Yakut-Bağımlılık Eğilimi Ölçeği: Ölçek Geliştirme Çalışması

Öz

Bağımlılık, bireysel, toplumsal ve küresel düzeyde sosyal, psikolojik, duygusal, davranışsal ve fizyolojik birçok soruna yol açan önemli bir halk sağlığı problemidir. Bağımlılıkla etkili mücadelede, bireylerin bağımlılık eğilimlerinin erken dönemde belirlenmesini sağlayacak geçerli ve güvenilir ölçme araçlarının geliştirilmesi büyük önem taşımaktadır. Çalışmanın amacı, bireylerin bağımlılık eğilimlerini belirlemeye yönelik geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirmektir. Çalışmada veriler, geliştirilen ölçek taslağının çevrimiçi anket formuna dönüştürülerek sosyal iletişim ağları aracılığıyla katılımcılara ulaştırılması yoluyla toplanmıştır. Ölçek geliştirme aşamaları olarak literatür taraması yapılmış, uzman görüşleri alınmış ve sonrasında madde havuzu oluşturularak faktör analizi uygulanmıştır. Ölçeğin KMO değeri .90 ve Bartlett test değeri χ²(190) = 3559.33 olarak hesaplanmış olup, ki-kare değerinin (p < .001) anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Yapılan analiz sonucunda bağımlılıkla ilgili, “psikolojik bağımlılık eğilimi” (α = .85), “davranışsal bağımlılık eğilimi” (α = .81), “fizyolojik bağımlılık eğilimi” (α = .85) ve “onay arayışı eğilimi” (α = .75) olarak formüle edilen dört faktör belirlenmiştir. Ölçeğin toplam varyansın %60.04’ünü açıkladığı ve maddelerin faktör yüklerinin .46–.88 arasında değiştiği görülmüştür. Toplam 20 maddeden oluşan ölçeğin Cronbach alfa iç tutarlık katsayısı .89 olarak bulunmuştur. Bu yönüyle ölçeğin, bireylerin bağımlılık davranışlarına yönelik genel risk düzeylerini belirlemeye yönelik tarama amaçlı araştırmalarda kullanılabilecek, kullanışlı ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu ifade edilebilir.