Anahtar Kelimeler
Kadın Psikolojisi
Toplumsal Cinsiyet
Türkçe Romanlar
Tematik Birim Analizi
Nasıl Atıf Yapılır
Öz
Sosyal temsiller teorisi; grubun, grup üyesi olan bireyi ve aynı zamanda bireyin de grubu etkilediğini anlatır. İnsanlar birbiriyle etkileşerek dünyayı sosyal alamda inşa ederler. Bu karşılıklı etkileşim yeni bir bilgi biçiminin oluşmasına yol açar. Bu bilgi türü gündelik bilgidir. Biyolojik cinsiyet; toplumsal roller, cinsiyetler arası eşitsizlik ve kadının çalışma hayatı gibi noktalarda bilgi vermezken toplumsal cinsiyet bu konularda bilgi verir; çünkü toplumsal cinsiyet yeniden inşa edilmiştir. Dilin; gündelik bilginin saklanması, aktarılması ve hatta yeniden yapılandırılmasında rolü vardır. Bu noktada bu çalışmanın amaçlarından ilki erken dönem ve 2010’lu yılların Türkiye’sinde Türkçe romanlardaki toplumsal cinsiyet ve kadın psikolojisiyle ilişkili sosyal temsilleri araştırmaktır. İkinci amaç, aynı dönemdeki kadın ve erkek yazarların romanlarındaki sosyal temsilleri karşılaştırmaktır. Son amaç ise farklı dönemleri kıyaslayarak kadın yazarların ve erkek yazarların cinsiyet içinde sosyal temsiller açısından olası değişimlerini görmektir. Dönemler arasında, erkek rolleri ve erkek vücudunun nesneleştirilmesi artmakta; cinsiyetçilik ve şiddet değişmemekte; kadının ötekileştirilmesi azalmakta ama “kahraman erkek” mitinin ortaya çıkmakta olduğu gözlenmektedir. Öte yandan aynı dönem içinde kadın ve erkek yazarların birbirlerinden genellikle farklılaşmadıkları görülmektedir. Bu çalışma psikolojik roman analizlerinden ve de Türk Edebiyatı’ndaki roman incelemelerinden farklıdır çünkü bu çalışmanın dayanak noktası Sosyal Temsiller Kuramı’dır ve çalışmada tematik birim analizi kullanılmıştır.
Referanslar
Adak, S. (2010). Construction of gendered identities in Turkish national memory: ‘Our’ women and ‘other’ women in the stories of Ömer Seyfettin. Çankaya University Journal of Humanities and Social Sciences, 7(1), 75-100.
Adana, F., Arslantaş, H., Ergin, F., Biçer, N., Kıranşal, N. ve Şahin, S. (2011). Views of male university students about social gender roles: An example from east of Turkey. Journal of Family Violence, 26, 519-526.
Adıvar, H. E. (2014). Handan. İstanbul: Can Sanat Yayınları.
Akdeniz, S. (2008). Tanzimat dönemi edebiyatçılarının kadın problemine yaklaşım biçimleri. Ege Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Araştırma Dergisi, 15, 1- 32.
Arat, Y. (2011). Çekişme ve işbirliği: Türkiye’de kadınların güçlenme mücadeleleri. R. Kasaba, (Ed.), Türkiye tarihi: Modern Dünyada Türkiye: 1839-2010 içinde (415-449). İstanbul: Kitap Yayınevi.
Aubrey, J. S. (2006). Effects of sexually objectifying media on self-objectification and body surveillance in undergraduates: Results of a 2-year panel study. Journal of Communication, 56, 366-386.
Aygün, G. S. (2010). Ölmüş bir kadının evrak-ı metrukesi. İstanbul: Lacivert Yayıncılık.
Aytaş, G. (2002). Batılılaşma maceramızda Türk romanına yansıyan tipler –I-. G. Ü. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(1), 133-148.
Bauer, M. W. ve Gaskell, G. (1999). Towards a paradigm in research on social representations. Journal for the Theory of Social Behavior, 29(2), 163-186.
Bilgin, N. (2006). Sosyal bilimlerde içerik analizi: Teknikler ve örnek çalışmalar. Ankara: Siyasal Kitabevi.
Budak, C. (2018). The past and the present of feminist movement in Turkey. Dijital Çağda İşletmecilik Dergisi, 1(1), 38-49.
Burcu, E. (2002). Tanzimat dönemi Türk romanında kadın üzerine bir değerlendirme. Kadın/Women 2000, 3(2), 47-70.
Carli, L. L. (2001). Gender and social influence. Journal of Social Issues, 57(4), 725-741.
Ceran, D. (2002). Mürebbiyelik ve Türk romanında bazı mürebbiye tipleri. Türkiyat Araştırmalar Dergisi, 12, 215-227.
Cirhinoğlu, F. G., Aktaş, V. ve Öner-Özkan, B. (2006). Sosyal temsil kuramına genel bir bakış. Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 30(2), 163-174.
Coşkun, B. (2010). Türk modernleşmesini kadın romanları üzerinden okumak. Turkish Studies, 5(4), 930-964.
Cohen, J. (1960). A coefficient of agreement for nominal scales. Educational and Psychological Measurement, 20(1): 37–46.
Crawford, M. (2012). Transformations: Women, gender, & psychology. New York: McGraw-Hill.
Erden-İmamoğlu, S. (2013). Gender roles and social identification: The two major factors to shape Turkish women. Education, 134(1), 82-93.
Esendal, M. Ş. (2013). Ayaşlı ile kiracıları. Ankara: Bilgi Yayınevi.
Franzoi, S. L. (2009). Social Psychology. New York, NY: McGraw Hill.
Fredrickson, B. L. ve Roberts, T. (1997). Towards understanding women’s lived experiences and mental health risks. Psychology of Women Quarterly, 21, 173-206.
Hayes, N. (2000). Doing psychological research: Gathering and analyzing data. New York, NY: McGraw Hill.
Helgeson, V. S. (2005). Psychology of gender. Upper Saddle River, N. J.: Pearson Prentice Hall.
Hogg, A. M. ve Abrams, D. (1988). Social Identifications. London: Routledge.
Höijer, B. (2011). Social representations theory: A new theory for media research. Nordicom Review. 32(2). 3-16.
Glick, P. ve Fiske, S. T. (2001). An Ambivalent Alliance: Hostile and Benevolent Sexism as Complementary Justifications for Gender Inequality. American Psychologist, 56, 109-118.
Glick, P., Sakallı-Ugurlu, N., Ferreira, M. C., ve Anguiar de Souza, M. (2002). Ambivalent sexism and attitudes towards wife abuse in Turkey and Brazil. Psychology of Women Quarterly, 26, 292-297.
Karabulut, M. (2013). Tanzimat dönemi Türk romanında kadın üzerine tematik bir inceleme. Erdem Dergisi, 64, 49-69.
Karaosmanoğlu, Y. K. (2014). Yaban. İstanbul: İletişim Yayınları.
Karataş, E. (2009). Türkiye’de kadın hareketleri ve edebiyatımızda kadın sesleri. International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 4(8), 1652-1673.
Kulin, A. (2013). Gizli anların yolcusu. İstanbul: Everest Yayınları.
Livaneli, Z. (2013). Kardeşimin hikayesi. İstanbul: Doğan Kitap.
Moscovici, S. (1984a). The phenomenon of social representations. R. M. Farr ve S. Moscovici, (Eds.), Social Representations içinde (3-69). Cambridge: Cambridge University Press.
O’Neil, J. M. (2008). Summarizing 25 years of research on men’s gender role conflict using the gender roles scale. The Counseling Psychology, 36(3), 358-445.
Öner, B. (2002). Sosyal temsiller. Kriz Dergisi, 10(1), 29-35.
Önertoy, O. (1998). Cumhuriyet Döneminde Roman. O. Önertoy, Z. Güneş ve S. Öztürk-Çelik, (Eds.), Çağdaş Türk Edebiyatı içinde (115-135). Eskişehir: Açık Öğretim Fakültesi Yayınları.
Polat-Atan, Ö. (2013, Mayıs). Tanzimat romanlarında kadın ve eğitim. Ed. M. Arslan, Uluslar Arası Türk Dili ve Edebiyatı Kongresi. International Burch University’de sunulmuş çalışma, Saray Bosna, 17-19 Mayıs (ss. 223-237). Sarajevo: Burc University Publication.
Potter, J. ve Edwards, D. (1999). Social representations and discursive psychology: From cognition to action. Culture and Psychology, 5(4), 447-458.
Robinson, D. T. ve Schwartz, J. P. (2004). Relationship between gender roles conflict and attitudes towards women and African Americans. Psychology of Men and Masculinity, 5(1), 65-71.
Tan, C. (2013). İz. İstanbul: Altın Kitaplar Yayınevi.
Taylor, S. E., Peplau, L. A. ve Sears, D. O. (2006). Social psychology. Upper Saddle River, New Jersey: Pearson Prentice Hall.
Tazeoğlu, K. (2014). Bukre. İstanbul: Destek Yayınları.
Vandello, J. A. ve Cohen, D. (2008). Culture, gender, and men’s intimate partner violence. Social and Personality Psychology Compass, 2(2), 652-657.
VERBI Software – Consult – Sozialforschung GmbH (2013). MAXQDA11: Software for Qualitative Data Analysis [Software]. http://www.maxqda.com/
White, J. W., Smith, P. H., Koss, M. P. ve Figueredo, A. J. (2000). Intimate partner aggression: What have we learned? Comment on Archer (2000). Psychological Bulletin, 126, 690-696.
Williams, J. H. (1987). Psychology of Women. New York, NY: W. W. Norton.
Yapar-Gönenç, A. (2006). Fransa’da ve Türkiye’de kadın hareketleri. İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 27(1), 63-84.
Zemore, S. E., Fiske, S. T. ve Kim, H. (2000). Gender stereotypes and the dynamics of social interaction. T. Eckers ve H. M. Trautners, (Eds.), The developmental social psychology of gender içinde (247-242). Mahvah, NJ: Lawrence Erlbaum Associates.
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Telif Hakkı (c) 2018 Nesne Psikoloji Dergisi