Anahtar Kelimeler
anne-baba mesleki statüsü
korumacı cinsiyetçilik
düşmanca cinsiyetçilik
muhafazakârlık
cinsiyet farklılıkları
Nasıl Atıf Yapılır
Öz
Bu çalışmada anne ve babaların eğitim düzeyi ve mesleki statüleriyle kadın ve erkek bireylerin muhafazakârlık ve cinsiyetçilik düzeyleri arasındaki ilişki araştırılmıştır. Bu bağlamda 229 kadın ve 189 erkek olmak üzere 418 üniversite öğrencisinden (Ortyaş = 22.31, S = 3.3) oluşan örnekleme anne-babalarının eğitim düzeyi ve mesleki statüleri ile ilgili soruların yanı sıra, düşmanca cinsiyetçilik ve korumacı cinsiyetçilik alt boyutlarını içeren Çelişik Duygulu Cinsiyetçilik Ölçeği ve Genel Muhafazakârlık Ölçeği sunulmuştur. Bulgular, ebeveynlerin eğitim düzeylerinin ve mesleki statüsünün kadın ve erkek katılımcıların düşmanca ve korumacı cinsiyetçilik ve muhafazakârlık değerleri ile çoğunlukla negatif korelasyon değerine sahip olduğunu göstermektedir. Ayrıca, ebeveynlerin eğitim düzeyi ve mesleki statüsü farklı değişkenlerle farklı cinsiyetlerde ilişkili bulunmuştur. Son olarak, bulgular alan yazındaki önceki çalışmalar ışığında tartışılmış, çalışmanın sınırlılıkları belirtilmiş ve katkıları ortaya koyulmuştur.
Referanslar
Acock, A. C. ve Bengtson, V. L. (1978). On the relative influence of mothers and fathers: A covariance analysis of political and religious socialization. Journal of Marriage and the Family, 40(3)519-530.
Allport, G. W. (1954). The nature of prejudice. Reading, MA: Addison-Wesley.
Anne Çocuk Eğitim Vakfı. (1995). İşlevsel yetişkin okuryazarlığı programı. Erişim tarihi 4 Ocak 2016, http://www.acev.org/ne-yapiyoruz/okuma-yazma-bilmeyenler-icin
Aydın Doğan Vakfı. (2005). Baba beni okula gönder. Erişim tarihi: 4 Ocak 2016, http://bababeniokulagonder.org/bbog.aspx.
Aydın, M., Bekar, E. Ö., Gören, Ş. Y. ve Sungur, M. A. (2016). Hemşirelik öğrencilerinin toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumları. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16(1), 223-242.
Aylaz, R., Güneş, G., Uzun, Ö. ve Ünal, S. (2014). Üniversite öğrencilerinin toplumsal cinsiyet rolüne yönelik görüşleri. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi, 23(5), 183-190.
Avcı, N. (2014). The investigation of attitudes toward the solution of kurdish question in terms of basic human values. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Barni, D., Roccato, M., Vieno, A. ve Alfieri, S. (2014). Birth order and conservatism: A multilevel test of Sulloway’s “Born to rebel” thesis. Personality and Individual Differences, 66, 58-63. doi:10.1016/j.paid.2014.03.009.
Becker, J. C. ve Wright, S. C. (2011). Yet another dark side of chivalry: Benevolent sexism undermines and hostile sexism motivates collective action for social change. Journal of Personality and Social Psychology, 101(1), 62–77. doi:10.1037/a0022615
Buysse, T. M. (2000). The mother-daughter relationship and the development of daughters’ feminist consciousness. Dissertation Abstracts International: Section B: The Sciences and Engineering, 60(12-B), 6419.
Crandall, C. ve Martinez, R. (1996). Culture, ideology, and antifat attitudes. Personality and Social Psychology Bulletin, 22(11), 1165-1176. doi:10.1177/01461672962211007.
Cohrs, J. C. ve Ibler, S. (2009). Authoritarianism, threat, and prejudice: An analysis of mediation and moderation. Basic and Applied Social Psychology, 31, 81- 94. doi:10.1080/01973530802659638.
Cunningham, W. A., Nezlek, J. B. ve Banaji, M. R. (2004). Implicit and explicit ethnocentrism: Revisiting the ideologies of prejudice. Personality and Social Psychology Bulletin, 30(10), 1332-1346. doi:10.1177/0146167204264654.
Çarkoğlu, A. ve Kalaycioğlu, E. (2009). Explaining the character of Turkish conservatism. The Rising Tide of Conservatism in Turkey (ss. 75-96). Palgrave Macmillan US.
Dalğar, İ. (2012). Relational models theory and their associations with cultural orientations and personal value priorities in the Turkish cultural context. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Dardenne, B., Dumont, M. ve Bollier, T. (2007). Insidious dangers of benevolent sexism: Consequences for women’s performance. Journal of Personality and Social Psychology, 93, 764-779. doi:10.1037/0022-3514.93.5.764.
Demo, D. H. ve Hughes, M. (1990). Socialization and racial identity among Black Americans. Social Psychology Quarterly, 364-374. doi:10.2307/2786741.
Garaigordobil, M. ve Aliri, J. (2012). Parental socialization styles, parents' educational level, and sexist attitudes in adolescence. The Spanish Journal of Psychology, 15(2), 592-603. doi:10.5209/rev_sjop.2012.v15.n2.38870.
Glick, P. ve Fiske, S. T. (1996). The Ambivalent Sexism Inventory: Differentiating hostile and benevolent sexism. Journal of Personality and Social Psychology, 70, 491-512. doi:10.1037/0022-3514.70.3.491.
Glick, P. ve Fiske, S. T. (2001). An ambivalent alliance: Hostile and benevolent sexism as complementary justifications for gender inequality. American Psychologist, 56(2), 109. doi:10.1037//O003-066X.56.2.1O9
Glick, P., Fiske, S. T., Mladinic, A., Saiz, J. L., Abrams, D., Masser, B., ... ve Annetje, B. (2000). Beyond prejudice as simple antipathy: Hostile and benevolent sexism across cultures. Journal of personality and social psychology, 79(5), 763. doi:10.1037//0022-3514.79.5.763.
Glick, P., Lameiras, M. ve Castro, Y. R. (2002). Education and Catholic religiosity as predictors of hostile and benevolent sexism toward women and men. Sex Roles, 47(9-10), 433-441. doi:10.1023/A:1021696209949.
Göldağ, B. (2015). Öğrencilerin şiddet eğilimi düzeyleri ve değer algıları. TÜBAV Bilim Dergisi, 8(4), 1-15.
Greene, B. A. (1990). What has gone before: The legacy of racism and sexism in the lives of Black mothers and daughters. Women & Therapy, 9(1-2), 207-230. doi:10.1300/J015v09n01_12.
Hurst, R. J. ve Beesley, D. (2013). Perceived sexism, self-silencing, and psychological distress in college women. Sex roles, 68, 311-320. doi:10.1007/s11199-012-0253-0.
Jan, C. T. E. ve Janssens, M. A. M. (1998). Maternal influences on daughters' gender role attitudes. Sex Roles, 38(3-4), 171-186. doi:10.1023/A:1018776931419.
Jones, K., Stewart, K., King, E., Botsford Morgan, W., Gilrane, V. ve Hylton, K. (2014). Negative consequence of benevolent sexism on efficacy and performance. Gender in Management: An International Journal, 29(3), 171-189. doi:10.1108/GM-07-2013-0086.
Jost, J. T. ve Hunyady, O. (2005). Antecedents and consequences of system justifying ideologies. Current Directions in Psychological Science, 14, 260- 265. doi:10.1111/j.0963-7214.2005.00377.x.
Jost, J. T., Glaser, J., Kruglanski, A. W. ve Sulloway, F. J. (2003). Political conservatism as motivated social cognition. Psychological Bulletin, 129, 339-375. doi:10.1037/0033-2909.129.3.339.
Jost, J. T., Napier, J. L., Thorisdottir, H., Gosling, S. D., Palfai, T. P. ve Ostafin, B. (2007). Are needs to manage uncertainty and threat associated with political conservatism or ideological extremity? Personality and Social Psychology Bulletin, 33, 989–1007. doi:10.1177/0146167207301028.
Kağıtçıbaşı, Ç. (1982). Sex roles, value of children and fertility. Ç. Kağıtçıbaşı (Ed.), Sex roles, family and community in Turkey (ss. 151-180). Bloomington, IN: Indiana University Press.
Kağıtçıbaşı, Ç. ve Sunar, D. (1992). Family and socialization in Turkey. J. L. Roopnarine ve D. B. Carter (Ed.), Annual advances in applied developmental psychology: Vol. 5. Parent-child socialization in diverse cultures (ss. 75-88). Norwood, NJ: Ablex.
Kandiyoti, D. (1995). Patterns of patriarchy: Notes for an analysis of male dominance in Turkish society. S. Tekeli (Ed.), Women in modern Turkish society. Londra: Zed Books.
Karakitapoğlu-Aygün, Z. ve İmamoğlu, E. O. (2002). Value domains of Turkish adults and university students. The Journal of Social Psychology, 142, 333- 351. doi:10.1080/00224540209603903.
Kay, A. ve Jost, J. (2003). Complementary justice: Effects of "poor but happy" and "poor but honest" stereotype exemplars on system justification and implicit activation of the justice motive. Journal of Personality and Social Psychology, 85(5), 823-837. doi: 10.1037/0022-3514.85.5.823
Kinder, D. ve Sears, D. (1981). Prejudice and politics: Symbolic racism versus racial threats to the good life. Journal of Personality and Social Psychology, 40(3), 414-431. doi: 10.1037//0022-3514.40.3.414.
Kodan Çetinkaya, S. (2013). Üniversite öğrencilerinin şiddet eğilimlerinin ve toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumlarının incelenmesi. Nesne, 1(2), 21-43. doi:10.7816/nesne-01-02-02.
Kulik, L. (2002). The impact of social background on gender-role ideology: Parents' versus children's attitudes. Journal of Family Issues, 23(1), 53-73.
Kulik, L. (2004). Predicting gender-role attitudes among mothers and their adolescent daughters in Israel. Affilia, 19(4), 437-449. doi:10.1177/0886109904268930.
Leaper, C. (2002). Parenting girls and boys. Handbook of parenting: Children and parenting (2. ed., Vol. 1, ss. 189–226). Mahwah: Erlbaum.
Leaper, C. ve Friedman, C. K. (2006). The socialization of gender. J. Grusec ve P. Hastings (Ed.), The handbook of socialization: Theory and research (ss. 561–587). New York: Guilford.
Lipowska, M., Lipowski, M. ve Pawlicka, P. (2016). “Daughter and son: A completely different story”? Gender as a moderator of the relationship between sexism and parental attitudes. Health Psychology Report, 4, 224– 236. doi:10.5114/hpr.2016.62221
Montañés, P., de Lemus, S., Bohner, G., Megías, J. L., Moya, M. ve Garcia- Retamero, R. (2012). Intergenerational transmission of benevolent sexism from mothers to daughters and its relation to daughters’ academic performance and goals. Sex Roles, 66(7-8), 468-478. doi:10.1007/s11199-011-0116-0.
Moya, M., Exposito, F. ve Casado, P. (1999, Temmuz). Women's reactions to hostile and benevolent sexist situations. (Bildiri sunumu) 22. General Meeting of the European Association of Experimental Social Psychology, Oxford, İngiltere.
Öcal Yüceol, S. E. (2016). Toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumlar ile ilişki doyumu ve romantik ilişkilerde akılcı olmayan inançlar arasındaki ilişkiler. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Bilim Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Özcan, H. U. (2012). Birey-örgüt değerleri arasındaki uyumun örgütle özdeşleşme ile ilişkisi. Türk Psikoloji Yazıları, 15(29), 25-39.
Pasa, S. F. (2000). Leadership influence in a high power distance and collectivist culture. Leadership & Organization Development Journal, 21(8), 414 - 426 doi:10.1108/01437730010379258.
Rudman, L. A., Moss-Racusin, C. A., Phelan, J. E. ve Nauts, S. (2012). Status incongruity and backlash effects: Defending the gender hierarchy motivates prejudice against female leaders. Journal of Experimental Social Psychology, 48(1), 165-179. doi:10.1016/j.jesp.2011.10.008.
Sakallı-Uğurlu, N. (2002). Çelişik duygulu cinsiyetçilik ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Türk Psikoloji Dergisi, 17(49), 47-58.
Sakallı-Uğurlu, N. (2003). Cinsiyetçilik: Kadınlara ve erkeklere ilişkin tutumlar ve çelişik duygulu cinsiyetçilik. Türk Psikoloji Yazıları, 6(11), 1-20.
Sakallı-Uğurlu, N. ve Ulu, S. (2003). Evlilikte kadına yönelik şiddete ilişkin tutumlar: Çelişik duygulu cinsiyetçilik, yaş, eğitim ve gelir düzeyinin etkileri. Türk Psikoloji Yazıları, 6(11), 53-63.
Schoon, I., Cheng, H., Gale, C. R., Batty, G. D. ve Deary, I. J. (2010). Social status, cognitive ability, and educational attainment as predictors of liberal social attitudes and political trust. Intelligence, 38(1), 144-150. doi:10.1016/j.intell.2009.09.005
Schwartz, S., Melech, G., Lehmann, A., Burgess, S., Harris, M. ve Owens, V. (2001). Extending the cross-cultural validity of the theory of basic human values with a different method of measurement. Journal of Cross-Cultural Psychology, 32(5), 519-542. doi:10.1177/0022022101032005001.
Sevgili, F. ve Cesur, S. (2014). The mediating role of materialism on the relationship between values and consumption. Educational Sciences: Theory and Practice, 14(6), 2083-2096.
Sidanius, J. ve Pratto, F. (1999). Social dominance: An intergroup theory of social hierarchy and oppression. New York: Cambridge University Press.
Steiger, J. (1980). Tests for comparing elements of a correlation matrix. Psychological Bulletin, 87(2), 245-251. doi:10.1037//0033-2909.87.2.245.
Telef, B. B., Uzman, E. ve Ergün, E. (2013). Öğretmen adaylarında psikolojik iyi oluş ve değerler arasındaki ilişkinin incelenmesi. Turkish Studies- International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 8(12), 1297-1307.
Tenenbaum, H. R. ve Leaper, C. (2002). Are parents' gender schemas related to their children's gender-related cognitions? A meta-analysis. Developmental psychology, 38(4), 615. doi:10.1037//0012-1649.38.4.615.
United Nations International Children's Emergency Fund. (2001-2004). Haydi kızlar okula! Kızların eğitimi programı. Erişim tarihi: 4 Ocak 2016, https://www.unicef.org/turkey/pr/_ge6.html.
United Nations Development Programme. (2015). Human development report 2015: Work for human development. Erişim tarihi: 28 Aralık 2016, http://hdr.undp.org/sites/default/files/2015_human_development_report.pdf .
Wilson, G. D. (1973). A dynamic theory of conservatism. G. D. Wilson (Ed.), The psychology of conservatism (ss. 257−265). London: Academic Press.
Yahyagil, Y. M. ve Ötken, B. A. (2011). Cultural values from managers' and academicians' perspectives: The case of Turkey. Management Research Review, 34(9), 1018-1041. doi:10.1108/01409171111158974.
Yıldırım, Z. (2007). Religiousness, conservatism and their relationship with traffic behavior. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Telif Hakkı (c) 2017 Nesne Psikoloji Dergisi