Anahtar Kelimeler
intihar bilişleri ölçeği
umutsuzluk
geçerlik
güvenirlik
Nasıl Atıf Yapılır
Öz
Bu çalışmanın amacı, intihara ilişkin bilişleri ölçmek için geliştirilen İntihar Bilişleri Ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik çalışmasını gerçekleştirmektir. Araştırmanın örneklemini, yaşları 18-28 arasında değişen 293 üniversite öğrencisi (136 erkek ve 157 kadın) oluşturmaktadır. Araştırmanın amacı doğrultusunda, katılımcılardan İntihar Bilişleri Ölçeğini, Beck Umutsuzluk Ölçeğini, Beck Depresyon Ölçeğini ve İntihar Olasılığı Ölçeğini doldurmaları istenmiştir. Ölçeğin, alanyazında yer alan iki faktörlü ve üç faktörlü yapısı, doğrulayıcı faktör analizi yoluyla test edilmiştir. Analiz sonuçları, ölçeğin hem iki faktörlü (sevilemezlik ve çözülemezlik) hem de üç faktörlü yapısının (sevilemezlik, çözülemezlik ve dayanamazlık) geçerli ve güvenilir sonuçlar ortaya koyduğunu göstermekle birlikte, üç faktörlü yapının veriye daha iyi uyum gösterdiği gözlenmiştir. Bu doğrultuda, ölçeğin üç alt boyuttan oluşan yapısının daha tercih edilebilir olduğu söylenebilir. Umutsuzluk, çaresizlik, yetersizlik ve başa çıkmada yetersizlik gibi bilişsel faktörlerin, intiharın en önemli yordayıcıları arasında olduğu ileri sürülmektedir. İntihara ilişkin bu bilişsel faktörleri ya da bilişleri ölçmeyi hedefleyen intihar bilişleri ölçeğinin Türkçeye uyarlanması, ilgili alana değerlendirme ve önleyici müdahaleler yapma açısından önemli katkılar sağlayacaktır.
Referanslar
Abramson, L. Y., Alloy, L. B., Hogan, M. E., Whitehouse, W. G., Gibb, B. E., Hankin, B. L. ve Cornette, M. M. (2000). The hopelessness theory of suicidality. T. Joiner ve M. Rudd, (Ed.), Suicide Science: Expanding The Boundaries (1.Baskı) içinde (17-32), New York: Kluwer Academic/Plenum Publishers.
Atlı, Z., Eskin, M. ve Dereboy, Ç. (2009). İntihar Olasılığı Ölçeğinin (İOÖ) klinik örneklemde geçerlik ve güvenirliği. Klinik Psikiyatri Dergisi, 12(3), 111- 124.
Batıgün, A. D. (2005). İntihar olasılığı: yaşamı sürdürme nedenleri, umutsuzluk ve yalnızlık açısından bir inceleme. Türk Psikiyatri Dergisi, 16(1), 29-39.
Beautrais, A. L. (2002). Gender issues in youth suicidal behaviour. Emergency Medicine, 14(1), 35-42.
Beck, A. T. (1996). Beyond belief: A theory of modes, personality, and psychopathology. P. Salkovskis, (Ed.), Frontiers of Cognitive Therapy (1. Baskı) içinde (1-25). New York: Guilford Press.
Beck, A. T., Brown, G. ve Steer, R. A. (1989). Prediction of eventual suicide in psychiatric inpatients by clinical ratings of hopelessness. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 57(2), 309-310.
Beck, A. T., Steer, R. A. ve Carbin, M. G. (1988). Psychometric properties of the Beck Depression Inventory: Twenty-five years of evaluation. Clinical Psychology Review, 8(1), 77-100.
Beck, A. T., Weissman, A., Lester, D. ve Trexler, L. (1974). The measurement of pessimism: the hopelessness scale. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 42(6), 861-865.
Beck, A., Rush, J., Shaw, B. ve Emery, G. (199). Cognitive Therapy of Depression. New York: Guilford.
Bryan, C. J., Rudd, M. D., Wertenberger, E., Etienne, N., Ray-Sannerud, B. N., Morrow, C. E., Peterson, A. L. ve Young-McCaughon, S. (2014). Improving the detection and prediction of suicidal behavior among military personnel by measuring suicidal beliefs: An evaluation of the Suicide Cognitions Scale. Journal of Affective Disorders, 159, 15-22.
Byrne, B. M. (2016). Structural equation modeling with AMOS: Basic concepts, applications, and programming. Routledge.
Centers for Disease Control and Prevention (CDC), Ten Leading Causes of Death by Age Group, United States – 2014, 18 Nisan 2017, https://www.cdc.gov/injury/images/lccharts/leading_causes_of_death_age_ group_2014_1050w760h.gif.
Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2. baskı). Hillsdale, NJ: Lawrence Earlbaum Associates.
Comtois, K. A. ve Linehan, M. M. (2006). Psychosocial treatments of suicidal behaviors: A practice‐friendly review. Journal Of Clinical Psychology, 62(2), 161-170.
Cull, J. G. ve Gill, W. S. (1990). Suicide Probability Scale. Los Angels: Western Psychological Services.
Durak, A. (1993). Beck Umutsuzluk Ölçeği’nin geçerliği üzerine bir çalışma. Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Durak, A. ve Palabıyıkoğlu, R. (1994). Beck umutsuzluk ölçeğinin geçerlik çalışması. Kriz Dergisi, 2, 311-319.
Ellis, T. E. ve Rufino, K. A. (2015). A psychometric study of the Suicide Cognitions Scale with psychiatric inpatients. Psychological Assessment, 27(1), 82.
Eltz, M., Evans, A. S., Celio, M., Dyl, J., Hunt, J., Armstrong, L. ve Spirito, A. (2007). Suicide probability scale and its utility with adolescent psychiatric patients. Child Psychiatry and Human Development, 38(1), 17-29.
Eskin, M. (1993). Reliability of Turkish version of the perceived social support from friends and family scales for interpersonal behavior and th suicid prbability scale. Journal of Clinical Pschology, 49, 515-522.
Gibbs, D. (2010). Assessing suicidal cognitions in adolescents: Establishing the reliability and validity of the Suicide Cognitions Scale. Yayınlanmamış doktora tezi, Toledo Üniversitesi.
Gupta, R. P. ve Pandey, R. (2015). Validation of the factor structure of Suicide Cognitions Scale. Indian Journal of Clinical Psychology, 42(2), 135-139.
Hill, R. D., Gallagher, D., Thompson, L. W. ve Ishida, T. (1988). Hopelessness as a measure of suicidal intent in the depressed elderly. Psychology and Aging, 3(3), 230-232.
Hisli, N. (1988). Beck Depresyon Envanteri’nin geçerliği üzerine bir çalışma. Psikoloji Dergisi, 6(22), 118-122.
Hisli, N. (1989). Beck Depresyon Envanterinin üniversite öğrencileri için geçerliği, güvenirliği. Psikoloji Dergisi, 7(23), 3-13.
Hu, L. ve Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling, 6, 1–55.
Kelloway, E. K. (1998). Assessing Model Fit Using Lisrel for Structural Equation Modeling. (3rd ed. p.23-40). USA: Sage Publications.
Kline, R. B. (2005). Principles and practice of structural equation modeling (2nd. ed.). New York: Guilford Press.
Kovacs, M., Goldston, D. ve Gatsonis, C. (1993). Suicidal behaviors and childhood- onset depressive disorders: A longitudinal investigation. Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry, 32, 8-20.
Lewinsohn, P. M., Rohde, P. ve Seeley, J. R. (1998). Major depressive disorder in older adolescents: Prevalence, risk factors, and clinical implications. Clinical Psychology Review, 18, 765-794.
Minkoff, K., Bergman, E., Beck, A. T. ve Beck, R. (1973). Hopelessness, depression, and attempted suicide. American Journal of Psychiatry, 130(4), 455-459.
Paykel, E. S., Myers, J. K., Lindenthal, J. J. ve Tanner, J. (1974). Suicidal feelings in the general population: a prevalence study. The British Journal of Psychiatry, 124(582), 460-469.
Payne, S., Swami, V. ve Stanistreet, D. L. (2008). The social construction of gender and its influence on suicide: a review of the literature. Journal of Men's Health, 5(1), 23-35.
Rudd, M. D. (2000). The suicidal mode: a cognitive‐behavioral model of suicidality. Suicide and Life-Threatening Behavior, 30(1), 18-33.
Rudd, M. D. (2006). Fluid vulnerability theory: A cognitive approach to understanding the process of acute and chronic suicide risk. Ellis, Thomas E. (Ed). Cognition and Suicide: Theory, Research, and Therapy (1. Baskı) içinde (355-368). Washington, DC: American Psychological Association.
Rudd, M. D., Joiner, T. ve Rajab, M. H. (2001). Treating suicidal behavior: An effective, time-limited approach. New York: Guilford Press.
Rudd, M. D., Schmitz, B., McClenen, R., Joiner, T., Elkins, G. ve Claassen, C. (2010) The Suicide Cognitions Scale: A suicide-specific measure of hopelessness. (unpublished manuscript).
Savaşır, I. ve Şahin, N. H. (1997). Bilişsel-davranışçı terapilerde değerlendirme: Sık kullanılan ölçekler. Ankara: Türk Psikologlar Derneği Yayınları.
Seber, G. (1991). Beck umutsuzluk ölçeğinin geçerlik ve güvenirliği üzerine bir çalışma. Yayınlanmamış doçentlik tezi. Anadolu Üniversitesi Tıp Fakültesi, Psikiyatri Bölümü.
Spirito, A., Williams, C. A., Stark, L. J. ve Hart, K. J. (1988). The Hopelessness Scale for Children: Psychometric properties with normal and emotionally disturbed adolescents. Journal of Abnormal Child Psychology, 16(4), 445- 458.
Steiger, J. H., Shapiro, A. ve Browne, M. W. (1985). On the multivariate asymptotic distribution of sequential chi-square statistics. Psychometrika, 50(3), 253- 263.
Şahin, N. H. ve Batıgün, A. D. (2000). İntihar olasılığı ve yaşamı sürdürme nedenleri. Yayınlanmamış çalışma.
Tabachnick, B. G. ve Fidell, L. S. (2012). Using Multivariate Statistics (6. baskı.), Boston: Pearson.
Tuğcu, H. (1996). Normal ve depresif kişilerde çeşitli faktörlere göre intihar olasılığı. Yayınlanmamış Doktora Tezi. Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
Türkiye İstatistik Kurumu (TUİK), İntihar İstatistikleri 2015, 19 Nisan 2017, http://www.tuik.gov.tr/PreHaberBultenleri.do?id=21516.
Wenzel, A., Brown, G. K. ve Beck, A. T. (2009). Cognitive therapy for suicidal patients: Scientific and clinical applications. Washington, DC: American Psychological Association.
World Health Organisation (WHO), Global Health Observatory (GHO) data, Suicide rates.18Nisan2017b, http://www.who.int/gho/mental_health/suicide_rates/en/.
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Telif Hakkı (c) 2017 Nesne Psikoloji Dergisi