GÖRSEL YANILSAMALAR BAĞLAMINDA GÖRSEL ALGININ ESASLARI

Öz

Retinadan görsel kortekse iletilen düşük çözünürlüklü, muğlak sinyalin canlı ve anlamlı bir fenomenolojik deneyime dönüşümünde dış dünyadan gelen veri kadar bellekte kodlanan semantik bilgi, figür-arkaplan segmentasyonu ve gruplama ilkeleri ile hâlihazırdaki duygudurum ve beklentiler de büyük rol oynar. Dış dünyanın nesnel özellikleri ile öznel temsili arasındaki uyumsuzluk olarak tanımlayabileceğimiz görsel yanılsamalar, görsel algının yaygın bir özniteliği olup beyindeki karmaşık bilgi işlem sisteminin yapı ve işlevlerine dair anlamlı içgörüler sunar. Bu bağlamda görsel yanılsamalar kısıtlı nöronal ve metabolik kaynakların etkili kullanımına olanak sağlayan optimizasyon stratejilerinin bir sonucu olup; görsel sistemin limitasyonlarını değil, bu limitasyonlarla başa çıkabilmeyi olanaklı kılan doğal çalışma prensiplerini yansıtır. Bu noktadan yola çıkarak bu derlemede bir takım görsel yanılsamalara yer verilecek, bu yanılsamalar bağlamında görsel algının temel çalışma prensipleri listelenip bu prensiplerin işlevlerine dair özet bir çerçeve sunulacaktır. Derleme sonunda Bayesyen çıkarımlar ve psikopatoloji, yanılsamalar ve alfa beyin dalgaları, zaman algısı gibi alandaki son dönem araştırmalara da değinilecek, bu araştırmalar bağlamında güncel çalışmaların gittiği yön tasvir edilecektir.