Anahtar Kelimeler
sosyal kimlik
etnik özdeşleşme
Türkler ve Kürtler
Nasıl Atıf Yapılır
Öz
Bu araştırmanın amacı, Türk ve Kürt etnik gruplarının, etnik gruplarıyla özdeşleşme, Kürtlere yönelik algılanan bireysel ayrımcılık ve Kürtlere yönelik algılanan kolektif ayrımcılık düzeyleri bağlamında karşılaştırılmasıdır. Araştırmada veri toplamak amacıyla Kolektif Kimliğin Önemi Ölçeği ve Algılanan Ayrımcılık Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemi 224 Türk ve 240 Kürt katılımcıdan oluşmaktadır. Bulgular, Sosyal Kimlik Kuramı çerçevesinde tartışılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, Türk ve Kürt etnik grupları, etnik grupla özdeşleşme ve algılanan ayrımcılık alt ölçekleri bağlamında farklılaşmaktadır. Kürtlerin, etnik grupla özdeşleşme, Kürtlere yönelik algılanan bireysel ayrımcılık ve Kürtlere yönelik algılanan bireysel ayrımcılık düzeyleri Türklere oranla anlamlı olarak daha yüksektir. Etnik grupla özdeşleşme düzeyi, Türk katılımcıların Kürtlere yönelik algılanan bireysel ayrımcılık ve Kürtlere yönelik algılanan kolektif ayrımcılık düzeylerini negatif yönde yordarken, Kürt katılımcıların bu yöndeki algılarını pozitif yönde yordamaktadır. Ayrıca, Doğu ve Güneydoğu Anadolu’daki çatışmalardan etkilenme durumu Kürt katılımcıların, Kürtlere yönelik algılanan bireysel ayrımcılık ve Kürtlere yönelik algılanan kolektif ayrımcılık düzeyini pozitif yönde yordamaktadır.
Referanslar
Akbaş, G. (2010). Social identity and intergroup relations: The case of Alevis and Sunnis in Amasya. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara.
Akçura, B. (2011). Devletin Kürt filmi. İstanbul: Postiga Yayınları.
Baysu, G. (2007). The effects of intergroup perceptions and ingroup identifications on the political participation of the second-generation Turkish migrants in The Netherlands. (Yayımlanmamış doktora tezi). Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara.
Branscombe, N. R., Schmitt, M. T. ve Harvey, R. D. (1999). Perceiving pervasive discrimination among African Americans: Implications for group identification and well being. Journal of Personality and Social Psychology, 77(1), 135–149.
Brondolo, E., Kelly, K. P., Coakley, V., Gordon, T., Thompson, S., Levy, E., ... ve Contrada, R. J. (2005). The perceived ethnic discrimination questionnaire: Development and preliminary validation of a community version1. Journal of Applied Social Psychology, 35(2), 335-365.
Contrada, R. J., Ashmore, R. D., Gary, M. L., Coups, E., Egeth, J. D., Sewell, A., Ewell, K., Goyal, T. M. ve Chasse, V. (2001). Measures of ethnicity‐related stress: Psychometric Properties, ethnic group differences, and associations with well‐being. Journal of Applied Social Psychology, 31(9), 1775-1820.
Çiçek, C. (2013) Devlet kudretinin inşası ya da Şark’ın Islahı: Kürt bölgesinde Cumhuriyetin ilk 10 Yılı. B. Doğan (Ed.), Diyarbakır ve Çevresi Toplumsal ve Ekonomik Tarihi Konferansı Tebliğleri içinde (s. 334-351). İstanbul: Hrant Dink Vakfı Yayınları.
Çoymak, A. (2009). Associations of religious identification, secular identification, perceived discrimination and political trust with ethnic and societal (National) identification. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara.
Dion, K. L. ve Kawakami, K. (1996). Ethnicity and perceived discrimination in Toronto: Another look at the personal/group discrimination discrepancy. Canadian Journal of Behavioural Science , 28(3), 203-213.
Doosje, B. ve Branscombe, N. R. (2003). Attributions for the negative historical actions of a group. European Journal of Social Psychology, 33(2), 235-248.
Ensher, E.A., Grant-Vallone, E.J. ve Donaldson, S.I. (2001). Effects of perceived discrimination on job satisfaction, organizational commitment, organizational citizenship behavior, and grievances. Human Resource Development Quarterly,12(1), 53-72.
Freeman, M.A. (2003). Mapping multiple identities within the self-poncept: Psychological constructions of Sri Lanka's ethnic conflict. Self and Identity, 2(1), 63-85.
Fuller, G. E. ve Barkey, H. J. (2011). Türkiye'nin Kürt meselesi. İstanbul: Profil Yayıncılık.
Garstka, T. A., Schmitt, M. T., Branscombe, N. R. ve Hummert, M. L. (2004). How young and older adults differ in their responses to perceived age discrimination.Psychology and Aging, 19, 326–335.
Güler, M. (2013). Gruplararası temas, kaygı ve yanlılığın sosyal mesafeye etkisi: Türk ve Kürt kökenli gruplar üzerine bir çalışma. (Yayımlanmamış doktora tezi). Ankara Üniversitesi, Ankara.
Hoşgör, A.G. ve Smits, J. (2002). Intermarriage between Turks and Kurds in contemporary Turkey: Inter-ethnic relations in an urbanizing environment. European Sociological Review, 18(4), 417-432.
Jetten, J., Branscombe, N. R., Schmitt, M. T. ve Spears, R. (2001). Rebels with a cause: Group identification as a response to perceived discrimination from the mainstream. Personality and Social Psychology Bulletin, 27(9), 1204- 1213.
Jetten, J., Schmitt, M. T. ve Branscombe, N. (2012). Rebels without a cause: Discrimination appraised as legitimate harms group commitment. Group Processes & Intergroup Relations, 16, 159-172.
Johnson, J.D. ve Lecci, L. (2003). Assessing anti-white attitudes and predicting perceived racism: The Johnson-Lecci scale. Personality and Social Psychology Bulletin, 29, 299-312.
Karaçanta, H. (2002). Üniversite öğrencilerinin sosyal baskınlık yönelimi ve başka bazı değişkenler açısından karşılaştırılması. (Yayımlanmamış doktora tezi). Ankara Üniversitesi, Ankara.
Kaya, S. (2011). Endoktrinasyon ve Türkiye'de toplum mühendisliği. Ankara: Nirengi Kitap.
Kessler, R.C., Mickelson, K.D. ve Williams, D. R. (1999) . The prevalence, distribution, and mental health correlates of perceived discrimination in the United States. Journal of Health and Social Behavior, 40(3), 208-230.
Konda (2011). Kürt meselesinde algı ve beklentiler. İstanbul: İletişim Yayınları.
Liu, J.H,, Wilson, M.W., McClure, J. ve Higgins, T.R. (1999). Social identity and the perception of history: Cultural representations of Aotearoa/New Zealand. European Journal of Social Psychology, 29, 1021-1047.
Luhtanen, R. ve Crocker, J. (1992). A collective self-esteem scale: Self evaluation of one’s social identity. Personality and Social Psychology Bulletin, 18, 302- 318.
McCormack, A.S. (1995). The changing nature of racism on college campuses: Study of discrimination at a northeastern public university. College Student Journal, 29, 150-156.
Meşe, G. (1999). Sosyal kimlik ve yaşam stilleri. (Yayımlanmamış doktora tezi). Ege Üniversitesi, İzmir.
Molina, L. E., Phillips, N. L. ve Sidanius, J. (2015). National and ethnic identity in the face of discrimination: Ethnic minority and majority perspectives. Cultural Diversity and Ethnic Minority Psychology, 21(2), 225-236.
Montes, J. F. (2010). Perceived discrimination among indigenous and non-indigenous Mexican-Americans living in The United States. (Yayımlanmamış doktora tezi). Alliant International University, Los Angeles.
Öztürk, S. (2013). İsmet Paşa'nın Kürt raporu. İstanbul: Doğan Yayınları.
Ruggiero, K. M. ve Taylor, D. M. (1995). Coping with discrimination: How disadvantaged group members perceive the discrimination that confronts them. Journal of Personality and Social Psychology, 68(5), 826-838.
Sanchez, J. I. ve Brock, P. (1996). Outcomes of perceived discrimination among Hispanic employees: Is diversity management a luxury or a necessity? Academy of Management Journal, 39(3), 704-719.
Schmitt, M. T., Branscombe, N. R., Kobrynowicz, D. ve Owen, S. (2002). Perceiving discrimination against one’s gender group has different implications for women and men. Personality and Social Psychology Bulletin, 28, 197-210.
Schmitt, M. T., Branscombe, N. R. ve Kappen, D M., (2003). Attitudes toward group- based inequality: Social dominance or social identity?. British Journal of Social Psychology. 42(2), 161-186.
Sellers, R.M. ve Shelton, J. N. (2003). The role of racial identity in perceived racial discrimination. Journal of Personality and Social Psychology, 84(5), 1079- 1092.
Sidanius, J., Liu, J., Pratto, F. ve Shaw, J. (1994). Social dominance orientation, hierarchy-attenuators and hierarchy-enhancers: Social dominance theory and the criminal justice system. Journal of Applied Social Psychology, 24, 338- 366.
Stone-Romero, E.F., Stone, D. (2005). How do organizational justice concepts relate to discrimination and prejudice? J. Greenberg, ve J. A. Colquitt (Ed.), Handbook of organizational justice içinde (s. 439-467). Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum Associates, Inc.
Tajfel, H. (1981). Human groups and social categories. Cambridge: Cambridge Universtiy Press.
Tajfel, H., Billig, M.G., Bundy, R.P. ve Flament, C. (1971). Social categorization and intergroup behaviour. European Journal of Social Psychology, 1(2), 149- 178.
Tajfel, H. ve Turner, J. C. (1979). An integrative theory of intergroup conflict. S. Worchel, W. G. Austin (Ed.). The social psychology of intergroup relations içinde (s. 33-47). Monterey: Brooks/Cole. Holland.
Tajfel, H. ve Turner, J.C. (2004). The social identity of intergroup behaviour. J. T. Jost, J. Sidanus (Ed.), Political Psychology içinde (s.367-390). New York: Psychology Press.
Tuzkaya, F. ve Cingöz-Ulu, B. (2012). Gruplar arası tutumlarda temas & grup kimliğinin rolü: Türkiye’deki Türkler & Kürtler. 17. Ulusal Psikoloji Kongresi, İstanbul.
Verkuyten, M. (2005). Ethnic group identification and group evaluation among minority and majority groups: Testing the multiculturalism hypothesis. Journal of Personality and Social Psycholgy, 88(1), 121-138.
Vural, M. (2003). Siyaset felsefesi açısından muhafazakarlık Ankara: Elis Yayınları.
Yanarocak, H.E.C. (2009). The ceaseless conflict in Anatolia : The Kurds of Turkey and the ethnic Turkish state. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Tel-Aviv University, Israel.
Yayman, H. (2011). Türkiye'nin Kürt sorunu hafızası: Şark meselesinden demokratik açılıma. Ankara: Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı Yayınları.
Yeğen, M. (2011). Devlet söyleminde Kürt sorunu (5. Baskı). İstanbul: İletişim Yayınları.
Yeğen, M. (2012). Müstakbel-Türk'ten sözde-vatandaşa: Cumhuriyet ve Kürtler (4. Baskı). İstanbul: İletişim Yayınları.
Yıldız, K. (2005). The Kurds in Turkey: EU accession and human rights. London: Pluto Press.
Zeydanlıoğlu, W. (2008). The white Turkish man burden: Orientalism, Kemalism and the Kurds in Turkey. Guido Rings (Ed.), Neo-colonial mentalities in contemporary Europe language and discourse in the construction of identities içinde (s.155-174). Newcastle: Cambridge Scholars Publishing.
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Telif Hakkı (c) 2017 Nesne Psikoloji Dergisi