Anahtar Kelimeler
sağlıkla ilgili işlevsel olmayan
Nasıl Atıf Yapılır
Öz
Bu çalışmanın amacı, Sağlık Bilişleri Anketi’nin Türkçeye çevrilmesi ve yetişkin örnekleminde psikometrik özelliklerinin değerlendirilmesidir. Hadjistavropoulos ve arkadaşları (2012) tarafından geliştirilen ölçek, sağlık kaygısıyla bağlantılı olan sağlıkla ilgili işlevsel olmayan inançları değerlendirmektedir. Çalışmanın örneklemini, fiziksel hastalık tanısı olan ve olmayan, 18-65 yaş arasındaki 343 kişi oluşturmaktadır (242 kadın, 100 erkek, 1 diğer). Katılımcılara Sosyodemografik Bilgi Formu, Sağlık Bilişleri Anketi, Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği, Hastalık Algısı Ölçeği-Kişisel Kontrol Faktörü, Sağlık Anksiyetesi Ölçeği-Kısa Form ve Hastalık Davranışını Değerlendirme Ölçeği uygulanmıştır. Yapılan faktör analizleri sonucunda, ölçeğin tanısı olan ve olmayan gruplara uygulanan her iki formunun da orijinalindekine uygun şekilde 4 faktörlü yapıya sahip olduğu ve benzer madde dağılımı gösterdiği bulunmuştur. Faktörler “hastalıkla baş etmede güçlük”, “tıbbi hizmetlerin yetersizliği”, “hastalığın korkutuculuğu” ve “hastalık olasılığı” şeklinde adlandırılmıştır. Her iki grupta faktörlerin iç tutarlılık ve test tekrar test güvenirliği incelenmiştir ve tatminkar değerlere sahip olduğu belirlenmiştir. Yapılan korelasyon ve regresyon analizlerinde, ölçeğin, diğer ölçeklerle olan ilişkilerinin beklenen şekilde olduğu bulunmuştur. Bu bulgular, Sağlık Bilişleri Anketi’nin, Türkiye’de fiziksel hastalık tanısı olan ve olmayan gruplarda sağlıkla ilgili işlevsel olmayan inançları değerlendirmede güvenilir ve geçerli bir araç olduğunu desteklemektedir.
Referanslar
Alberts, N. M. ve Hadjistavropoulos, H. D. (2014). Parental illness, attachment dimensions, and health beliefs: Testing the cognitive-behavioural and interpersonal models of health anxiety. Anxiety, Stress, & Coping, 27(2), 216–228. Amerikan Psikiyatri Birliği, Psikiyatride Hastalıkların Tanımlanması ve Sınıflandırılması Elkitabı, Yeniden Gözden Geçirilmiş Dördüncü Baskı (DSM-IV-TR), Amerikan Psikiyatri Birliği, Washington DC, 2000’den çeviren Köroğlu, E., Hekimler Yayın Birliği, Ankara, 2001.
Arbuckle, J. L. (2012). Amos 21.0 User's Guide. Chicago: IBM SPSS.
Asmundson, G. J. G., Abramowitz, J. S., Richter, A. A. ve Whedon, M. (2010). Health anxiety: Current perspectives and future directions. Current Psychiatry Reports, 12, 306–312.
Aydemir, Ö., Güvenir, T., Küey, L. ve Kültür, S. (1997). Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği Türkçe formunun geçerlilik ve güvenirlik çalışması. Türk Psikiyatri Dergisi, 8(4), 280-287.
Aydemir, Ö., Kırpınar, İ., Satı, T., Uykur, B. ve Cengisiz, C. (2012). Sağlık Anksiyetesi Ölçeği’nin Türkçe için güvenilirlik ve geçerlilik çalışması. Nöropsikiyatri Arşivi, 50, 325-331.
Bahadır-Yılmaz, E., Ayvat, İ. ve Şiran, B. (2018). Hastanede yatan hastalarda sağlık anksiyetesi ile sağlık programlarını izleme motivasyonları arasındaki ilişki. Fırat Tıp Dergisi, 23(1), 11-17.
Bozkurt Zincir, S., Sunbul, M., Aydin Sunbul, E., Dalkilic, B., Cengiz, F., Kivrak, T. ve Erdal Durmus, E. (2014). Evaluation of alexithymia, somatosensory sensitivity, and health anxiety levels in patients with noncardiac chest pain. BioMed Research International, 2014, 1-6.
Deale, A. (2007). Psychopathology and treatment of severe health anxiety. Psychiatry, 6(6), 240-246.
Fergus, T. A. (2014). Health-related dysfunctional beliefs and health anxiety: Further evidence of cognitive specificity. Journal of Clinical Psychology, 70(3), 248- 259.
Fulton,J. J., Marcus, D. K. ve Merkey, T. (2011). Irrational health beliefs and health anxiety. Journal of Clinical Psychology, 67(6), 527-538.
Gül, A. İ., Uçar, M., Sarp, Ü., Karaaslan, Ö. ve Börekçi, E. (2014). Miyofasyal ağrı sendromu ve sağlık anksiyetesi arasındaki ilişki. International Journal of Clinical Research, 2(3), 89-92.
Güleç, H. (2012). Hastalık Davranışını Değerlendirme Ölçeği’nin Türkçe uyarlamasının geçerlilik ve güvenilirliği: Bir ön çalışma. Düşünen Adam Psikiyatri ve Nörolojik Bilimler Dergisi, 25(1), 140-146.
Hadjistavropoulos, H. D., Janzen, J. A., Kehler, M. D., Leclerc, J.A., Sharpe, D. ve Bourgault-Fagnou, M. D. (2012). Core cognitions related to health anxiety in self- reported medical and non-medical samples. Journal of Behavioral Medicine, 35, 167-178.
Hayter, A. L., Salkovskis, P. M., Silber, E. ve Morris, R. G. (2016). The impact of health anxiety in patients with relapsing remitting multiple sclerosis: Misperception, misattribution and quality of life. British Journal of Clinical Psychology, 55(4), 371-386.
Heanen, M. A., de Jong, P. J., Schmidt, A. J. M., Stevens, S. ve Visser, L. (2000). Hypochondriacs' estimation of negative outcomes: domain-specificity and responsiveness to reassuring and alarming information. Behaviour Research and Therapy, 38, 819-833.
Hu, L. ve Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling, 6(1), 1-55.
Kocaman, N., Özkan, M., Armay, Z. ve Özkan, S. (2007). Hastalık Algısı Ölçeği’nin Türkçe uyarlamasının geçerlilik ve güvenirlik çalışması. Anadolu Psikiyatri Dergisi. 8, 271- 280.
Marcus, D. K. (1999). The cognitive-behavioral model of hypochondriasis: Misinformation and triggers. Journal of Psychosomatic Research, 47(1), 79- 91.
Marcus, D. K. ve Church, S. E. (2003). Are dysfunctional beliefs about illness unique to hypochondriasis? Journal of Psychosomatic Research, 54, 543-547.
Meydan, C. H. ve Şeşen, H. (2015). Yapısal Eşitlik Modellemesine Giriş. Yapısal Eşitlik Modellemesi Amos Uygulamaları. (ss. 5-41). Ankara: Detay Anatolia Akademik Yayıncılık Ltd. Şti.
Moss-Morris, R., Weinman, J., Petrie, K. J., Horne, R., Cameron, L. D. ve Buick L. (2002). The Revised Illness Perception Questionnaire (IPQ-R). Psychology & Health. 17, 1-16.
Pugh, N. E. (2010). Elucidating the relationship between health anxiety and behaviour. (Unpublished master thesis). University of Regina, Regina- Saskatchewan.
Rachman, S. (2012). Health anxiety disorders: A cognitive construal. Behaviour Research and Therapy, 50, 502-512.
Reiser, S. J., McMillan, K. A., Wright, K. D. ve Asmundson, G. J. G. (2014). Adverse childhood experiences and health anxiety in adulthood. Child Abuse & Neglect, 38, 407-413.
Rief, W., Hiller, W. ve Margraf, J. (1998). Cognitive aspects of hypochondriasis and the somatization syndrome. Journal of Abnormal Psychology, 107(4), 587- 595.
Rief, W., Ihle, D. ve Pilger, F. (2003). A new approach to assess illness behaviour. Journal of Psychosomatic Research, 54, 405-414.
Salkovskis, P. M., Rimes, K. A., Warwick, H. M. C. ve Clark, D.M. (2002). The Health Anxiety Inventory: Development and validation of scales for the measurement of health anxiety and hypochondriasis. Psychological Medicine, 32, 843-853.
Schermelleh-Engel, K., Mossbrugger, H. ve Müller, H. (2003). Evaluating the fit of structural equation models: Tests of significance and descriptive hoodness- of-fit measures. Methods of Psychological Research Online. 8(2): 23-74.
Tabachnick, B. G. ve Fidell, L. S. (2007). Using multivariate statistics (5th ed.). Boston: Pearson Education Inc.
Weck, F., Neng, J. M. B., Richtberg, S. ve Stangier, (2012). Dysfunctional beliefs about symptoms and illness in patients with hypochondriasis. Psychosomatics, 53, 148-154.
Weinman, J., Petrie, K. J., Moss-Morris, R. ve Horne, R. (1996). The Illness Perception Questionnaire: A new method for assessing the cognitive representation of illness. Psychology & Health. 11, 431-445.
Wolf, E. J., Harrington, K. M., Clark, S. L., ve Miller, M. W. (2013). Sample size requirements for structural equation models: An evaluation of power, bias, and solution propriety. Educational and Psychological Measurement, 76(6), 913-934.
World Health Organization. (2014). Constitution of the World Health Organization. Basic Documents (48th ed.) (pp. 1). Italy: WHO Press.
Zigmond, A. S. ve Snaith, R. P. (1983). The Hospital Anxiety and Depression Scale. Acta Psychiatr Scand, 67, 361-390.
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Telif Hakkı (c) 2018 Nesne Psikoloji Dergisi