Anahtar Kelimeler
kendini belirleme kuramı
ergenlik
Nasıl Atıf Yapılır
Öz
Ergenin pozitif gelişimiyle ilgili önemsenen alanlardan biri olumlu sosyal davranışlardır. Olumlu Sosyal Davranışlar ve motivasyon arasındaki ilişkiye odaklanan farklı kuramlar bulunmakla birlikte, son yıllarda en sık tercih edilen kuramlardan biri Kendini Belirleme Kuramıdır. Kuram bağlamında yürütülen çalışmalar incelendiğinde, sıklıkla Olumlu Sosyal Davranışlar Alanında Kendini Düzenleme Ölçeğinin (OSDKDÖ) Prosocial Self-Regulation Questionnaire: SRQ-P kullanıldığı görülmüştür. Bu araştırmada OSDKDÖ'nün Türkçeye uyarlamasının yapılması ve psikometrik özelliklerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bunun için iki farklı örneklem kullanılmıştır. Birinci örneklem Ankara şehir merkezinden 9., 10. ve 11. sınıflara devam eden toplam 583 (318’u kız ve 265’i erkek) ergenden; ikinci örneklem lise birinci sınıfında okuyan 494 ergenden (227’si kız ve 267’si erkek). oluşmaktadır. Birinci örneklemin yaş ortalaması 15.9’dür (S = .88; ranj = 13.5–18.4); ikinci örneklem yaş ortalaması ise 14.4’tür (S = .33; ranj = 13.5–15.8). Ölçeğin psikometrik özelliklerini belirlemek için yapılan analizler sonucunda, ölçeğin ergen örneklemi için geçerli ve güvenilir olduğu ortaya konmuştur. Ayrıca araştırma sonucunda ölçeğin üç farklı şekilde puanlanabileceği belirlenmiştir. Bunlar, göreli özerklik puanı hesaplamak, ölçeğin alt boyutların ayrı ayrı kullanmak ve ölçeğin alt boyutlarından oluşan özerk ve kontrollü motivasyon boyutlarını kullanmak.
Anahtar sözcükler: Olumlu Sosyal Davranışlar Alanında Kendini Düzenleme Ölçeği, Kendini
Referanslar
Arnold, N. (2014). Understanding the Relationship Between Parenting and Children's Prosocial Motivation (Doctoral dissertation).
Akyel, H. B. (1986). Altruistic behavior and prosocial moral reasoning among Turkish high school students. Yayınlanmamış doktora tezi, University of Maryland.
Assor, A., Roth, G. ve Deci, E. L. (2004). The emotional costs of parents’ conditional regard: A self determination theory analysis. Journal of Personality, 72, 47- 88.
Bayraktar, F., Kındap, Y., Kumru, A. ve Sayıl, M. (2010). Olumlu Sosyal ve Saldırgan Davranışlar Ölçeği’nin (OSDS) Türk ergen örnekleminde psikometrik açıdan incelenmesi. Türk Psikoloji Yazıları, 13(26), 1-13.
Bayraktar, F., Sayıl, M. ve Kumru, A. (2009). Liseli ergenler ve üniversiteli gençlerde benlik saygısı: Ebeveyn ve akrana bağlanma, empati ve psikolojik uyum değişkenlerinin rolü. Türk Psikoloji Dergisi, 24(63), 48-63.
Boxer, P., Tisak, M. S. ve Goldstein, E. (2004). Is it to be good? An exploration of aggressive and prosocial behavior subtypes in adolescence. Journal of Youth and Adolescence, 33(2), 91-100.
Carlo, G., Hausmann, A., Christiansen, S. ve Randall, B.A. (2003). Sociocognitive and behavioral correlates of a measure of prosocial tendencies for adolescents. Journal of Early Adolescece, 23, 107-134.
Carlo, G. ve Randall, B. A. (2001). Are all prosocial behaviors equal? A socioecological developmental conception of prosocial behavior. İçinde F. Columbus (Ed.), Advances in psychology research, Volume II (sy. 151-170). New York: Nova Science.
Carlo, G. ve Randall, B. A. (2002). The development of a measure of prosocial behaviors for late adolescents. Journal of Youth and Adolescence, 31, 31-44.
Davis, M. H. (1983). Measuring individual differences in empathy: Evidence for a multidimensional approach. Journal of Personality and Social Psychology, 44, 113-126.
Deci, E. L., Eghrari, H., Patrick, B. C. ve Leone, D. R. (1994). Facilitating internalization: The self-determination theory perspective. Journal of Personality, 62, 119-142.
Deci, E. L. ve Ryan, R. M. (1985). Intrinsic motivation and self-determination in human behavior. New York: Plenum.
Deci, E. L. ve Ryan, R. M. (2000). The “what” and “why” of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227-268.
Deci, E. L. ve Ryan, R. M. (2008). Facilitating optimal motivation and psychological well-being across life’s domains. Canadian Psychology, 49(1), 14-23.
Eisenberg, N. (1986). Altruistic emotion, cognition and behavior. Hillsdale, NJ: Erlbaum.
Gagné, M. (2003). The role of autonomy support and autonomy orientation in prosocial behavior engagement. Motivation and Emotion, 27, 199-223.
Grolnick, W. S., Deci, E. L. ve Ryan, R. M. (1997). Internalization within the family: The self-determination theory perspective. İçinde J. E. Grusec ve L. Kuczynski (Eds.), Parenting and children’s internalization of values: A handbook of contemporary theory (sy. 78-99). London: Wiley.
Grolnick, W. S. ve Ryan, R. M. (1987). Autonomy in children’s learning: An experimental and individual difference investigation. Journal of Personality and Social Psychology, 52, 890-898.
Grolnick, W, S. ve Ryan, R. M. (1989). Parent styles associated with children's self- regulation and competence in school. Journal of Educational Psychology, 81, 143-154.
Kanat-Maymon, M. ve Assor, A. (2010). Perceived maternal control and responsiveness to distress as predictors of young adults’ empathic responses. Personality and Social Psychology Bulletin, 36(1), 33-46.
Kındap, Y. (2011). A longitudinal study of the relationship between supportive parenting, social adjustment and self-determination level among adolescents on the basis of self Determination Theory. Unpublished doctoral dissertation, Department of Psychology, Hacettepe University.
Koestner, R., Ryan, R. M., Bernieri, F. ve Holt, K. (1984). Setting limits on children’s behavior: The differential effects of controlling versus informational styles on children’s intrinsic motivation and creativity. Journal of Personality, 54, 233-248.
Kumru, A., Carlo, G. ve Edwards, C. P. (2004). Olumlu sosyal davranışların ilşkisel, kültürel, bilişsel ve duyuşsal bazı değişkenlerle ilişkisi. Türk Psikoloji Dergisi, 19(54), 109-125.
Niemiec, C. P., Lynch, M. F., Vansteenkiste, M., Bernstein, J., Deci, E. L. ve Ryan, R. M. (2006). The antecedents and consequences of autonomous self- regulation for college: A self-determination theory perspective on socialization. Journal of Adolescence, 29, 761-775.
Özdikmenli-Demir, G. (2009). Üniversite öğrencilerinin kimlik gelişiminde sosyal ve kimlik sermayelerinin rolü. Yayınlanmamış doktora tezi, Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
Özdikmenli, G. (2004). Kişilerarası ilişkilerdeki bireyci-toplulukçu yönelimlerin çocuklarda ve gençlerde yaşa, kuşağa ve öykü türüne göre incelenmesi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
Alborzi, M. ve Razavieh, A. (2004). A comparatiye study of prosocial self-regulation in gifted, blind and normal children. Journal of Psychology, 8 (2), 128-143.
Reeve, J. (2002). Self-determination theory applied to educational settings. İçinde E. L. Deci ve R. M. Ryan (Eds.), Handbook of self-determination research (sy. 183-203). Rochester, NY: University of Rochester Press.
Reeve, J. (2006). Teachers as facilitators: What autonomy-supportive teachers do and why their students benefit. The Elementary School Journal, 106(3), 225-236.
Roth, G. (2008). Perceived parental conditional regard and autonomy support as predictors of young adults’ self-versus other-oriented prosocial tendencies. Journal of Personality, 76(3), 513-534.
Roth, G., Assor, A., Niemiec, C. P., Ryan, R. M. ve Deci, E. L. (2009). The emotional and academic consequences of parental conditional regard: Comparing conditional positive regard, conditional negative regard, and autonomy support as parenting practices. Developmental Psychology, 45, 1119-1142.
Roth, G., Kanat-Maymon, Y. ve Bibi, U. (2011). Prevention of school bullying: The important roleof autonomy-supportive teaching and internalization of pro- social values. The British Psychological Society, 81, 654-666.
Ryan, R. M. ve Connell, J. P. (1989). Perceived locus of causality and internalization: Examining reasons for acting in two domains. Journal of Personality and Social Psychology. 57, 749-761.
Ryan, R. M. ve Deci, E. L. (2000). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being. American Psychologist, 55(1), 68-78.
Ryan, R. M., Deci, E. L., Grolnick, W. S. ve La Guardia, J. G. (2006). The significance of autonomy and autonomy support in psychological development and psychopathology. İçinde D. Cicchetti ve D. Cohen (Eds.) Developmental Psychopathology: Vol. 1. Theory and Methods. New York: Wiley.
Sobus, M. S. (1995). Mandating community service: Psychological implications of requiring prosocial behavior. Law and Psychology Review, 19, 153-182.
Soenens, B., Vansteenkiste, M., Lens, W., Luyckx, K., Goossens, L., Beyers, W., ... (2007). Conceptualizing parental autonomy support: Adolescent perceptions of promotion of independence versus promotion of volitional functioning. Developmental Psychology, 43, 633-646.
Soenens, B. ve Vansteenkiste, M. (2005). Antecedents and outcomes of self- determination in three life domains: The role of parents’ and teachers’ autonomy support. Journal of Youth and Adolescence, 34, 589-604.
Soenens, B., ve Vansteenkiste, M. (2010). A theoretical upgrade of the concept of parental psychological control: Proposing new insights on the basis of self- determination theory. Developmental Review, 30, 74-99.
Staub, E. (1978). Positive social behavior and morality: Vol. 1. Social and personal influences. New York: Academic Press.
Stukas, A. A., Snyder, M. ve Clary, E. G. (1999). The effects of “mandatory volunteerism” on intentions to volunteer. Psychological Science, 10, 59-64.
Vallerand, R. J. (1997). Toward a hierarchical model of intrinsic and extrinsic motivation. In M. P. Zanna (Ed.), Advances in experimental social psychology (Sayı, 29; sy. 271-360). San Diego, CA: Academic Press.
Vansteenkiste, M., Simons, J., Lens, W., Sheldon, K. M. ve Deci, E. L. (2004). Motivating learning, performance, and persistence: The synergistic role of intrinsic goals and autonomy-support. Journal of Personality and Social Psychology, 87, 246–260.
Vansteenkiste, M., Simons, J., Lens, W., Soenens, B. ve Matos, L. (2005). Examining the impact of extrinsic versus intrinsic goal framing and internally controlling versus autonomy-supportive communication style upon early adolescents’ academic achievement. Child Development, 76, 483-501.
Wentzel, K. R., Filisetti, L. ve Looney, L. (2007). Adolescent prosocial behavior: The role of self‐processes and contextual cues. Child development, 78(3), 895- 910.
Williams, G. C. ve Deci, E. L. (1996). Internalization of biopsychosocial values by medical students: A test of self-determination theory. Journal of Personality and Social Psychology, 70, 767– 779
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Telif Hakkı (c) 2018 Nesne Psikoloji Dergisi