmamış çalışma). Ege Üniversitesi, İzmir.
Varan, A. (2003). Ebeveyn Kabul-Red/Kontrol Ölçeği (EKAR/K) ve Kişilik Değerlendirme Ölçeği (KİDÖ) Yetişkin Formları ile Eş Kabul-Red/Kontrol Ölçeği (EşKAR/K) Formlarının Türkiye Güvenirlik ve Geçerlik Çalışması (Yayımlanmamış Çalışma). Ege Üniversitesi, İzmir.
Weiten, W. ve Lloyd, M. A. (2006). Psychology Aplied to Modern Life: Adjustment in the 21st Century. Belmont, CA: Thomson Wadsworth.
Wills, T. A., Resko, J. A., Ainette, M. G. ve Mendoza, D. (2004). Role of parent support and peer support in adolescent substance use: a test of mediated effects. Psychology of Addictive Behaviors, 18(2), 122- 134. doi: 10.1037/0893-164X.18.2.122
Yüncü, Z., Pala, S., Kabasakal, Z.T., Kesebir, S. ve Özbaran, B. (2015). Madde kullanım bozukluğu olan ergenlerde ebeveyn kabul reddi ve kimlik statüleri. Literatür Sempozyum, 7, 23-31.
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Telif Hakkı (c) 2019 Nesne Psikoloji Dergisi