Anahtar Kelimeler
şema telafileri
üniversite öğrencileri
Nasıl Atıf Yapılır
Öz
Bu araştırmanın amacı üniversite öğrencilerinde riskli davranışlar sergilenmesinde sahip olunan uyumsuz şema telafilerinin etkilerinin belirlenmesidir. Araştırmanın çalışma grubunu bir üniversitenin eğitim fakültesinin çeşitli bölümlerinde öğrenimine devam eden 188 öğrenci oluşturmaktadır. Nicel araştırma kapsamına giren bu çalışmada ilişkisel model kullanılmıştır. Çalışma grubunun belirlenmesinde e-posta örnekleme yöntemine başvurulmuştur. Riskli davranışların ölçülmesinde Riskli Davranışlar Ölçeği-Üniversite Formu, şema telafilerinin ölçülmesinde Young Telafi Ölçeği kullanılmıştır. Yapılan çoklu doğrusal regresyon analizi bulgularına göre erkeklerde, eleştiriye tahammülsüzlük ve asilik şema telafilerinin toplam risk varyansının %33’ünü; kadınlarda, eleştiriye tahammülsüzlük, asilik ve kontrol şema telafilerinin toplam risk varyansının %29’unu; genel çalışma grubunda ise asilik, eleştiriye tahammülsüzlük, kontrol ve kendine yönelimlilik telafi şemalarının toplam risk varyansının %33’ünü açıkladığı belirlenmiştir.
Referanslar
Akın, E. ve Berkem, M. (2012). İntihar girişiminde bulunan ergenlerde psikiyatrik tanıların, demografik ve klinik özelliklerin değerlendirilmesi. Fırat Tıp Dergisi, 17(4), 228-232.
Alikaşifoğlu, M., Ercan, O. (2009), Ergenlerde riskli davranışlar, Türk Pediatri Arşivi, 44, 1-6.
Altındağ, A., Yanık, M., Yengil, E. ve Karazeybek, A. H. (2005). Şanlıurfa’da üniversite öğrencilerinde madde kullanımı. Bağımlılık Dergisi, 6(2), 60-64.
Anlı, İ., Can, Y. ve Evren, C. (2017). Erkek alkol kullanım bozukluğu hastalarında patolojik narsisizmin erken dönem uyumsuz şemaların gelişimi üzerindeki etkisi. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 9(1), 63-74.
Aras, Ş., Günay, T., Özan, S. ve Orçın, E. (2007). İzmir ilinde lise öğrencilerinin riskli davranışları. Anatolian Journal of Psychiatry, 8(2), 188-196.
Büyüköztürk, Ş., Çokluk, Ö. ve Köklü, N. (2012). Sosyal bilimler için istatistik (11. Baskı). Ankara: Pegem Akademi.
Çakır, Z. (2007). Antisosyal kişilik bozukluğunda erken dönem uyumsuz şemalar, algılanan ebeveynlik stilleri ve şema sürdürücü başa çıkma davranışları arasındaki ilişkiler: Şema terapi modeli çerçevesinde bir inceleme. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Çolakoğlu, E. T. (2012). Genç yetişkinlerde kendilik algısı, erken dönem uyumsuz şemalar, algılanan ebeveynlik stilleri ve kişilerarası ilişkiler. (Yayımlanmış yüksek lisans tezi). Maltepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Delikara, İ. E. (2000). Ergenlerin akran ilişkileri ile suç kabul edilen davranışlar arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Dobson, K. S. (2010). Handbook of cognitive-behavioral therapies. New York: Guilford Press
Dökmen, Z. (2010). Toplumsal cinsiyet. İstanbul: Remzi Kitabevi.
Jessor, R. ve Jessor, S. L. (1977). Problem behavior and psychosocial development: A longitudinal study of youth. New York: Academic Press.
Gençtanırım, D. (2014). Riskli davranışlar ölçeği üniversite formu: Geçerlik ve güvenirlik çalışmaları. Eğitimde ve Psikolojide Ölçme ve Değerlendirme Dergisi, 5(1), 24-24.
Greeley, J. ve Oei, T. (1999). Alcohol and tension reduction. Psychological Theories of Drinking and Alcoholism, 2, 14-53.
Güven, İ. G. S. ve Güçray , S. S. (2009). Ergenlerin psikolojik belirtileri ve genel sağlık örüntüleri. Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 30, 119- 136.
Karahan, T. F., Sardoğan, M. E., Gençoğlu, C. ve Yılan, G. (2010). Lise öğrencilerinde trafik, madde kullanımı ve toplumsal konumla ilgili risk alma davranışı. Eğitim ve Bilim, 32(142), 72-79.
Karaosmanoğlu, H. A., Soygüt, G. ve Kabul, A. (2013). Psychometric properties of the Turkish Young Compensation Inventory. Clinical Psychology & Psychotherapy, 20(2), 171-179.
Letcher, P. (2005). Anxiety afflicts adolescent girls more than boys. The University of Melbourne UniNews, 14(21),14- 28.
Lindberg, L. D., Boggess, S., Porter, L. ve Williams, S. (2000). Teen risk-raking: A statistical report. Washington, DC: Urban Institute.
Oral, N. ve Sahin, N. H. (2008). Yeme tutum bozuklugunun kisilerarasi şemalar, baglanma, kisilerarasi iliski tarzlari ve öfke ile iliskisi. Türk Psikoloji Dergisi, 23(62), 37-52.
Ögel, K., Taner, S., Eke, C. Y. ve Erol, B. (2004). Madde bağımlılığını önlemede öğretmen ve ebeveyn eğitimlerinin etkinliğinin değerlendirilmesi. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 5(4), 213-221.
Özbaş, A. A., Sayın, A. ve Coşar, B. (2012). Üniversite sınavına hazırlanan öğrencilerde sınav öncesi anksiyete düzeyi ile erken dönem uyumsuz şema ilişkilerinin incelenmesi. Bilişsel Davranışçı Psikoterapi ve Araştırmalar Dergisi, 1, 81-89.
Palapattu, A. G., Kingery, J. N. ve Ginsburg, G. S. (2006). Gender role orientation and anxiety symptoms among african american adolescents. Journal of Abnormal Child Psychology, 34(3), 441- 449.
Saygılı, G. (2014). Erken döneme ilişkin gelişimsel etmenler ile psikolojik iyilik hali arasındaki ilişkide erken dönem uyumsuz şemaların aracı rolünün incelenmesi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Shorey, R. C., Anderson, S. E. ve Stuart, G. L. (2012). Gender differences in early maladaptive schemas in a treatment-seeking sample of alcohol-dependent adults. Substance Use & Misuse, 47(1), 108-116.
Siyez, M. D. (2006). 15-17 yaş arası ergenlerde görülen problem davranışların koruyucu ve risk faktörleri açısından incelenmesi (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü İzmir.
Siyez, D. M. (2008). Adolescent self-esteem, problem behaviors, and perceived social support in Turkey. Social Behavior and Personality: An International Journal, 36(7), 973-984.
Siyez, M. D. ve Palabıyık, A. (2009). Günebakan madde bağımlılığını önleme eğitim programının lise öğrencilerinin madde kullanım sıklığı, uyuşturucu maddeler hakkındaki bilgi düzeyleri ve yanlış inanışları ile madde reddetme becerileri üzerindeki etkisi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 8(28), 56- 67.
Soygüt, G., Çakır, Z., ve Karaosmanoğlu, A. (2008). Ebeveynlik biçimlerinin değerlendirilmesi: Young Ebeveynlik Ölçeğinin psikometrik özelliklerine ilişkin bir değerlendirme. Türk Psikoloji Yazıları, 11(22), 17-30.
Telef, B. B. (2014). Ergenlerde olumlu ve olumsuz duygular ile riskli davranışlar arasındaki ilişkilerin incelenmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 22(2), 573- 590.
Vatandaş, C. (2007). Toplumsal cinsiyet ve cinsiyet rollerinin algılanışı. Sosyoloji Konferansları, (35), 29-56.
Young, J. E. (1990). Cognitive therapy for personality disorders: A schema-focused approach. Sarasota, FL: Professional Resource Exchange.
Young, J. E. (1995). The Young Compensation Inventory. New York, NY: Cognitive Therapy Centre of New York.
Young, J. E., Klosko, J. S. ve Weishaar, M. E. (2003). Schema therapy: A practitioner's guide. New York: Guilford Press.
Young, J. E. ve Lindemann, M. D. (1992). An integrative schema-focused model for personality disorders. Journal of Cognitive Psychotherapy, 6(1), 11-23.
Zehe, J. M., Colder, C. R., Read, J. P., Wieczorek, W. F. ve Lengua, L. J. (2013). Social and generalized anxiety symptoms and alcohol and cigarette use in early adolescence: The moderating role of perceived peer norms. Addictive behaviors, 38(4), 1931-1939.
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Telif Hakkı (c) 2017 Nesne Psikoloji Dergisi