Türkiye'de Örtük Liderlik Prototipleri: Offermann ve Coats Örtük Liderlik Teorisi Ölçeğinin Türkçe Uyarlaması ve Geçerliği

Öz

Örtük liderlik kuramları (Implicit Leadership Theories; ILTs), çalışanların liderleri nasıl algıladığını ve değerlendirdiğini şekillendirenbilişselşemalardır. ILTölçümüneilişkinmevcutkanıtlarınbüyükbölümü, Batıbağlamındakiİngilizcekonuşan örneklemlerden elde edilmiş olup, bu durum kültürler arası karşılaştırmaları ve kavramın gelişimini sınırlamaktadır. Bu araştırmada Offermann ve Coats (2018) tarafından geliştirilen ILT ölçeği iki ayrı çalışma kapsamında Türkçe’ye uyarlanmıştır. Birinci çalışmada (N = 502 çalışan yetişkin), açımlayıcı faktör analizi sonucunda duyarlılık, işine adanmışlık, güçlülük, zekilik, bakımlılık, erkeksilik ve zorbalık olmak üzere yedi faktörden oluşan 35 maddelik bir yapı elde edilmiştir. Bulgular ayrıca cinsiyet ve yaş grupları arasında yapılandırma ve metrik değişmezliği, örgütsel kıdem açısından ise kısmi yapısal değişmezliği desteklemiştir. İkinci çalışmada (N = 436 üniversite öğrencisi), doğrulayıcı faktör analizi yedi faktörlü yapıyı doğrulamış ve ölçeğin kişilik özellikleri (uyumluluk ve sorumluluk) ile benlik kurgusu (bağımsız ve karşılıklı bağımlı benlik) değişkenleriyle kuramsal beklentiler doğrultusunda anlamlı ilişkiler gösterdiği bulunmuştur. Genel olarak bulgular, ILT ölçeğinin Türkçe versiyonunun güvenirliğini ve geçerliğini desteklemekte; aynı zamanda orijinal modelle önemli ölçüde yapısal süreklilik gösterirken faktör ve madde yapısında kültüre özgü farklılıklar içerdiğini ortaya koymaktadır. Bildiğimiz kadarıyla bu çalışma, Offermann ve Coats (2018) Örtük Liderlik Kuramı Ölçeği'nin Türkçe’ye ilk uyarlama ve geçerlik- güvenirlik çalışmasıdır. Ölçeğin Türkçe versiyonu, örtük liderlik kuramları üzerine gelecekte yapılacak araştırmalar için bir temel oluşturmakta ve farklı kültürler arasında ILT'lerin karşılaştırmalı olarak incelenmesini kolaylaştırmaktadır.