Anahtar Kelimeler
cinsiyet
dil
özerklik-ilişkisellik
zamir
Nasıl Atıf Yapılır
Öz
Önceki çalışmalar, benlik kurgusunun dil kullanımındaki farklılıklar ile manipüle edilebildiğini; örneğin birinci tekil şahıs zamirlerinin özerk benlik kurgusunu, birinci çoğul şahıs zamirlerinin ise ilişkisel benlik kurgusunu hazırladığını göstermiştir. Ayrıca, dil kullanımıyla yapılan bu tarz manipülasyonlara kadınların daha hassas olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışma kapsamında “ben” veya “biz” zamirlerinin kullanımıyla benlik kurgusu manipüle edilmiş ve bu manipülasyona Türkiye örnekleminde de kadınların daha hassas olup olmadığı araştırılmıştır. Toplam 155 üniversite öğrencisinden oluşan örneklemde, bir gruba içinde “ben” zamirinin geçtiği, diğer gruba ise “biz” zamirinin geçtiği ifadelere ne oranda katıldıkları sorulmuş ve sonrasında benlik kurguları ölçülmüştür. Sonuçlar kadınların erkeklere oranla daha ilişkisel olduğunu, özerklik seviyesinde ise cinsiyet farklılığı olmadığını göstermiştir. Zamir türü tek başına benlik kurgusunu etkilememiş, cinsiyet ve zamir türü arasında ise ilişkisel benlik kurgusu için anlamlı bir etkileşim bulunmuştur. Buna göre, “biz” zamirinin kullanımı sadece kadınlarda ilişkisel benlik kurgusunu arttırmıştır. Bu çalışma, Türkçe psikoloji literatüründe ilk defa dilde zamir türünün manipüle edilmesi yoluyla benlik kurgusunun hazırlanabildiğini, ayrıca bunun cinsiyet farklılıklarından etkilendiğini ve kadınların bu tarz manipülasyonlara nispeten daha hassas olduğunu göstermiştir. Gelecek çalışmalar için olası çıkarımlar tartışılmıştır.
Referanslar
Arkonaç, S. A. (2010). Gündelik Türkçe konuşmalarda bireyin stratejik özne konumlanışı ya da eylemine göre konumlanışı: Sıradan episodlara dayalı bir analiz. Psikoloji Çalışmaları Dergisi, 30, 21-32.
Aron, A., Aron, E. N. ve Smollan, D. (1992). Inclusion of other in the self scale and the structure of interpersonal closeness. Journal of Personality and Social Psychology, 63, 596-612. doi:10.1037/0022-3514.63.4.596
Bond, M. H. ve Yang, K. S. (1982). Ethnic affirmation versus cross-cultural accommodation: The variable impact of questionnaire language on Chinese bilinguals from Hong Kong. Journal of Cross-Cultural Psychology, 13, 169- 185. doi:10.1177/0022002182013002003
Brewer, M. B. ve Gardner, W. (1996). Who is this "We"? Levels of collective identity and self representations. Journal of Personality and Social Psychology, 71, 83-93. doi: 10.1037/0022-3514.71.1.83
Cross, S. E., Hardin, E. E. ve Gercek-Swing, B. (2011). The what, how, why, and where of self-construal. Personality and Social Psychology Review, 15, 142- 179. doi:10.1177/1088868310373752
Cross, S. E. ve Madson, L. (1997). Models of the self: Self-construals and gender. Psychological Bulletin, 122, 5–37. doi:10.1037//0033-2909.122.1.5
Cuddy, A. J., Wolf, E. B., Glick, P., Crotty, S., Chong, J. ve Norton, M. I. (2015). Men as cultural ideals: Cultural values moderate gender stereotype content. Journal of Personality and Social Psychology, 109, 622-635. doi:10.1037/pspi0000027
Ercan, H. (2013). Genç yetişkinlerde benlik kurgusu üzerine bir çalışma. Journal of World of Turks, 5, 257-178.
Ergenç, İ. (2008). Dilin beyinde gerçekleşimi ve konuşma eylemi. Kognitif Nörobilimler içinde (169-185). İstanbul: Nobel Tıp Kitabevi.
Gardner, W. L., Gabriel, S. ve Lee, A. Y. (1999). “I" value freedom, but "we" value relationships: Self-construal priming mirrors cultural differences in judgment. Psychological Science, 10, 321-326. doi:10.1111/1467-9280.00162
Göregenli, M. (1995). Kültürümüz açısından bireycilik-toplulukçuluk eğilimleri: Bir başlangıç çalışması. Türk Psikoloji Dergisi, 10, 1-14.
Güngör, S. (2014). Türk siyasetinde dil kullanımı: TBMM grup konuşmalarında siyasal söylem analizi. Yasama Dergisi, 26, 65-88.
Gur, R. C., Alsop, D., Glahn, D., Petty, R., Swanson, C. L., Maldjian, J. A., ... ve Gur, R. E. (2000). An fMRI study of sex differences in regional activation to a verbal and a spatial task. Brain and Language, 74, 157-170. doi:10.1006/brln.2000.2325
Herlitz, A., Airaksinen, E. ve Nordström, E. (1999). Sex differences in episodic memory: the impact of verbal and visuospatial ability. Neuropsychology, 13, 590-597. doi:10.1037//0894-4105.13.4.590
İmamoğlu, E. O. (2003). Individuation and relatedness: Not opposing but distinct and complementary. Genetic, Social, and General Psychology Monographs, 129, 367-402.
İmamoğlu, E. O., Günaydın, G. ve Selçuk, E. (2011). Özgün benliğin yordayıcıları olarak kendileşme ve ilişkililik: Cinsiyetin ve kültürel yönelimlerin ötesinde. Türk Psikoloji Dergisi, 26, 27-43.
Kağıtçıbaşı, Ç. (2000). Kültürel psikoloji – Kültür bağlamında insan ve aile. İstanbul: Evrim Yayınları.
Kağıtçıbaşı. Ç. (2005). Autonomy and relatedness in cultural context: Implications for self and family. Journal of Cross-Cultural Psychology, 36, 403-422. doi:10.1177/0022022105275959
Karakitapoğlu-Aygün, Z. (2004). Self, identity, emotional well-being among Turkish university students. The Journal of Psychology, 138, 457-478. doi:10.3200/JRLP.138.5.457-480
Kashima, E. S. ve Kashima, Y. (1998). Culture and language: The case of cultural dimensions and personal pronoun use. Journal of Cross-Cultural Psychology, 29, 461-486. doi:10.1177/0022022198293005
Kashima, E. S. ve Hardie, E. A. (2000). Development and validation of the relational, individual, and collective self-aspects (RIC) scale. Asian Journal of Social Psychology, 3, 19-48. doi:10.1111/1467-839x.00053
Kashima, Y. ve Kashima, E. S. (2003). Individualism, GNP, climate, and pronoun drop: is individualism determined by affluence and climate, or does language use play a role? Journal of Cross-Cultural Psychology, 34, 125-134. doi:10.1177/0022022102239159
Kemmelmeier, M. ve Oyserman, D. (2001). Gendered influence of downward social comparisons on current and possible selves. Journal of Social Issues, 57, 129-148. doi:10.1111/0022-4537.00205
Kemmelmeier, M. ve Cheng, B. Y. M. (2004). Language and self-construal priming: A replication and extension in a Hong Kong sample. Journal of Cross- Cultural Psychology, 35,705-771. doi:10.1177/0022022104270112
Kurt, A. (2000). A comparison of three self-construal conceptualizations and scales with reference to issues of culture and gender. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Lee, S.W. S., Oyserman, D. ve Bond, M. H. (2010). Am I doing better than you? That depends on whether you ask me in English or Chinese: Self-enhancement effects of language as a cultural mindset prime. Journal of Experimental Social Psychology, 46, 785-791. doi:10.1016/j.jesp.2010.04.005
Madson, L. ve Trafimov, D. (2001). Gender comparisons in the private, collective, and allocentric selves. The Journal of Social Psychology, 141, 551-559. doi:10.1080/00224540109600571
Markus, H. ve Kitayama, S. (1991). Culture and the self: Implications for cognition, emotion, and motivation. Psychological Review, 98, 224-253. doi:10.1037/0033-295X.98.2.224
Marian, V. ve Kaushanskaya, M. (2004). Self-construal and emotion in bicultural bilinguals. Journal of Memory and Language, 51, 190-201. doi:10.1016/j.jml.2004.04.003
Na, J. ve Choi, I. (2009). Culture and first-person pronouns. Personality and Social Psychology Bulletin, 35, 1492-1499. doi:10.1177/0146167209343810
Oishi, S., Wyer, R. S. Jr. ve Colcombe, S. (2000). Cultural variation in the use of current life satisfaction to predict the future. Journal of Personality and Social Psychology, 78, 434-445. doi:10.1037/0022-3514.78.3.434
Oyserman, D. ve Lee, S. W. S. (2008). Does culture influence what and how we think? The effects of priming individualism and collectivism. Psychological Bulletin, 134, 311-342. doi:10.1037/0033-2909.134.2.311
Singelis, T. M. (1994). The measurement of independent and interdependent self- construals. Personality and Social Psychology Bulletin, 20, 580–591. doi:10.1177/0146167294205014
Singelis, T. M., Triandis, H. C., Bhawuk, D. P. S. ve Gelfand, M. J. (1995). Horizontal and vertical dimensions of individualism and collectivism: A theoretical and measurement refinement. Cross-Cultural Research, 29, 240–275. doi:10.1177/106939719502900302
Trafimow, D., Triandis, H. C. ve Goto, S. G. (1991). Some tests of the distinction between the private and the collective self. Journal of Personality and Social Psychology, 60, 649-655. doi:10.1037//0022-3514.60.5.649
Trafimow, D., Silverman, E. S., Fan, R. M. T. ve Law, J. S. F. (1997). The effects of language and priming on the relative accessibility of the private self and the collective self. Journal of Cross-Cultural Psychology, 28, 107-123. doi:10.1177/0022022197281007
Tuncer, G. (2005). The self in family context and traditional family values on attitudes toward paternalistic leadership styles. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Koç Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Uskul, A. K., Hynie, M. ve Lalonde, R. (2004). Interdependence as a mediator between culture and interpersonal closeness for Euro-Canadians and Turks. Journal of Cross-Cultural Psychology, 35, 174-91. doi:10.1177/0022022103262243
Uz, I. (2014). Individualism and first person pronoun use in written texts across languages. Journal of Cross-Cultural Psychology, 45, 1671-1678. doi:10.1177/0022022114550481
Uz, İ., Alper, S., Kemmelmeier, M., Fetvadjiev, V., Kuittinen, S., Lun, V. M. C., …, Quero, B. (2016). The position but not the omission of pronouns influences self-construal. (Sözel bildiri). 17th Annual Convention of Society for Personality and Social Psychology (SPSP), San Diego, 28-30 Ocak 2016.
Uzun, L. Ş. (1996). Anlamlandırma sürecinde kimi eğilimler ve cinsiyet değişkeni. Dilbilim Araştırmaları, 7, 88-99.
Van Baaren, R. B., Maddux, W. W., Chartrand, T. L., de Bouter, C. ve van Knippenberg, A. (2003). It takes two to mimic: Behavioral consequences of self-construals. Journal of Personality and Social Psychology, 84, 1093- 1102. doi:10.1037/0022-3514.84.5.1093
Wasti, A. S. ve Erdil, S. E. (2007). Bireycilik ve toplulukçuluk değerlerinin ölçülmesi: benlik kurgusu ve INDCOL ölçeklerinin Türkçe geçerlemesi. Yönetim Araştırmaları Dergisi, 7, 39-66.
Watkins, D. ve Gerong, A. (1999). Language of response and the spontaneous self- concept: A test of the cultural accommodation hypothesis. Journal of Cross- Cultural Psychology, 30, 115-121. doi: 10.1177/0022022199030001007
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Telif Hakkı (c) 2018 Nesne Psikoloji Dergisi