Anahtar Kelimeler
Tutum
Bireycilik
Toplulukçuluk
Toplumsal cinsiyet
Sistemi meşrulaştırma
Çelişik duygu
Nasıl Atıf Yapılır
Öz
Bu çalışmanın temel amacı, Türkiye ve Makedonya örnekleminde, kadınların çalışmalarına yönelik tutumların, bireycilik-toplulukçuluk, toplumsal cinsiyete dayalı sistemi meşrulaştırma ve çelişik duygulu cinsiyetçilik açısından incelenmesidir. Araştırmada veri toplama aracı olarak, Kadınların Çalışmalarına Yönelik Tutum Ölçeği (Kuzgun ve Sevim, 2004), Bireycilik-Toplulukçuluk Ölçeği (Singelis ve ark., 1995), Toplumsal Cinsiyete Dayalı Sistemi Meşrulaştırma Ölçeği (Kay ve Jost, 2003), Çelişik Duygulu Cinsiyetçilik Ölçeği (Glick ve Fiske, 1996) kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini Türkiye’den 216 katılımcı, Makedonya’dan 127 katılımcı oluşturmaktadır. Sonuçlar, iki örneklemde, kadın katılımcıların kadınların çalışmalarına yönelik tutumlarının erkeklerden daha olumlu olduğunu göstermiştir. Türkiye örnekleminde, kadınların çalışmalarına yönelik tutumları toplulukçuluk negatif yönde, bireycilik ise pozitif yönde, toplumsal cinsiyete dayalı sistemi meşrulaştırma ve düşmanca cinsiyetçilik negatif yönde yordamaktadır. Makedonya örnekleminde ise, eğitim, bu tutumları pozitif yönde yordarken, düşmanca cinsiyetçilik negatif yönde yordamaktadır. Değişkenler kültür açısından incelendiğinde, Türkiye örnekleminin kadınların çalışmalarına yönelik tutumlarının Makedonya örnekleminden daha olumlu olduğu ve bireycilik düzeylerinin daha yüksek olduğu gözlenmiştir. Makedonya örnekleminin ise cinsiyete dayalı sistemi meşrulaştırma, düşmanca cinsiyetçilik ve korumacı cinsiyetçilik düzeyleri Türkiye örnekleminden daha yüksektir.
Referanslar
Adiller, S. (2011). Doğu Makedonya Alikoç Köyü’nde evlilik ve yörük kadını. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi. Yeditepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Adiller, S. ve Aliova, N. (2013). “Doğu Makedonya‟da Kadınsallaşan Göçler ve Makedonya, Alikoç Köyü Örneği” Uluslararası Katılımlı VII. Ulusal Sosyoloji Kongresi Yeni Toplumsal Yapılanmalar: Geçişler, Kesişmeler, Sapmalar, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi, 02-05 Ekim 2013, Muğla, Türkiye.
Arif, A. (2008). Makedonya Cumhuriyeti’nin azınlık politikası ve eğitime etkisi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi. Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal
Bebekoğlu, G. ve Wasti, S. A. (2002). Çalışan kadınlara yönelik cinsiyet temelli düşmanca davranışların sebepleri ve sonuçları üzerine bir araştırma. 10. Ulusal Yönetim ve Organizasyon Kongresi.
Çıtak, A. (2008). Kadınların çalışmasına yönelik tutum: Cinsiyet, cinsiyet rolü ve sosyoekonomik düzeye göre bir karşılaştırma. Yayınlanmamış Yüksek lisans tezi. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Çukur, C. Ş., de Guzman, M. R. ve Carlo, G. (2004). Religiosity, values, and horizontal and vertical ındividualism-collectivism: A study of Turkey, the United States, and the Philippines. The Journal of Social Psychology, 144(6), 613-634.
Dayıoğlu, M. ve Kırdar, M. G. (2010). Türkiye'de Kadınların İşgücüne Katılımında Belirleyici Etkenler ve Eğilimler. Türkiye Cumhuriyeti Devlet Planlama Teşkilatı Ve Dünya Bankası Refah ve Sosyal Politika Analitik Çalışma Programı Çalışma Raporu Sayı: 5
Dirilen-Gümüs, Ö. (2011). Differences in system justification with respect to gender, political conservatism, socio-economic status and religious fundamentalism. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 30, 2607– 2611.
Doğulu, C. (2012). System justıfıcatıon and terror management: Mortalıty salıence as a moderator of system-justıfyıng tendencıes in gender context. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi Sosyal
Ercan, N. (2009). The predıctors of attıtudes toward physıcal wıfe abuse: Ambıvalent sexısm, system justıfıcatıon and relıgıous orıentatıon. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Fetahi-Vehabi, M. ve Spasenoska, I. (2011). Determinants of The Female Employment Rate in the European Union in Comparison with Non- European Countries with Special Look in Republic of Macedonia. European Studies Journal, 2(2), 22-38.
Fortier, L. (1975). Women, sex and patriarchy. Family Planning Perspectives. 7 (6), 278-281.
Glick, P. ve Fiske, S. T. (1996). The ambivalent sexism inventory: Differentiating hostile and benevolent sexism. Journal of Personality and Social Psychology, 70(3), 491-512.
Glick, P. ve Fiske, S. T. (2001). An ambivalent alliance hostile and benevolent sexism as complementary justifications for gender inequality. American Psychological Association, 56(2), 109-118.
Göregenli, M. (1995). Kültürümüz açısından bireycilik-toplulukçuluk eğilimleri: Bir başlangıç çalışması. Türk Psikoloji Dergisi, 10(35), 1-14.
Günindi-Ersöz, A. (1997). Cinsiyet rollerine ilişkin beklenti, tutum, davranışlar ve eşler arası sorumluluk paylaşımı (Kamuda çalışan yönetici kadınlar örneği). Yayınlanmamış doktora tezi. Hacettepe Üniversitesi Sosyal
Hasan, E. (2012). Ana Dilde Eğitim Hakkı. http://www.ufukdernegi.org/yazarlar/elvin -asan/91-ana-dilde-eitim-hakk- .html [Erişim: 19 Ocak 2014]
Henry, P. J. ve Saul, A. (2006). The development of system justification in the developing world. Social Justice Research, 19(3), 365- 378.
Hofstede, G. (1980). Culture's consequences: International differences in work- related values. Cross Cultural Research and Methodology Series. SAGE Publications:USA.
Hui, C. H. ve Triandis, H. C. (1986). Individualism-Collectivism : A Study of Cross- Cultural Researchers. Journal of Cross-Cultural Psychology, 17(2), 225- 248.
Humans Rights Report (2013). Country Reports on Human Rights Practices for 2013.
International Labour Organization, (2012). Global employment trends for women.
International Labour Organization (2014). Global Employment Trends.
İmamoğlu, E. O. ve Karakitapoğlu-Aygün, Z. (2006). Actual, ideal, and expected relatedness with parents across and within cultures. European Journal of Social Psychology, 36, 721-745.
İmamoğlu, E. O., Küller, R., İmamoğlu, V. ve Küller, M. (1993). The Social Psychological Worlds of Swedes and Turks in and Around Retirement. Journal of Cross-Cultural Psychology, 24(1), 26-41.
Jancheva, A. (2011). The correlation between Emotional Intelligence and Leadership Style(s) in hospitality leaders: A comparative study between Macedonia and Norway. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, University of Stavanger.
Jost, J. T., ve Banaji, M. R. (1994). The role of stereotyping in system-justification and the production of false consciousness. British Journal of Social Psychology, 33, 1–27.
Jost, J. T., Burgess, D., ve Mosso, C. O. (2001). Conflicts of legitimation among self, group, and system: The integrative potential of status justifacition theory.
Jost, J. T., ve Hunyady, O. (2002). The psychology of system justification and the palliative function of ideology. European Review of Social Psychology, 13, 111–153.
Jost, J. T., ve Hunyady, O. (2005). Antecedents and consequences of system- justifying ideologies. Current Directions in Psychological Science, 14, 260– 265.
Jost, J. T., ve Kay, A. C. (2005). Exposure to benevolent sexism and complementary gender stereotypes: Consequences for specific and diffuse forms of system justification. Journal of Personality and Social Psychology, 88(3), 498– 509.
Kağıtçıbaşı, Ç. (1997). Individualism and collectivism. J. W. Berry, M. H. Segall ve Ç. Kağıtçıbaşı, (Ed.), Handbook of Cross-Cultural Psychology içinde (1- 50). Allyn & Bacon.
Kağıtçıbaşı, Ç. (2005). Autonomy and Relatedness in Cultural Context : Implications for Self and Family. Journal of Cross-Cultural Psychology, 36(4), 403-422.
Kinias, Z. ve Kim, H. S. (2011). Culture and gender inequality: Psychological consequences of perceiving gender inequality. Group Processes and Intergroup relations, 15(1), 89-103.
King, K. M. (2003). The relationship between participation in goal setting, company size and performance, commitment, acceptance and job satisfaction in the united states and macedonia. Electronic Theses and Dissertations.
Kuzgun, Y. Ve Sevim, S. A. (2004). Kadınların Çalışmasına Karşı Tutum ve Dini Yönelim Arasındaki İlişki. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 37(1), 14-2.
Michovska-Raleva, A. ve Dimitrijevska, T. (2013). Gender equality in EU: How does Macedonia compare? Center for Research and Policy Making, 1-9.
Özçatal, E. Ö. (2011). Ataerkillik, toplumsal cinsiyet ve kadının çalışma yaşamına katılımı. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 1(1), 21- 39.
Pişkin, M. (1996). Self-esteem and locus of control of secondary school children both England and Turkey. Yayınlanmamış doktora tezi, University of Leicester
Rankin, L. E., Jost, J. T. ve Wakslak, C. J. (2009). System justification and the meaning of life: Are the existential benefits of ıdeology distributed unequally across racial groups? Social Justice Research, 22, 312-333.
Sakallı-Uğurlu, N. (2002). Çelişik Duygulu Cinsiyetçilik Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Türk Psikoloji Dergisi, 17(49), 47-58.
Sakallı-Uğurlu, N. (2010). Ambivalent Sexism, Gender, and Major as Predictors of Turkish College Students’ Attitudes Toward Women and Men’s Atypical Educational Choices. Sex Roles, 62, 427-437.
Schwartz, S. H., ve Rubel, T. (2005). Sex differences in value priorities: Cross- cultural and multimethod studies. Journal of Personality and Social Psychology, 89(6), 1010– 1028.
Schwartz, S. H., ve Rubel-Lifschitz, T. (2009). Cross-national variation in the size of sex differences in values: Effects of gender equality. Journal of Personality and Social Psychology, 97(1), 171–185.
Sönmez, B. (2014). Politik güven: Dindarlık, yetkecilik, sistemi meşrulaştırma ve değerler açısından bir inceleme. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
State Statistical Office (2014). Women and men in the Republic of Macedonia.
Tekeş, B. (2013). Engellilere yönelik önyargıyı yordayan değişkenler: Kültürler arası bir araştırma. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Toksöz, G. (2007). İşgücü piyasasının toplumsal cinsiyet Perspektifinden analizi ve bölgeler arası dengesizlikler. Çalışma ve Toplum, 4, 57-79.
Triandis, H. C., Brislin, R. ve Hui, C. H. (1988). Cross-cultural training across the individualism-collectivism divide. International Journal of Intercultural Relations, 12(3), 269-289.
Triandis, H. C. ve Gelfand, M. C. (2012). A Theory of Individualism and Collectivism. P. A. M. Van Lange, A. W. Kruglanski ve E. T. Higgins, (Ed.), The Handbook of Theories of Social Psychology içinde (498- 520). Sage Publications
Quliyeva, S. (2012). Kadının çalışmasına yönelik tutumlar Azerbaycan – Türkiye karşılaştırması. Yayınlanmamış doktora tezi. Ankara Üniversitesi Sosyal
Van der Toorn, J., Berkics, M. Jost, J. T. (2010). System Justification, Satisfaction, and Perceptions of Fairness and Typicality at Work: A Cross-System Comparison Involving the U.S. and Hungary. Soc Just Res (2010) 23, 189– 210.
Wasti, A. , Erdil, S. E. (2007). Bireycilik Ve Toplulukçuluk Değerlerininn Ölçülmesi: Benlik Kurgusu (Self Construal Scale; Scs) ve Indcol Ölçeklerinin Türkçe Geçerlemesi. 15. Ulusal Yonetim ve Organizasyon Kongresi.
Wood, W. ve Eagly, A. H. (2002). A Cross-Cultural Analysis of the Behavior of Women and Men: Implications for the Origins of Sex Differences. Psychological Bulltein, 128(5), 699-727.
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Telif Hakkı (c) 2015 Nesne Psikoloji Dergisi